‘Na de verkiezingsuitslag hebben we een stap vooruitgezet’, zei Omtzigt woensdag na het verlaten van een gesprek met informateur Kim Putters over de kabinetsformatie. ‘Toen hebben we gezegd: gezien de uitslag en kijkend naar hoe we een landsbestuur mogelijk kunnen maken, willen we een extraparlementair kabinet of een gedoogakkoord waarin wij onszelf vastleggen.’
De uitspraak van Omtzigt is in deze fase van de gesprekken over de kabinetsformatie opmerkelijk, omdat de NSC-leider weliswaar wel vaker heeft gehint op een gedoogrol voor zichzelf, maar zich nooit aan iets heeft willen committeren. Omtzigt zegt nu voor het eerst dat hij zich zou willen ‘vastleggen’. Onder welke voorwaarden hij bereid is mee te praten, wilde hij woensdag niet toelichten aan de Volkskrant. ‘Dit is hoe ver ik tot nu toe bereid ben om het te zeggen. En daar heb ik goed over nagedacht.’
Dit kan een opening zijn naar nieuwe onderhandelingen over de komst van een rechts minderheidskabinet van PVV, VVD en BBB, waaraan Omtzigt zich dan committeert als gedoger. Voorwaarde is wel dat ook Wilders, Yesilgöz en Van der Plas tot deze constructie bereid zijn.
Over de auteur
Natalie Righton is politiek verslaggever van de Volkskrant. Zij schrijft sinds 2013 over de Nederlandse politiek. Daarvoor was zij correspondent in Afghanistan.
Avinash Bhikhie is politiek verslaggever voor de Volkskrant. Hij schrijft sinds 2014 over de nationale politiek.
Volg alles over de kabinetsformatie hier.
Omtzigt herhaalde woensdag na afloop van zijn gesprek met informateur Putters overigens dat zijn partij absoluut niet van plan is om in een meerderheidscoalitie met de PVV te stappen. Volgens Omtzigt heeft hij er wel al meerdere keren op gewezen dat zijn partij openstaat voor een gedoogrol.
Een dergelijke constructie kent het Binnenhof nog van 2010, toen de VVD en het CDA een gedoogakkoord sloten met de PVV. De partijen maakten daarin strakke afspraken over immigratie, ouderenzorg, veiligheid en een bezuinigingspakket van 18 miljard euro. Door het akkoord waren die afspraken verzekerd van een Kamermeerderheid.
Hoe het eventuele gedoogakkoord van Omtzigt eruit moet komen te zien, is nog niet bekend. Twee weken geleden liet Omtzigt in gesprek met de pers doorschemeren dat hij alleen bereid is te gedogen als er stappen worden gezet op de voor NSC belangrijke verkiezingsthema’s zoals bestaanszekerheid en goed bestuur.
Eerder op de dag concludeerde Geert Wilders (PVV) dat na de formatiegesprekken van deze week duidelijk is geworden dat de brede extraparlementaire variant die Omtzigt eerder voorstelde (met steun van het CDA en de SGP) op weinig enthousiasme van andere partijen kan rekenen: het CDA wil op geen enkele manier in een kabinet met de PVV, en de SGP lijkt weinig te voelen voor exotische experimenten.
‘Vooralsnog lijkt het erop dat we met vier partijen op elkaar zijn aangewezen’, zei Wilders. Hij is bereid met Omtzigt te praten over gedoogconstructies. ‘Laten we met die vier partijen alsjeblieft weer aan de slag gaan en zorgen dat er in Nederland een kabinet komt.’
Bij de VVD is het enthousiasme over Omtzigt als gedoger niet groot: de VVD draagt dan de lasten van regeren, terwijl Omtzigt vanuit de Kamer vrij zou kunnen schieten.
Nu Omtzigt duidelijk heeft gemaakt dat hij bereid is zich te verbinden aan een set met afspraken, bijvoorbeeld over thema’s die NSC en de VVD allebei belangrijk vinden – zoals een degelijk begrotingsbeleid en steun aan Oekraïne – zou Yesilgöz mogelijk verleid kunnen worden om in een minderheidskabinet met Wilders te stappen.
De komende dagen zullen de ogen gericht zijn op de VVD-leider: is zij bereid een rechts kabinet met gedoogsteun van NSC mogelijk te maken? Donderdag praat informateur Putters verder. Eerstvolgende op de agenda: Yesilgöz.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden