De viering van de Internationale Moedertaaldag is net begonnen wanneer een verrassende gast op een natte woensdagmiddag het buurtgebouw van de Bengaalse gemeenschap in Rochdale betreedt. Samen met zijn Nederlands-Indonesische vrouw Gayatri schudt de befaamde Britse politicus George Galloway handen, poseert hij voor selfies en doet hij zich tegoed aan samosa’s. ‘George is de enige politicus van belang die keihard opkomt voor de mensen in Gaza’, zegt de 42-jarige jeugdwerker Saly Begum. ‘Zijn steun geeft ons een goed gevoel. Bijna iedereen binnen de moslimgemeenschap stemt op hem.’
De vervallen wolstad ten noorden van Manchester is het toneel van een tussentijdse verkiezing die zelfs voor Britse begrippen ongebruikelijk is. Na de dood van Labour-afgevaardigde Sir Tony Lloyd was het de verwachting dat deze zou worden opgevolgd door diens partijgenoot Azhar Ali, favoriet van het partijbestel. Maar opeens dook Galloway op in de stad waar een derde van de bevolking van Aziatische komaf is. De pro-Palestijnse socialist, die ten tijde van de Irak-oorlog wegens een oproep tot muiterij uit de Labour Partij was gezet, heeft de tussentijdse verkiezing veranderd in een referendum over Gaza.
Gaza heeft voor een politieke chaos gezorgd in deze by-election. Kandidaat Guy Otten van De Groenen moest opstappen, omdat de gepensioneerde rechter in het verleden kritiek had geuit op de Palestijnen en op de islam. Vervolgens kwam er via de pers een geluidsopname van een Labour-bijeenkomst naar buiten, waarop de Labour-kandidaat Ali had gezegd dat Israël de terreur van 7 oktober had laten gebeuren om zodoende een reden te hebben om Gaza binnen te vallen. Het is een variant op de antisemitische samenzweringstheorie dat de Joden hun eigen vervolging veroorzaken.
Over de auteur
Patrick van IJzendoorn is correspondent Groot-Brittannië en Ierland voor de Volkskrant. Hij woont sinds 2003 in Londen en schreef meerdere boeken, waaronder over de Brexit.
Ali bood zijn excuus aan, maar nadat was gebleken dat het incident niet op zichzelf stond, werd hij door Labour-leider Sir Keir Starmer geschorst en moest hij door als onafhankelijke kandidaat. Verontwaardigd over zijn straf profileert Ali zich nu als tegenstander van Starmer. Door Ali’s campagneteam wordt Starmer als een clown neergezet, compleet met rode neus. Vervolgens kregen de Liberal-Democrats te maken met een crisis, toen bleek dat de plaatselijke politicus, Farooq Ahmed, campaghne aan het voeren was voor Galloway’s pas opgerichte Workers Party of Britain.
De rode stad waar 180 jaar geleden de eerste coöperatie werd opgezet, heeft de afgelopen zeventig jaar altijd links gestemd, soms liberaal-democratisch, meestal Labour. Dat geldt ook voor jeugdwerker Begum. ‘Labour was altijd mijn partij, en die van mijn ouders, maar nu niet meer’, zegt ze in het buurtcentrum aan Trafalgar Street. Typerend is dat er nu geen Labour-kandidaat is, maar wel drie gewezen Labour-politici. Naast Galloway en Ali staat ook Simon Danczuk kandidaat, maar dan voor de Reform-partij van Nigel Farage. Danczuk was hier Labour-afgevaardigde maar kwam ten val wegens het flirten met een minderjarig meisje. Hij is de volkse anti-Galloway outsider.
Galloway is de enige met een groot campagneteam dat bereid is de eindeloze regen te trotseren. In het gebouw van een autoveiling, midden in de ‘Pakistaanse wijk’ van Rochdale, is het een komen en gaan van activisten. En journalisten. Het rood, zwart, wit en groen van de Palestijnse vlag sieren speldjes, vlaggen, borden en mokken. ‘Bij de gokkantoren ben ik de grote favoriet’, stelt hij vast in het kantoor van een aangrenzende Suzuki-handelaar, ‘maar we spelen tot de laatste bal, om de woorden te gebruiken van de grote cricketer en Pakistaanse oud-premier Imran Khan. Er zijn 24.987 moslims in Rochdale en negen van de tien stemmen op ons.’
Over zijn stoel hangt een Palestijnse sjaal, achter hem hangt een Burberry-pak. Op tafel ligt een stapel boeken, waaronder zijn Fidel Castro-biografie en een bloemlezing van Galloways citaten, ‘Van alcoholisme tot zionisme’. Een dvd met de titel The Killings of Tony Blair verraadt zijn verhouding met de voormalige partijleider van Labour. De charismatische socialist heeft door de jaren heen meer comebacks gemaakt dan Frank Sinatra. In 2005 versloeg hij met zijn toenmalige Respect-partij het Labour-parlementslid Oona King in Oost-Londen en tien jaar later veroverde hij Bradford-West, een ander district met veel moslims.
De kandidatuur van Galloway, die al een halve eeuw campagne voert voor de Palestijnse zaak, komt in een tijd waarin het politieke klimaat op het eiland gespannen is. Kamerleden die Israël steunen hebben te maken met dreigementen. Kantoren en woningen van politici zijn het toneel geworden van protestacties, tot brandstichting aan toe. De terugkeer van de 69-jarige Schot zal alarmbellen doen rinkelen bij Labour. Na de gruwelen van 7 oktober heeft de partij, die onder Jeremy Corbyn (2015-2020) werd geplaagd door antisemitisme, het Israëlische optreden gesteund. Maar de partij is ook het politieke thuis van 80 procent van de vier miljoen Britse moslims.
In zestig kiesdistricten is het aantal moslimstemmen groter dan de Labour-meerderheid. Waar de Conservatieven op rechts stemmen verliezen aan Nigel Farage, zal Labour moslims zien vertrekken naar Galloway’s arbeiderspartij. ‘Mijn partij zal in vijftig districten kandidaten leveren, onder meer hier verderop in Ashton waar vicepartijleider Angela Rayner een kleine meerderheid verdedigt.’ Om de keuze voor Britse moslims te vergemakkelijken is The Muslim Vote opgezet, een soort stemwijzer. De bereidheid binnen deze bevolkingsgroep om te gaan stemmen is verhoudingsgewijs groot. Zeker in Rochdale.
Buurtcentra en moskeeën zijn de plekken waar de meeste campagne-activiteiten plaatsvinden. In het centrum is weinig te merken van de politieke strijd, op een tafel vol folders (‘Tories Out!!’) van de internationale socialisten na. Bij een cafetaria zit Billy Howarth, kandidaat van Parents Against Grooming UK, verlegen om een praatje. Hij zegt dat zijn partij slachtoffers helpt, en verantwoordelijken achtervolgt, van twee grote zedenschandalen die Rochdale landelijke bekendheid hebben gegeven. ‘Er was hier een kamerlid dat jongens misbruikte op een school en er was het schandaal met overwegend Brits-Pakistaanse taxichauffeurs die datzelfde deden met tienermeisjes.’
Op straat regeert de apathie. Op Yorkshire Street zegt Theresa Jackson, een 75-jarige zorgmedewerker die vroeger naaimachines bediende, geen zin te hebben in deze verkiezingen. ‘Vrouwen hebben gevochten voor het stemrecht, maar ik wil mijn kostbare stem niet verspillen aan deze nitwitten. Dit was vroeger een bruisende stad, maar kijk nu om je heen. Een spookstad. Overal zijn de rolluiken dicht. Alleen herenkappers floreren.’ De misère van nu wordt benadrukt door de historische foto’s die de gemeente her en der heeft opgehangen: foto’s van drukke straten, statige gebouwen en dubbeldekkerbussen met reclame voor Van Houtens chocolade.
Druk is het wel in de Hogarth’s-pub, waar op de televisieschermen de paardenkoersen van Doncaster te zien zijn. Over politiek wordt hier slechts met tegenzin gesproken. ‘Galloway? Die heeft hier niets te zoeken’, zegt Susan Rivey, een schoonmaakster, ‘Labour heeft de stad doen verloederen. Ik stem op een plaatselijke zakenman, David Tully.’ Haar makker Lee Thompson, een 59-jarige oorlogsveteraan, heeft geen plannen het stemhokje met een bezoek te vereren. ‘Rochdale is een vuilstortplaats’, zo omschrijft hij zijn stad. ‘Woningbouw is hét probleem, maar het enige gebouw waar de gemeente geld in lijkt te steken is het stadhuis.’
Galloway is verweten dat hij alleen oog heeft voor Gaza, maar hij verzekert dat Rochdale hem aan het hart gaat. ‘Je kunt hier niet meer geboren worden omdat de kraamkliniek gesloten is, en niet meer sterven omdat de eerste hulp ook gesloten is. Dat is de erfenis van Labour hier en dat moet veranderen. Maar eerst moeten we de 102 jaar oude voetbalclub redden, want die kan elk moment failliet gaan. Ik ken investeerders in het Midden-Oosten, Indonesië en China.’ Dat laatste zou goed vallen in Hogarth’s pub, zoals bij Thompson op wiens jas het clubembleem van ‘The Dale’ genaaid zit. ‘Als Galloway daarin slaagt, steun ik hem.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden