Wanneer ze elkaar aan de telefoon hadden, leidde de begroeting ‘Hé ijsbeer’ al snel naar hun gedeelde ervaringen. Die ijsbeer was misschien wel hun warmste herinnering.
In de eerste helft van de jaren zeventig was Henk van den Breemen commandant van de zogenoemde Koudweer Compagnie en Frank van Kappen zijn plaatsvervanger. Deze samenwerking van het Korps Mariniers met de Britse collega’s moest de kwetsbare noordflank binnen Navo-verband versterken. Pionierswerk op ski’s met volle bepakking in het noordelijkste puntje van Noorwegen.
Met een slinger aan skiënde mariniers achter zich werden ze eenmaal getroffen door een whiteout. Bij een dergelijk meteorologisch verschijnsel in de poolgebieden wordt alles egaal grijs, zodanig dat de menselijke psyche uit het lood kan slaan. Na een barre nacht in de buitenlucht werden ze opgepikt door Britse Bedfords met open laadbak. Van Kappen: ‘Om de vijf minuten laste Henk een stop in. Moesten we een paar rondjes om de auto’s rennen om weer een beetje op temperatuur te komen.’
De Volkskrant profileert regelmatig bekende en onbekende, kleurrijke Nederlanders die onlangs zijn overleden. Wilt u iemand aanmelden? postuum@volkskrant.nl
Zijn grote kracht was dat hij altijd rustig bleef. Sonoor stemgeluid, natuurlijk overwicht, begaan met zijn manschappen. Joris Voorhoeve werkte als minister van Defensie met hem en zegt: ‘Een man die snel en verstandig kon handelen.’
Door zijn enigszins geloken, wat suffige ogen kreeg Henk van den Breemen de bijnaam MacDuffy. Dat was niet altijd positief bedoeld. Velen binnen Defensie herinneren hem als aimabel, maar er was ook tegenstand. Van den Breemen had als militair een goed gevoel voor politieke verhoudingen, zodat hij snel in de hiërarchie steeg. Dat gaf scheve gezichten binnen het korps.
Als kind, opgroeiend in Rijssen, dacht Henk van den Breemen muzikant te worden. Op zijn 14de begeleidde hij al de diensten van zijn gereformeerde kerk. Dat bleef hij zijn leven lang doen, tot in de kerk van zijn laatste woonplaats, Mijnsheerenland.
Van Kappen herinnert zich een bezoek aan New York. Hij was op dat moment bij de Verenigde Naties gestationeerd als militair adviseur. Van den Breemen, inmiddels commandant der strijdkrachten, kwam op bezoek. ‘Henk wilde dolgraag het beroemde orgel van de Saint Patrick’s Cathedral bespelen. Moest ik hemel en aarde voor bewegen, maar het is gelukt.’
Twee schaduwen hangen over zijn loopbaan. De eerste betreft de Molukse gijzeling van treinreizigers bij het Drentse dorp De Punt in 1977. Van den Breemen was belast met de gewelddadige beëindiging daarvan. Tijdens de bestorming vlogen straaljagers over de trein heen om verwarring te zaaien, een tactiek die hij zelf eerst bij wijze van proef had ondergaan. De dood van Molukse gijzelnemers leidde een paar jaar geleden nog tot een rechtszaak, maar verantwoordelijk minister Van Agt en commandant Van den Breemen werden vrijgesproken van buitensporig geweld.
Nog zwaarder woog de val van de VN-enclave Srebrenica in de Joegoslavische oorlog in 1995. Voorhoeve had hem kort daarvoor tot hoogste militair benoemd. Door een gebrek aan ondersteuning stond het Nederlandse VN-bataljon kansloos tegenover de Servische agressor, waarna de nachtmerrie van een massamoord zich voltrok.
Voorhoeve: ‘Dat is een ongelooflijk aangrijpende ervaring voor hem geweest.’ Zodanig dat viersterrengeneraal Van den Breemen niet in staat was te getuigen voor de onderzoekscommissie van de Tweede Kamer. In een interview met het christelijke familietijdschrift Terdege verwees Henk van den Breemen zelf naar het slotakkoord van de Matthaüs-Passion, waarin het besef van verlies en verdriet doorklinkt. ‘Schrijnend! Maar het leven gaat verder.’
Het zijne eindigde op 20 januari, na 82 jaar. De familie verkoos een intiem afscheid. Maar op verzoek van Defensie weerklonk wel The Last Post, het militaire afscheidssignaal.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden