Het is een wonderlijke, mild-illegale belevenis om op een doordeweekse ochtend geld te pinnen in een ruimte met zeven geldmaten die zacht en dienstbaar zoemen onder een plafond van beveiligingscamera’s. Het is als de aanwezigheid in een gokhal: alles deugt volgens de wet- en regelgeving, toch deugt het niet.
De geldmaatwinkel ligt strategisch in het koopgebied: een bundeling van pinautomaten die eerder gewoon op de hoek stonden, maar nu niet meer. De winkels duiken overal op, het is de flappentap voorbij. Achter geluidloze schuifdeuren staan in een anonieme, mild-chique ambiance zes gele geldmaten op een rij, plus tegen de kopse muur één voor de kleine coupures, daarnaast een afstortplek en een statafel om je geld te tellen, nauwelijks afgeschermd, zodat iedereen mee kan kijken.
De camera’s zien hoe een man met een pet een biljet van 5 euro pint – raar, want die man is niet van hier, en wat moet hij met 5 euro, op zijn rekening staat genoeg. Het salaris is net binnen. Daarna begint hij andere pinners aan te spreken, verdacht, net als de biljetten.
Banken hebben belang bij het criminaliseren van contant geld, het woord cash valt vaak, dat maakt het spannend. Daarover later. Eerst komt Sonay binnen met haar kinderwagen. Elke week tijdens het shoppen haalt ze hier geld, ook voor haar man, die er de kapper mee betaalt. Er zijn geen bankkantoren meer die cash meegeven, zegt ze, ook al is het je eigen cash. Onhandig, op z’n minst. Dochter Mihra kijkt met grote ogen, ze is 6 maanden, kleine kans dat ze in haar leven ooit serieus te maken krijgt met bankpapier. Alleen digitaal telt, de bank is een onberekenbare app, ‘vreselijk’.
Bliep. Zoef.
‘Er is iets fout met uw pas.’ Het bedrijf Geldmaat BV, verantwoordelijk voor de meeste geldautomaten, kampt continu met storingen. Ook dat kan een manier zijn om het gebruik van cash terug te dringen, want dat willen de banken graag. Zo graag, dat de minister van Financiën zich gedwongen ziet Nederlanders van belang: het geeft houvast en onafhankelijkheid. Zelfs de digitale jeugd blijft het gebruiken, bleek vorige week uit onderzoek. Toch doen de banken er alles aan om cash terug te dringen. Digitaal is goedkoper, het scheelt een hoop kantoren en gedoe, en banken zijn nu eenmaal commerciële, winstgedreven bedrijven. Pinautomaten verdwijnen uit de wijken, en ook in Dordrecht is de politiek bezorgd, maar het helpt niet.
Banken willen geld zien voor het gebruik van de flappentap; ‘de vervuiler betaalt’, zei de ceo van Geldmaat BV daarover in een podcast. De Volksbank is er al helemaal mee gestopt. Cash is ouderwets en verdacht, vaak vallen de woorden ‘plofkraak’ of ‘witwassen’. Zo’n geldmaatwinkel is dan praktisch: alles centraal bij elkaar, gemakkelijk te onderhouden, bevoorraden en beveiligen. De apparaten leveren biljetten van hooguit 50 euro, wat het gebruik ontmoedigt.
En er is nog een reden voor de banken om digitaal te gaan – daarover zo meteen. Eerst komt Judith de geldmaatwinkel binnen, en ze pint drie biljetten van 5 euro, verjaardagscadeau voor een kind. Dat ze ‘gedwongen’ wordt naar de winkelstraat te komen om haar eigen geld op te halen, vindt ze ‘verschrikkelijk’, het gevoel van alle kanten bekeken te worden ook: alsof ze iets verkeerd doet. Ja, bankbiljetten zijn verdacht.
Geld verdwijnt, schreef Maxim Februari, er blijft alleen ‘financiële informatie’ over. Met elke digitale betaling krijgt de bank er gratis persoons- en transactiedata bij, plus ‘biometrische gegevens’ als je een telefoon gebruikt met gezichtsherkenning. Je betaalt met privacy.
Op mijn vers gepinde biljet van 5 euro staat de handtekening van Christine Lagarde, president van de Europese Centrale Bank, een onafhankelijke organisatie zonder winstoogmerk. Op mijn pinpas staat alleen de naam van een commercieel bedrijf. Contant geld is publiek, digitaal geld is privaat, dat is een groot verschil.
De man met de pet verlaat de geldmaatwinkel. Wat er gebeurt met zijn data – niemand die het ziet.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden