Voor de laatste keer heet deze rechtbankvoorzitter de zeventien verdachten en hun advocaten welkom in de extra beveiligde rechtbank, de Bunker, in Osdorp. Het is de slotzitting in het liquidatieproces Marengo, dat zes jaar geleden, op 23 maart 2018, formeel begon. De helft van de verdachten, onder wie hoofdverdachte Ridouan T., zijn deze dinsdagochtend niet gekomen. Zij kijken de uitspraak via een videoverbinding mee vanuit de gevangenis.
Buiten hangt een politiedrone in de lucht en staan veel zwaarbewapende militairen rond het gebouw, binnen zit kroongetuige Nabil B. op deze 143ste procesdag weer in de geblindeerde getuigenbox, onzichtbaar naast zijn advocaat Onno de Jong.
Over de auteur
Wil Thijssen is politie- en justitieverslaggever van de Volkskrant. Zij schrijft wekelijks de politieserie Die ene melding. Eerder was zij economieredacteur en reisjournalist.
‘U heeft als verdachten lang moeten wachten op uw vonnis’, begint de voorzitter, ‘maar dat geldt ook voor de nabestaanden van de zes slachtoffers van liquidaties. Dat lange wachten zal hun verdriet niet minder groot maken.’
Meteen daarna refereert de rechter aan de drie wraakmoorden die tijdens dit beruchte proces zijn gepleegd, op personen die nauw waren verbonden met kroongetuige Nabil B.: zijn broer Reduan, zijn advocaat Derk Wiersum en zijn vertrouwenspersoon Peter R. de Vries. ‘Hun dood geeft dit proces een gitzwarte rand’, vervolgt de rechter. ‘Hun families moeten hun dierbaren missen. Advocaat Wiersum zal nooit meer in de zittingszaal staan, Peter R. de Vries zal nooit meer op de perstribune zitten.’
Vervolgens worden gedurende een uur en drie kwartier alle straffen uitgesproken. Het gaat om het medeplegen of medeplichtigheid aan zes liquidaties, vier pogingen daartoe, en voorbereidingshandelingen voor moorden op bestelling. Van de zes eisen voor een levenslange straf legt de rechtbank de hoogste straf drie keer op: aan hoofdverdachte Ridouan T., diens rechterhand Saïd R. en hun handlanger Mario R. Zij worden gezien als de belangrijkste aanstuurders binnen een organisatie die ook wel het ‘moordcommando’ wordt genoemd. Met de zwaarste straf wil de rechtbank niet alleen hun betrokkenheid bij liquidaties vergelden, maar ook voor de toekomst ‘de maatschappij beschermen’ tegen deze drie mannen.
Hoofdverdachte Riduoan T. was ‘de onbetwiste leider die niemand ontzag’. Rivalen, mensen die mogelijk een schuld niet hadden afbetaald of handlangers die spraken met zijn vijanden of met de politie: allemaal liepen ze het risico op een dodenlijst te belanden. ‘Het gemak waarmee T. besloot dat iemand dood moest, is schokkend’, benadrukt de voorzitter. De telefoonberichten die T. binnen de organisatie verzond, ‘maken duidelijk hoe nietsontziend de organisatie te werk ging. Het leed dat familieleden van de slachtoffers werd aangedaan, speelde geen rol.’
In enkele gevallen waren jonge kinderen aanwezig toen hun vader werd doodgeschoten. Veelzeggend is volgens de rechters dat geen van de nabestaanden en slachtoffers gebruik heeft willen maken van het spreekrecht of een verzoek tot schadevergoeding heeft ingediend. ‘Dat maakt de angst zichtbaar die bij hen is teweeggebracht door het meedogenloze geweld van de organisatie van Ridouan T.’
Deze leider van de moordorganisatie gebruikte volgens het vonnis liquidaties om mensen angst aan te jagen en hen te verhinderen mee te werken aan politieonderzoek. Het ging om ‘nietsontziend geweld in een wereld waarin een mensenleven niets waard is. Dergelijke terreur heeft een ontwrichtende invloed op de samenleving.’
T.’s terreur was effectief, constateren de rechters – geen van de verdachten wilde tijdens het langjarig proces iets zeggen. De rechtbank gaat ervan uit dat Ridouan T., als hij ooit zou vrijkomen, zich mogelijk opnieuw zal gaan bezighouden met moorden. Mede om die reden is een levenslange straf volgens het vonnis gerechtvaardigd.
Kroongetuige Nabil B. krijgt, overeenkomstig de eis van het OM, halvering van zijn straf toegekend, omdat hij belastende verklaringen heeft afgelegd over de criminele organisatie waartoe hij behoorde. Zijn verhaal wordt betrouwbaar geacht. ‘Door uw verklaringen zijn vijf moorden opgelost terwijl daar geen zicht op was’, stelt de voorzitter.
Vanwege B.’s persoonlijke omstandigheden legt de rechtbank hem tien jaar cel op, minder dan de eis van 12 jaar die eerder in zijn kroongetuigedeal werd afgesproken. Daarbij werden B.’s zware detentieomstandigheden genoemd – die veel beperkingen kent vanwege de veiligheid van hem en zijn familie – en het feit dat de kroongetuige de moorden op zijn broer, advocaat en vertrouwensman ‘moest verwerken in detentie, terwijl het proces met alle verplichtingen voor u onverminderd doorging’. Daar komt nog bij, zegt de rechter, dat B. als hij vrijkomt ‘altijd over zijn schouder zal moeten kijken, evenals een deel van zijn familie’.
De overige verdachten krijgen celstraffen van 1 jaar en 9 maanden tot ruim 29 jaar. Daarmee ontlopen drie van de zes verdachten tegen wie levenslang was geëist, deze uitzonderlijke straf. Bij Mohamed R., de broer van de tot levenslang gestrafte Saïd R., is rekening gehouden met zijn jonge leeftijd (hij was 36 toen hij in 2017 werd vastgezet). Net als de meeste veroordeelden krijgt Mohamed R. vanwege zijn langjarige voorarrest een strafkorting: 27 in plaats van 28 jaar. Enkele verdachten die voorwaardelijk vrij waren, worden weer vastgezet.
En zo komt met een veroordeling voor alle zeventien Marengo-verdachten een eind aan dit langslepende moordproces. Althans voorlopig; alle advocaten en de aanklagers gaan ervan uit dat het zal worden voortgezet in een hoger beroep.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden