Coassistenten van verschillende universiteiten verenigen zich en willen dat er meer aandacht komt voor duurzaamheid binnen het geneeskundeonderwijs. Dokters in spe Arte Groenewegen en Amber ten Buuren van studentencollectief de CO₂-assistent vertellen wat er nodig is voor een duurzamere zorg.
Stel je voor: je komt met astmaklachten bij de dokter. ‘Er zijn verschillende inhalatoren geschikt voor jou’, zegt de dokter. Ze wijst naar haar scherm, waar de gekleurde pufjes op te zien zijn. ‘Met deze hoef je minder krachtig in te ademen, maar dit is weer een betere keuze voor het milieu.’
Dit voorbeeld is niet alleen een gedachtenexperiment, laat de overzichtstabel inhalatoren van het Nederlands Huisartsen Genootschap zien. De tabel geeft aan welke soorten medicatie er in een inhalator gaan, of de inhalator een dosisteller heeft én of het een duurzame keuze is. Artsen worden geacht daar in de praktijk rekening mee te houden.
Als het aan Arte Groenewegen (26) en Amber ten Buuren (23) ligt, leren artsen nog veel sterker denken in termen van duurzame zorg. De twee dokters in spe vertegenwoordigen de CO₂-assistent: een initiatief van coassistenten die ervoor pleiten dat duurzaamheid een sleutelrol krijgt in het geneeskundeonderwijs.
In vijf jaar tijd meldden zich zeventig leden aan, verdeeld over Utrecht, Maastricht, Groningen en Amsterdam. Zij trekken zelf langs collegezalen om hun medestudenten te onderwijzen, en schreven mee aan een Green Deal tussen de zorgsector en Rijksoverheid, waarin afspraken staan om de zorg te verduurzamen.
‘Klimaatverandering is de grootste bedreiging voor de volksgezondheid, volgens de Wereldgezondheidsorganisatie’, zegt Groenewegen, die vanaf het begin bij het initiatief is betrokken. ‘Tegelijkertijd wordt 7 procent van de Nederlandse CO2-uitstoot veroorzaakt door de zorg. Die twee zijn dus onlosmakelijk met elkaar verbonden.’
Ten Buuren lepelt zo de statistieken op: ‘Elke dag dat een patiënt op de intensive care ligt, ontstaat 17 kilo afval. Er gaan alleen al 108 wegwerphandschoentjes per patiënt per dag doorheen.’ Ook medicijnresten vormen een bron van vervuiling. ‘Neem diclofenac’, zegt Groenewegen, ‘van die pijnstiller komt veel in het oppervlaktewater terecht.’
Ten Buuren: ‘Er is zeker een belangrijke rol weggelegd voor de farmaceutische industrie. Maar ook als medicatie duurzamer wordt, moeten we de verspilling terugdringen om het milieu te sparen. Jaarlijks wordt in Nederland 100 miljoen euro aan ongebruikte medicijnen weggegooid.’
Daar komen artsen om de hoek kijken, betogen de coassistenten. ‘Bijvoorbeeld door bij een eerste recept minder voor te schrijven, voor het geval dat de patiënt toch nog stopt met de medicatie. Of door met ouderen, die vaak een waslijst aan medicijnen slikken, te evalueren welke medicatie nog echt nodig is.’
Groenewegen: ‘De duurzaamste zorg is de zorg die wordt voorkomen. Dus is het belangrijk aan te sturen op meer beweging, een meer plantaardig voedingspatroon en op stoppen met roken. Dan consumeren mensen minder zorg. Zo wordt de milieuvervuiling teruggedrongen én de zorg ontlast.’
Ten Buuren: ‘Veel artsen willen ook wel verduurzamen, maar weten – mede door die drukke praktijk – niet waar ze moeten beginnen.’
Groenewegen: ‘Precies. We verbaasden ons erover dat we hier niks over leerden. Vanuit die verbazing zijn we vragen gaan stellen. We klopten aan bij de decaan, bij docenten.’
Mede dankzij die kritische vragen doet duurzaamheid langzaam haar intrede in het geneeskundeonderwijs. Ten Buuren: ‘Zo krijgen de Utrechtse eerstejaars een college planetaire gezondheid. Die wetenschap gaat ervan uit dat de gezondheid van de planeet nauw samenhangt met de gezondheid van mensen. Denk aan het groeiend aantal tijgermuggen in Europa. De muggen, die mensen dengue kunnen geven, overleven hier gemakkelijker nu het warmer wordt.’
Groenewegen: ‘We leerden tot voor kort alleen met een biomedische kijk de gezondheid te bevorderen. Maar gezondheid is niet alleen biomedisch. Van in de schulden zitten tot klimaatverandering: onze gezondheid wordt beïnvloed door onze omgeving.’
Groenewegen: ‘Artsen genieten aanzien in de samenleving. Daar hoort een verantwoordelijkheid bij. Als toekomstig arts voel ik: ik kan de gezondheid van mijn patiënten straks niet waarborgen als er niet nú een ander klimaatbeleid komt.’
Leden van de CO₂-assistent woonden de afgelopen vijf jaar elke klimaatmars bij. Ook voeren zij campagne tegen reclame voor fossiele brandstoffen. Groenewegen: ‘En tijdens colleges stellen we medestudenten de vraag: wat is jouw rol als gezondheidsbevorderaar in de maatschappij?’
Groenewegen: ‘Toen we vijf jaar geleden begonnen, voelde het alsof we op de barricade stapten. Nu is er een breed bewustzijn dat deze omslag er moet komen. Overal ontstaan initiatieven voor duurzamere zorg. De vraag is niet meer óf er een verandering gaat plaatsvinden, maar hoe we die gaan vormgeven.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden