Denis Villeneuve (56) luistert geduldig, als een van de journalisten tegenover hem de verschillen qua release tussen de twee Dune-films nog eens op een rij zet. Toen deel 1 uitkwam, in 2021, was de pandemie nog gaande en waren in allerlei delen van de wereld de bioscopen gesloten. De Warner-studio wenste de film daarom meteen al op de eigen streamingdienst (HBO Max) aan te bieden, tegen de zin van de regisseur in. Ook was het dringen met allerlei andere uitgestelde megaproducties, waaronder Daniel Craigs 007-finale No Time to Die.
Onvergelijkbaar met de nagenoeg vrije baan voor Dune: Part Two, dat deze week wereldwijd uitgaat in de bioscopen. Geen blockbusterconcurrentie te bekennen.
‘Ik weet niet wat ik daar nog aan moet toevoegen’, reageert de Canadese cineast. ‘De release van het eerste deel was wel een beetje een nachtmerrie. Alles werkte tegen ons, zo voelde het. En het was een wonder, echt een wonder, dat het zo goed ging.’
Over de auteur
Bor Beekman is sinds 2008 filmredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft recensies, interviews en langere verhalen over de filmwereld.
Dune, met een productiebudget van zo’n 150 miljoen euro, bracht uiteindelijk ruim 400 miljoen euro op – genoeg voor de studio om groen licht te geven voor een tweede deel. Dat stond weliswaar al in de startblokken, maar toch was het niet zeker of het ervan zou komen. Villeneuve had hoog spel gespeeld: zijn eerste film betrof slechts de helft van het Dune-verhaal.
We zagen de opkomst en vlotte ondergang van het adellijke geslacht Atreides op de planeet Arrakis, waar woestijnbewoners de op de vlucht geslagen en als potentiële messias beschouwde Paul (Timothée Chalamet) bescherming boden tegen de boze Harkonnens. Maar ook na tweeënhalf uur avontuur voelde het alsof de hoofdmoot nog moest beginnen. Zonder Part Two was Villeneuves verfilming van Frank Herberts sciencefictionklassieker – een jeugddroom van de regisseur – simpelweg mislukt.
De Canadese filmmaker zit op een bank in een Parijse hotelkamer. Hij oogt moe. Hij ís moe. ‘Ik heb zes jaar van mijn leven aan deze twee films gespendeerd. Toen we het eerste deel af hadden, begonnen we meteen aan de perstour, die doorliep in het prijzenseizoen; in de Verenigde Staten is dat bijna een soort verkiezingscampagne.
‘Ondertussen werkte ik aan het script van deel 2. En tegen de tijd dat de Oscars werden uitgereikt (Dune was genomineerd voor tien Oscars en won er zes, red.) waren we al bezig met het bouwen van de nieuwe sets. Dus ik ging zo van deel 1 door naar deel 2, zonder ook maar even pauze. Moe, in de overlevingsstand. De acteurs hielden me overeind, zij waren de benzine voor mijn lege tank. Die tank was echt al bijna leeg toen we begonnen, iets wat ik niemand aanraad bij een film van dit formaat.’
Ook voor Dune: Part Two werd er gefilmd in echte woestijnen, in Jordanië en de Verenigde Arabische Emiraten. Villeneuve: ‘Het boek gaat, onder meer, over de impact van een ecosysteem op de personages. Over de overlevingsstrategieën in zo’n wereld, de impact van dat landschap. En om de volle kracht en weidsheid daarvan te kunnen tonen, wilde ik de mensen ook als mieren laten zien, in dat landschap, op afstand. Dat móést op de echte plek.
‘Ik zeg er wel bij dat ik, als regisseur, bewondering koester voor mensen die in zo’n groene kamer kunnen werken (waar de omgeving later digitaal wordt toegevoegd, red.). Maar voor mij werkt het niet, ik kan dat gewoon niet. Ik kom uit de documentaireschool: ik móét in relatie staan tot de realiteit, tot het leven. Ik wilde dat Arrakis echt aanvoelde, er gevaarlijk bekend uitzag. En dat mensen in hun onderbewustzijn voelen dat wat ze zien tastbaar is, dat ze geloven in de wereld van die planeet.’
Dune: Part Two
Volgens onze recensent komt de film in de buurt van de perfecte blockbuster. De actie is overwegend van de buitencategorie, maar de personages te mager uitgewerkt: ★★★★☆
De taal die wordt gesproken in Dune: Part Two is bedacht door de Amerikaanse taalkundigen David en Jessie Peterson. Hoe doe je dat, een taal creëren?
Toen hij de sf-roman Dune las, op jonge leeftijd, raakte Villeneuve al gefascineerd door de wijze waarop de Amerikaanse schrijver Frank Herbert biologie en ecologie door zijn verhaal had gevlochten. ‘Hoe hij hele ecosystemen bedacht die niet bestaan, maar die hij zeer gedetailleerd beschreef. En ook de Fremen, die woestijnbewoners met hun overlevingstechnieken, spraken zeer tot mijn verbeelding.
‘Herbert was verrast en teleurgesteld dat lezers het hoofdpersonage Paul Atreides als held zagen; alsof Dune dat heldendom vierde. Terwijl hij juist een waarschuwend verhaal meende te hebben geschreven. Om het beeld te corrigeren schreef hij Dune Messiah, bijna als een epiloog. Een dunner boek, waarin duidelijk werd hoe het eerste boek diende te worden gelezen. Dune Messiah was voor mij van grote betekenis bij het bewerken van Dune.’
Sinds zijn bloedstollend spannende drugskartelfilm Sicario uit 2015 regisseerde Villeneuve enkel nog kolossale, serieus getinte sciencefictionproducties: Arrival, Blade Runner 2049 en dus de beide Dunes. ‘Ik denk dat het, juist in deze onzekere tijden, heel gezond is om onszelf voor te stellen in de toekomst. Zelfs als die toekomst dystopisch is.’
Religie, en bovenal de verlokking en het gevaar van profetie, vormt de rode draad door Dune: Part Two. ‘Herberts roman was een waarschuwend verhaal over een charismatische, messiaanse figuur. Over sekten ging het, de kracht van fanatisme. Sciencefiction is een projectie van een toekomst die niet bestaat (Dune speelt zo’n twintigduizend jaar na nu, red.), maar die wel in relatie staat tot onze wereld. Het is verbeelding. Het gaat niet over een echte religie, dus ik ben volkomen vrij om van alles te beweren zonder iemand te beledigen. Dat bevalt me zeer.’
Groot, groter, grootst: ook zo zou je de ontwikkeling van Villeneuves filmcarrière kunnen karakteriseren. ‘Wie weet ga ik ooit weer terug naar iets intiemers. Maar zolang ik de energie heb voor dit soort grote projecten, wil ik ze ook aangaan. Het vraagt uithoudingsvermogen, het zijn heel lange draaiperioden. Ook voor je lichaam is het intens. Ik zie mezelf dit niet meer doen over 25 jaar, maar zolang ik het kan, ga ik door.
‘Cinema heeft dit nodig, denk ik. En dan heb ik het niet over de omvang of schaal, maar over de wil om je film te laten bestaan op dat grote doek in de bioscoop. Je denkt anders als filmmaker als je uitgaat van zo’n Imax-scherm van 20 meter. Zó droom ik over cinema: als een gemeenschappelijke ervaring in filmtheaters. De betovering van de onderdompeling, die manier om een film te ervaren – dat is voor mij het ultieme.’
Het liefst zou Villeneuve nog een derde Dune-deel regisseren. ‘Dat voelt logisch, om het verhaal af te ronden. Een trilogie. Maar ga ik over twee maanden alweer terug de woestijn in? Dat denk ik niet.
‘Gisteren vroeg iemand me naar de titel van mijn volgende film. Toen zei ik: Sleeping in Canada. Ik heb rust nodig. Tijd om wat te mediteren, om te ontdekken wat ik hierna ga doen.’
De Canadese regisseur Denis Villeneuve werd in 1967 geboren in het dorpje Gentilly, in de provincie Quebec. In de afgelopen 26 jaar maakte hij elf films: August 32nd on Earth (1998), Maelström (2000), Polytechnique (2009), Incendies (2010), Prisoners (2013), Enemy (2015), Sicario (2015), Arrival (2016), Blade Runner 2049 (2017), Dune (2021) en Dune: Part Two (2024).
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden