Waar lopen de correspondenten van de Volkskrant tegenaan in hun dagelijkse leven? Vandaag: Twee jaar na de Russische inval van Oekraïne zoekt Arnout le Clercq naar lichtpuntjes.
‘I am so over war’, zei de Britse journalist vermoeid vanaf de achterbank van het busje, op de weg terug naar Tallinn. Een van haar collega’s had bezorgd opgemerkt dat de Esten die we de die dag gesproken hadden, behoorlijk overtuigd leken van een mogelijke Russische aanval op hun land.
Dat was dan ook de reden dat we op het eiland Hiiumaa waren. Op deze zonovergoten winterdag hing een naargeestige sluier over dit vakantieparadijs in de Oostzee. De Kaitseliit, een organisatie van vrijwilligers die militaire training krijgen, oefenden voor oorlog. Wij, een groepje internationale journalisten, mochten meekijken.
Het uitgangspunt van alle journalisten was min of meer hetzelfde: na twee jaar grootschalige oorlog in Oekraïne een licht opsteken in een klein land dat, lid van de Navo of niet, de hete Russische adem in zijn nek voelt.
Arnout le Clercq is correspondent Centraal- en Oost-Europa voor de Volkskrant. Hij woont in Warschau.
Een van de soldaten vroeg me of we in Nederland ook zulke serieuze voorbereidingen troffen. Hebben wij bijvoorbeeld een populair vrijwilligerskorps, zoals hier in Estland? Nee, antwoordde ik. ‘Tja,’ zei hij begripvol. ‘Jullie hebben natuurlijk ook niet zo’n buurman.’
Geografie doet ertoe. Als correspondent doe ik verslag uit de brede band aan grenslanden van Oekraïne en Rusland. Plekken waar de oorlog dichterbij is, en voelt, dan in Nederland, hoewel het amper een dag rijden is.
Soms merk ik dat dit gevoel onder mijn huid is gaan zitten. Zoals in het busje. Misschien bedoelde de Britse collega haar opmerking niet zo blasé als het klonk, maar het ergerde me. Wie is er niet ‘oorlogsmoe’? Maar je hieraan kunnen onttrekken, getuigt van groot privilege. Voor velen is het niet het zoveelste verhaal waar je als journalist op afgaat, maar de dagelijkse realiteit.
Flarden van die realiteit bereiken mijn vreedzame thuisstad Warschau met onverbiddelijke regelmaat, in telefoontjes en gesprekken met vrienden. ‘Jaroslav is opgeroepen voor militaire dienst.’ ‘A. trouwt met zijn vriendin. Omdat ze een beperking heeft, hoeft hij het leger niet in. Misschien komen ze naar Polen.’ ‘Pani Olga is net terug uit Lviv, ze heeft de kleinzoon van haar zus begraven, hij is na drie maanden aan het front gesneuveld.’
Om de somberheid te verdrijven ging ik afgelopen zaterdag met Ivan, een goede Oekraïense vriend, naar een demonstratie in Warschau. Net als op veel andere plekken gingen duizenden mensen hier de straat op om stil te staan bij twee jaar grootschalige invasie en – niet te vergeten – tien jaar oorlog.
Ivan is nog altijd optimistisch. ‘Sinds de invasie zit ik in de verdedigingsmodus’, vertelde hij. Slecht nieuws ketst op hem af. Hoop als schild. Nadien aten we wat met Oekraïense vrienden, spraken we over wat er op ons bord lag en over het ontluikende voorjaar. Praten over haring en lente: misschien is ook dat een vorm van verzet.
Ik blijf zoeken naar lichtpuntjes, die ik – eigen aan de journalist – hoop te vinden in verhalen. In het Estische busje kreeg ik er één in de schoot geworpen. Persvoorlichter en chauffeur Neeme vertelde hoe zijn vrijwilligersorganisatie vorig jaar naar het Oekraïense front was gereisd.
Neeme vroeg een Oekraïense officier wat ze nodig hadden – behalve wapens en munitie, want die stuurt Estland al. ‘Alles wat je ons kunt geven’, antwoordde de officier, en liet een stilte vallen. ‘Jullie Esten hebben toch allemaal sauna’s? Een sauna, dat zou niet gek zijn. Om het vuil van de loopgraven van ons af te wassen.’
Een grapje natuurlijk, zei Neeme. ‘Maar we namen het serieus.’ Ze bouwden mobiele sauna’s bovenop een aanhangwagen. Die moesten wel nog naar het front. Dus reden ze van Estland naar Bachmoet, glunderde Neeme. Het lijkt klein, futiel misschien. Maar de gedachte dat er, tussen al die ellende, Esten met een sauna naar Bachmoet rijden, maakte die zware dag een stukje lichter.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden