Margriet Schavemaker, nu artistiek directeur van het Amsterdam Museum, wordt de nieuwe directeur van Kunstmuseum Den Haag. ‘Blockbusters kun je ook maken met minder bekende, vrouwelijke kunstenaars.’
Als artistiek directeur van het Amsterdam Museum besloot ze de term ‘Gouden Eeuw’ niet meer te gebruiken als synoniem voor de 17de eeuw en maakte ze een kritische tentoonstelling over (en met) de Gouden Koets. Ondanks een verbouwing van dat museum en het naderende 750-jarig bestaan van de hoofdstad, vertrekt Margriet Schavemaker (53) nu naar Den Haag.
Per 1 juni wordt ze directeur van het Kunstmuseum Den Haag, waar ook het Fotomuseum Den Haag, de tentoonstellingsruimte KM21 en het museum Escher in het Paleis onder vallen. Ze volgt Benno Tempel op, die directeur is geworden van het Kröller-Müller Museum. Tegencultuur, feminisme, nieuwe media, diversiteit en inclusie zijn de steekwoorden waarmee ze zichzelf typeert.
Over de auteur
Bart Dirks schrijft voor de Volkskrant over kunst en cultuur. Eerder was hij onder meer verslaggever in Den Haag en Rotterdam en correspondent in Brussel.
Schavemaker groeide van haar 5de tot haar 18de op in Zoetermeer en kwam destijds geregeld in het toenmalige Haags Gemeentemuseum. ‘Mijn vader was ambtenaar op het ministerie van OCW, mijn moeder voelde zich in Zoetermeer ontheemd, cultuurloos. We gingen vaak met de tram naar het museum. Ik voelde me zweven in dat gebouw van Berlage, meteen al in die lange gang tussen de vijvers naar de entree. Ik herinner me het drieluik met drie vrouwen van Piet Mondriaan, Evolutie. Ik begreep niet alles, maar werd er opgetild.
‘Toen ik later de vooropleiding deed van het Koninklijk Conservatorium in Den Haag, kwam ik er geregeld alleen. En mijn tante Maria uit de Jordaan nam me mee naar het Stedelijk. Eigenlijk is het aan die twee musea te danken dat ik niet naar het conservatorium ben gegaan, maar kunstgeschiedenis ging studeren.’
Tussen 2009 en 2019 werkte Schavemaker bij het Stedelijk Museum in Amsterdam. Ze maakte onder meer tentoonstellingen van Jean Tinguely en Jacqueline de Jong. Sinds 2018 is ze bovendien deeltijdhoogleraar Media en Kunst in de Museale Praktijk aan de Universiteit van Amsterdam – een functie die ze ook met het Kunstmuseum blijft combineren.
In het Amsterdam Museum, waar ze in 2019 begon, benadrukte ze de noodzaak van het inclusiever maken van musea. Ze laat zich daarbij inspireren door een citaat van de Amerikaanse museumvernieuwer Nina Simon: ‘Hand over the key and start changing the room’. Dat betekent volgens Schavemaker dat je moet samenwerken met mensen van buiten je museum, uit een breed en divers netwerk, dat je hen ook laat programmeren. ‘Alleen zo kun je de collectie relevant en aantrekkelijk maken voor een grotere groep.’
‘Een mooie vraag. Het is belangrijk dat we mensen uit alle wijken én makers uit de stad bereiken. Dan ontstaat er wederkerigheid. In Den Haag heeft 58 procent van de inwoners een biculturele achtergrond en bijna de helft van de inwoners moet rondkomen van een laag inkomen. Voor die groepen is het niet vanzelfsprekend om naar musea te gaan.
‘Het Kunstmuseum organiseert al vijftien jaar culturele avonden waar bewoners stadsdeel voor stadsdeel worden uitgenodigd, met gratis busvervoer, entree, rondleidingen en een drankje. Dat zijn vaak mensen die nog nooit in een museum zijn geweest. In Den Haag komen bovendien de landelijke politiek en de wereldpolitiek samen, met onder meer de Tweede Kamer, het Internationaal Gerechtshof en het Internationaal Strafhof. Ook die werelden wil ik samen met het team gaan opzoeken en uitnodigen.’
‘Het Stedelijk Museum in Schiedam vind ik een geweldig voorbeeld van hoe je enerzijds een serieus kunstpubliek kunt bedienen en anderzijds de bewoners kunt betrekken. Zoals bij de huidige tentoonstelling over armoede. Elf Schiedamse vrouwen hebben meegedacht over de kunst en de verhalen, dat is zo ontroerend. Een ander voorbeeld zijn buurthuizen en bibliotheken, die tegenwoordig zo veel meer doen dan alleen boeken uitlenen.’
‘Het Kunstmuseum heeft met recente tentoonstellingen van Paula Rego, Hilma af Klint en Nicole Eisenman al veel mooie stappen gezet, en ook met nieuwe aanwinsten. Het is daarnaast een belangrijke klus om te achterhalen welke objecten in de collectie door vrouwen zijn gemaakt. Tegelijk blijven kunstenaars als Constant Nieuwenhuys en Piet Mondriaan natuurlijk absolute topspelers.’
‘Dat is de grote puzzel. Het Kunstmuseum is een van de beste en grootste kunstmusea ter wereld. Je wilt dus enerzijds op hoog niveau programmeren, voor een nationaal en internationaal publiek, en anderzijds lokale thema’s aansnijden. Blockbusters kun je ook maken met minder bekende vrouwelijke kunstenaars en met vergeten kunstenaars van kleur die in hun eigen tijd wereldberoemd waren.’
‘Ik geloof sterk dat je vanuit de blik van hedendaagse makers anders gaat kijken naar de wereld, en ook naar de vaste collectie moderne kunst. In Den Haag gebeurt zo veel, met hedendaagse expositieruimtes als Stroom en Nest en met de kunstacademie (KABK). Het hoeft niet ingewikkeld te zijn. Ik hoorde laatst een interview met de band Son Mieux. Ze kregen de vraag waarom er al decennialang zoveel goede popmuziek uit Den Haag komt. Hun antwoord vond ik fantastisch: overal proberen ze het wiel steeds weer opnieuw uit te vinden, wij gaan gewoon rollen.’
‘Het is dubbel om nu bij het Amsterdam Museum weg te gaan’, zegt Margriet Schavemaker. ‘We zijn druk bezig met de verbouwing van het oude Burgerweeshuis aan de Kalverstraat en we werken aan het herschrijven van de geschiedenis van Amsterdam door de ogen van vrouwen. Maar toen het Kunstmuseum een nieuwe directeur zocht, begon het toch te kriebelen. Het iconische gebouw van Berlage, de collectie van wereldklasse… Gelukkig zit er een waanzinnig goed team bij het Amsterdam Museum, ik laat ze met een gerust hart achter.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden