De inkomsten uit die belangrijkste activiteit van de NS stegen met 22 procent, mede dankzij een verhoging van de prijzen voor treinkaartjes en -abonnementen. Het aantal reizigers steeg, maar is nog altijd niet op het niveau van 2019, het jaar voor het coronavirus de samenleving ontwrichtte.
In de jaarcijfers spreekt de NS niet van aantal reizigers, maar kijkt het bedrijf naar het aantal kilometers die klanten in 2023 aflegden. Dat ligt nog altijd 11 procent onder het niveau van 2019. Ook al weten weer meer mensen de weg naar het station te vinden, in 2022 waren de spoorwegen nog ruim een kwart van hun ‘oude’ klanten kwijt.
De NS kondigt een ‘forse tariefsverhoging’ aan, zonder die verder te preciseren: het jaarverslag spreekt van tot wel 10 procent. Het bedrijf had dit jaar de prijzen al met bijna 8,7 procent willen laten stijgen, maar daar stak de regering na oproepen uit de Tweede Kamer een stokje voor. Eenmalig maakte Den Haag 120 miljoen euro aan de NS over als compensatie.
Dat gaat waarschijnlijk niet nog eens gebeuren en dus de NS naar eigen zeggen de kaartjes duurder maken. ‘Een financieel gezond NS is noodzakelijk om Nederland zo goed mogelijk duurzaam bereikbaar te houden en de trein betaalbaar te houden.’
Met de 191 miljoen verlies op de bedrijfsactiviteiten is de gifbeker nog niet leeg. De NS schrijft ook een fors bedrag af op zijn bezittingen, en in het bijzonder op de concessie voor het hoofdrailnet.
De concessie geeft de NS het recht om vrijwel als enige op het grootste deel van het spoornet treinen te laten rijden. Het nieuwe contract dat het kabinet het bedrijf heeft gegund voor 2025 tot 2033 ‘heeft een beperkte verdiencapaciteit met een lager rendement’, zo staat in de jaarcijfers, en is daarom 318 miljoen waard in de ogen van de NS. Dat geldt ook voor de huidige concessies in Duitsland, waarop het bedrijf 121 miljoen afschrijft.
Deze boekhoudkundige stroppen en de tegenvallende verkoop van treinkaartjes leveren een brutoverlies op van 540 miljoen. Als alle plussen in de begroting zijn weggestreept, blijft er onder de streep een verlies over van ruim 380 miljoen euro.
In 2022 maakte de NS nog een winst van 574 miljoen. Dat was een geflatteerd cijfer: het vervoersbedrijf had dat jaar een boekhoudkundige meevaller van liefst 811 miljoen. Op kaartverkoop en andere activiteiten leed de onderneming een verlies van 421 miljoen. Na 2019 is er geen jaar meer geweest waarin de NS zichzelf van de kaartverkoop kon bedruipen.
President-directeur Wouter Koolmees van de NS noemt 2023 ‘een jaar met twee gezichten’. In het voorjaar wist het bedrijf met succes het aantal uitvallende treinen door personeelstekorten terug te brengen, een plaag die de spoorwegen in 2022 zo had geteisterd.
In de tweede helft van vorig jaar ging het opnieuw mis. Er trad een aantal grote verstoringen op en er waren ingrijpende werkzaamheden aan het spoor bij Rotterdam en Schiphol die de treinenloop op dit cruciale traject in het honderd lieten lopen.
Op de Hogesnelheidslijn (HSL) kamen veel treinen niet op tijd of vielen uit. Dit kwam onder andere door onverwacht langer aanhoudende snelheidsbeperking ter hoogte van Rijpwetering (Zuid-Holland). De viaducten daar bleken na onderzoek door spoornetbeheerder Prorail ongeschikt voor de snelheden waarmee de HSL over het spoor raast. Daarom rijdt de HSL op dat traject met een snelheid van 80 kilometer per uur, waar 300 kilometer per uur mogelijk zou moeten zijn. Ook elders zijn scheurtjes ontdekt in viaducten en bruggen, waardoor de HSL vaart moet minderen.
Elders in het land kregen de reizigers te maken met minder of ingekorte treinen. De boosdoeners hier waren slecht weer en een tekort aan technisch personeel bij de onderhoudsbedrijven waardoor in het najaar forse achterstanden ontstonden.
Dit alles leidde ertoe dat de punctualiteit van de trein achteruit ging. In 2023 kwam 89,7 procent van de reizigers op tijd. Dat was in 2022 nog 91,6 procent. Ook de kans op een zitplaats in de spitsuren liep vorig jaar terug: van 96,6 procent naar 94,7 procent. Dat ligt nog maar 0,4 procentpunt boven de ondergrens die de overheid aan de NS heeft opgelegd.
Voor dit jaar belooft Koolmees beterschap. ‘Sinds december rijden er 1.800 extra treinen per week. Volgend jaar willen we daar nog eens 1.600 treinen aan toevoegen waardoor regio’s nog beter met elkaar verbonden worden.’
Koolmees tempert ook voor al te veel optimisme. ‘Op verschillende plekken in het land is de basis niet op orde. Er is veel onderhoud aan het spoor nodig om onze treinen op volle snelheid en volle lengte te kunnen rijden.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden