‘Voor de verkiezingen zeiden we: we gaan niet in een kabinet met de PVV. Na de verkiezingen zeiden we: dat kan. We kunnen ons voorstellen dat we een minderheidskabinet gedogen’, aldus Omtzigt donderdag. ‘Daar kunnen we over praten.’
De NSC-leider toonde zich na afloop van het gesprek met informateur Kim Putters bereid om weer aan de formatietafel met PVV, VVD en BBB plaats te nemen om het over een gedoogrol te hebben. ‘Als je over een gedoogstatus praat, dan zul je gesprekken moeten voeren’, zei hij. ‘Je gaat niet iets gedogen dat je niet kent.’
Over de auteur
Avinash Bhikhie is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Natalie Righton is politiek verslaggever van de Volkskrant. Zij schrijft sinds 2013 over de Nederlandse politiek. Daarvoor was zij correspondent in Afghanistan.
Volg alles over de kabinetsformatie hier.
Met zijn uitspraken zet Omtzigt zijn woorden van woensdag kracht bij. Toen zei hij dat NSC bereid is zich te committeren aan een gedoogakkoord dat een rechts kabinet geleid door PVV, VVD en BBB mogelijk moet maken. Voorheen liet hij in het midden hoe hij de steun aan een minderheidskabinet voor zich zag, wat achter de schermen leidde tot irritatie bij de andere partijen. Die voelen er niets voor om zich uit te leveren aan een Omtzigt die vrijelijk vanuit de Kamer kan opereren.
Dat NSC zich bereid toont om afspraken in een gedoogakkoord eventueel ‘vast te leggen’, kan comfort bieden aan PVV, VVD en BBB; er vallen zaken te doen met Omtzigt. Een dergelijke constructie kent het Binnenhof uit 2010, toen regeringspartijen VVD en CDA een regeerakkoord sloten met daarnaast een gedoogakkoord met de PVV. De plannen uit dat gedoogakkoord, met daarin destijds een bezuinigingsopdracht van 18 miljard euro, konden dan ook rekenen op de steun van een meerderheid van de Kamer.
Omtzigt laat zich er nog niet over uit hoe hij een inhoudelijk gedoogakkoord voor zich ziet. ‘Dit is hoever ik tot nu toe bereid ben om het te zeggen. En daar heb ik goed over nagedacht’, zei hij hier woensdag over. Donderdag benadrukte hij dat zijn partij met de gedoogbelofte wel een flinke stap heeft gezet. ‘Wij zijn over onze schaduw heen gestapt, om het landsbestuur mogelijk te maken.’
De zet van Omtzigt vereist wel dat de VVD opnieuw van positie moet veranderen. Dilan Yesilgöz liet in de campagne weten niet in een kabinet te stappen dat geleid wordt door Geert Wilders, na de verkiezingen kroop zij in de gedoogrol en na forse kritiek vanuit de achterban veranderde ze opnieuw van standpunt: de VVD is bereid in een kabinet te stappen, maar dan alleen in een extraparlementaire variant én NSC moet daaraan meedoen.
Vooralsnog lijkt Yesilgöz op dit moment niet bereid om voor de schermen in te gaan op de geste van Omtzigt, maar ze sloot ook niet uit dat de VVD helemaal niets ziet in een gedoogakkoord met NSC. ‘Voor mij is het belangrijkste dat we onderzoeken wat wel kan, in plaats van dat we allemaal naar elkaar staren en ingewikkeld doen of het allemaal niet kan.’
Ook de stelligheid waarmee ze voor de verkiezingen ‘nee’ zei tegen een kabinet met premier Wilders in het Torentje is ervanaf. ‘Hij heeft 37 zetels’, aldus de VVD-leider. ‘Het zou kunnen. Maar het zou ook niet kunnen. Het hangt ervan af wat voor vorm het kabinet heeft. En daar gaan deze gesprekken over.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden