Provincies hoeven niet altijd maatregelen te nemen tegen boeren en andere bedrijven die geen vergunning hebben voor hun stikstofuitstoot en daardoor formeel de wet overtreden, de zogeheten PAS-melders. Dat heeft de Raad van State woensdag bepaald in een zaak van milieuorganisatie Mobilisation for the Environment (MOB) tegen verschillende provincies, die draaide om drie PAS-melders. Wel moeten provincies goed beargumenteren dat er een „redelijk evenwicht” is tussen de belangen van de bedrijven enerzijds en de natuur anderzijds. Vanaf midden 2025 moeten provincies van de Raad van State wél gaan handhaven.
PAS-melders zijn organisaties, overwegend boerenbedrijven, die tussen 2015 en 2019 een melding deden van een uitbreiding of verandering aan hun bedrijf onder het toen bestaande Programma Aanpak Stikstof (PAS). Dat programma regelde dat deze bedrijven geen natuurvergunning hoefden aan te vragen op het moment dat hun stikstofneerslag onder een bepaalde waarde bleef. In 2019 oordeelde de Raad van State dat het PAS in strijd was met Europese wetgeving die Natura2000-gebieden moet beschermen.
Door de uitspraak uit 2019 opereerden in één klap duizenden bedrijven formeel illegaal en riskeerden zij boetes. Nog altijd is dit een van de ingewikkeldste onderdelen van het stikstofdossier van het Rijk. Het lukte tot nu toe nauwelijks om de illegaal opererende bedrijven te helpen, mede omdat er weinig stikstofruimte van gestopte boeren te vergeven is aan bedrijven zonder vergunning. Om de PAS-melders niet acuut in de problemen te brengen, besloten veel provincies niet te handhaven op de stikstofregels.
Mobilisation for the Environment spande tegen verschillende provincies rechtszaken aan om af te dwingen dat zij de natuurregels wel zouden handhaven. De organisatie kreeg in mei 2022 gelijk in Overijssel, waardoor voor tientallen boeren forse stikstofboetes dreigden. De zaak waarover de Raad van State woensdag uitspraak deed, betrof drie casussen: een biocentrale in Balkbrug en een melkveehouderij in Kampen, beiden in Overijssel, en een vleesverwerker in het Utrechtse IJsselstein.
De hoogste bestuursrechter wijkt met de uitspraak van woensdag af van de rechtbank in Overijssel. Volgens Johan Vollenbroek, voorzitter van MOB, legt de uitspraak „druk op het kabinet” om de problemen met de PAS-melders uiterlijk in 2025 op te lossen. „Dit gaat een rechts kabinet nooit lukken.”
Source: NRC