Voorafgaand aan het vonnis zei Orlov zich geen slachtoffer te voelen. ‘Dit is het werk dat ik moet doen, net als veel anderen, ook de mensen die nu vastzitten. Het is onze gemeenschappelijke taak. In de huidige omstandigheden heb ik gedaan wat ik moest doen.’ Zijn veroordeling en opsluiting ziet hij als een onderdeel van zijn werk.
Orlov is veroordeeld voor zijn kritiek op het Russische optreden in Oekraïne. Hij ging meermalen in Moskou de straat op om te protesteren en werd daarvoor beboet. In een artikel dat hij publiceerde op Facebook (en dat later werd overgenomen door een Franse website) vergeleek hij het huidige Rusland met een fascistische staat.
Over de auteur
Geert Groot Koerkamp is correspondent Rusland voor de Volkskrant. Hij woont sinds 1992 in Moskou.
‘Dit vonnis laat er geen twijfel over bestaan: alleen een mening die strookt met die van de machthebbers is toegestaan’, zegt Orlovs collega Jan Ratsjinski. ‘Dat is een slecht voorteken voor Rusland.’
Een slepend proces tegen Orlov liep vorig jaar uit op een boete, maar na hoger beroep stuurde de rechter de zaak terug naar het Openbaar Ministerie. Het OM eiste een gevangenisstraf van twee jaar en elf maanden.
‘Van bovenaf kwam het bevel: tot iedere prijs opsluiten, en dus begonnen ze te zoeken en allerlei verzwarende omstandigheden uit de duim te zuigen’, aldus Orlov. ‘Ik weet dat ik schuldig wordt bevonden. Vrijspraak is in het huidige Rusland van Poetin onmogelijk. Hoewel ik onschuldig ben, geen misdaden heb begaan en nergens spijt van heb.’
Orlov (70) is al tientallen jaren nauw betrokken bij de mensenrechtenbeweging in zijn land. Hij was in 1989 medeoprichter van de mensenrechtenorganisatie Memorial, die inmiddels is verboden in Rusland en in 2022 de Nobelprijs voor de Vrede werd toegekend.
Meermalen stelde hij zijn leven in de waagschaal om dat van anderen te redden. Zo reisde hij in de jaren negentig herhaaldelijk naar de deelrepubliek Tsjetsjenië, om gevangen Russische soldaten vrij te krijgen en over te dragen aan hun moeders.
Tijdens dit tweede proces las Orlov in de rechtszaal demonstratief Het proces van Frans Kafka en liet hij de verdediging geheel over aan zijn advocaat. Hij maakte alleen gebruik van zijn recht op een laatste woord, waarin hij constateerde dat hij in zijn gewraakte artikel niet had overdreven. ‘Helaas had ik gelijk.’
Hij richtte zich ook tot de rechter, de procureur en alle anderen die betrokken zijn bij de vervolging van andersdenkenden. ‘Bent u zelf niet bang? Is het niet angstig te moeten zien wat er gebeurt met ons land, waarvan u waarschijnlijk ook houdt?’ Volgens Orlov zullen de kinderen of kleinkinderen van deze mensen ‘zich schamen om te vertellen wat hun vaders, moeders, opa’s en oma’s hebben gedaan’.
Tot slot vroeg hij, als altijd, aandacht voor politieke gevangenen die ondanks een slechte gezondheid voor jaren zijn opgesloten en daar kunnen overlijden. ‘Ze creperen daar omdat ze protesteerden tegen het bloedvergieten in Oekraïne, en omdat ze willen dat Rusland een democratisch, bloeiend land wordt dat geen bedreiging vormt voor de rest van de wereld.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden