Tijdens de Irak-invasie waren de paleizen van president Saddam Hussein een belangrijk doelwit van de VS. In Oekraïne is het presidentiële kantoor van Volodymyr Zelensky in twee jaar oorlog nooit doelwit geweest van Russische kruisraketten. Waarom houdt Moskou zich in?
Volodymyr Zelensky was na de dood van Aleksej Navalny duidelijk. ‘Vladimir Poetin doodt wie hij wil’, aldus de Oekraïense president. ‘Of het nu een oppositieleider is of iemand die zich tegen hem richt.’ Maar Zelensky mag in zekere zin nog van geluk spreken, na 733 dagen oorlog.
Als de Russen de Irak-campagnes van het Amerikaanse leger als blauwdruk hadden gebruikt voor hun invasie, was van Zelensky’s kantoor aan de Bankovastraat in het centrum van Kyiv al lang niets meer over. Verwoest door een Russische Kalibr-kruisraket of een zware bunkerbusterbom. Het hoofdkwartier van de hoogste generaals zou dan eveneens een eerste doelwit zijn geweest van het opperbevel in Moskou.
Over de auteur
Stieven Ramdharie is buitenlandredacteur van de Volkskrant, met defensie als belangrijkste specialisme.
Kyiv is weliswaar regelmatig het doelwit van Shahed-drones en kruisraketten, maar het regeringscentrum is niet verwoest. Bankova 11, het witte presidentiële kantoor in het regeringsdistrict dat ‘De Driehoek’ wordt genoemd, staat er nog. Evenals belangrijke ministeries en het Mariinsky Paleis, dat wordt gebruikt voor officiële gelegenheden.
Zelensky maakt ook gebruik van een bunker in zijn kantoor, waar hij zich terugtrekt als het luchtalarm afgaat bij een Russisch bombardement. ‘Een complex uit de Koude Oorlog dat eruitzag als een enorme metrotunnel, maar dat is omgebouwd tot een kantoor’, zo omschrijft de Amerikaanse journalist Simon Shuster, die Zelensky een jaar volgde voor zijn boek The Showman, de bunker.
Maar ook dit complex is nooit getroffen door een KAB-1500, een lasergeleide Russische bom met een enorme explosieve kracht die zich door 20 meter aarde werkt en meters beton penetreert om onder meer bunkers diep onder de grond te vernietigen. Rusland begon deze bom in 2023 in te zetten en de Oekraïense luchtmacht zegt niet in staat te zijn om hem te stoppen.
Het gemak waarmee Zelensky vanuit het presidentiële gebouw kan opereren, leidt al twee jaar tot verbazing in het Westen. Met name in de Verenigde Staten, die in 2003 tijdens de Irak-invasie met een massale ‘shock and awe’-operatie dagenlang tientallen paleizen en bunkers in Bagdad van het regime van Saddam Hussein bombardeerden.
De Amerikaanse militaire inlichtingendienst Defense Intelligence Agency (DIA), die het militaire optreden van de Russen nauwgezet volgt, ziet aan de ene kant hoe het Russische leger met brute kracht Oekraïense burgerdoelen beschiet. Grote delen van steden als Marioepol werden met de grond gelijkgemaakt. Tegelijkertijd geniet Zelensky in zijn presidentiële kantoor en bunker nog altijd een grote mate van bewegingsvrijheid.
‘Wat kan meespelen bij de afweging om Zelensky’s kantoor niet te vernietigen, is dat de Russen precies weten wat ze nu aan Zelensky hebben’, zegt generaal-majoor b.d. Pieter Cobelens, oud-directeur van de Nederlandse militaire inlichtingendienst MIVD. Ook deze spionagedienst houdt het militaire optreden van de Russen en hun strategie nauwlettend in de gaten. ‘Als Zelensky wordt uitgeschakeld, weet je gewoon niet wie er in de plaats komt en hoe die zich zal opstellen in de oorlog.’
There are multiple reports that Russian forces have increased their deployment of the KAB-1500(X) in the #Zaporizhia AO. It has a 1,010 kg (2,225-lb) warhead and can be deployed as either a laser and/or GLONASS guided precision weapon or as a "dumb" bomb.
US Army - KAB-1500L… pic.twitter.com/1nLg1ZnrC7
In de eerste dagen van de invasie probeerden Russische moordteams wel door te dringen tot het regeringscentrum, op zoek naar Zelensky. In een interview met Time beschreven de president en zijn gevolg de gevechten in die eerste twee dagen nabij het presidentiële kantoor. De vrees was ook groot dat Zelensky’s kantoor en bunker het doelwit zouden worden van het uitgebreide Russische arsenaal aan hightechkruisraketten.
‘Die luchtaanval komt eraan’, aldus Zelensky’s adviseur Mychajlo Podoljak. ‘Zij zullen ons hier raken en dit alles zal veranderen in een ruïne.’ Moskou gaf later openlijk toe zich in te houden. ‘Het Russische leger heeft tot nu toe besloten hiervan af te zien’, aldus een legerwoordvoerder over luchtaanvallen op Zelensky’s kantoor en belangrijke gebouwen.
‘Dit is een vreemde oorlog’, aldus kolonel b.d. Dmitri Trenin, oud-directeur van de denktank Carnegie Moscow Center, tegen The New York Times na drie maanden strijd. ‘Rusland heeft zichzelf zo te zien nogal strikte grenzen gesteld, maar dit wordt op geen enkele manier uitgelegd. Dit roept heel wat vragen op onder de Russen.’
In de opsommingen die burgemeester Vitali Klitsjko van Kyiv geeft als de hoofdstad weer het doelwit is van de Russen, ontbreken vaak belangrijke locaties waar het Oekraïense leiderschap zich ophoudt. Zo werden in oktober 2022 bij een van de grootschalige luchtaanvallen zo’n zeventig gebouwen geraakt. De meeste waren flats, huizen en scholen.
Die dag ging snel een video rond dat ook Zelensky’s kantoor was vernietigd. Het bleek echter een gebouw te zijn op 2 kilometer afstand. Sommige defensiedeskundigen zien in het Russische luchtoptreden het bewijs dat Rusland nog helemaal niet in staat is om precisiewapens zo gecoördineerd en beslissend in te zetten als de VS.
Als MIVD-directeur bezocht Cobelens, tijdens een bezoek in 2006 aan Irak, meerdere van Saddams paleizen. Nederlandse militairen werkten vanuit een ervan. Cobelens zag dat de Amerikaanse bommencampagne niet overal succesvol was geweest. ‘Die paleizen waren heus niet allemaal geraakt’, aldus de oud-spionnenbaas. ‘De Russen kunnen nu wel een soortgelijke operatie opzetten, maar succes is helemaal niet verzekerd. De Oekraïense luchtverdediging slaagt erin veel drones en raketten neer te halen. Als je Zelensky echt dood wilt hebben, kun je beter een scherpschutter inhuren.’
Despite all the rumors and statements that the President of Ukraine has been in Lviv, Poland or in a bunker for a long time,Zelensky took a short selfie video in the courtyard of the building where the Office of the President of Ukraine is located,on the street.Bankova 11,in Kiev pic.twitter.com/lVzQbWtHbb
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden