In zijn vrije tijd bouwde softwareontwerper Thomas Kole een digitale reconstructie van Tenochtitlan, de hoofdstad van de Azteken. Tot zijn verrassing is zijn pre-Spaanse stad een hit in Mexico.
Toen de Spaanse soldaat Bernal Díaz del Castillo in 1519 aan de zijde van legerleider Hernán Cortés voor het eerst ‘de grote stad van Mexico’ aanschouwde, kon hij zijn ogen nauwelijks geloven. Vanaf een bergpad zag hij in de diepte de hoofdstad van de Azteken uitgestrekt over een immens meer.
‘Overal waren mensen, in de torens, in de straten, in de vele kano’s op het meer. We zagen zulke bewonderenswaardige zaken, we vroegen ons af of het wel echt waar was. Op het land zagen we steden, en in het meer nog meer steden, we zagen talloze boten op het water, en de wegen waren voorzien van vele bruggen van land naar land.’ Het machtige Tenochtitlan maakte meer indruk dan Venetië, schreef de Spaanse conquistador op late leeftijd in zijn memoires.
Vijf eeuwen later maakte de Nederlandse softwareontwerper Thomas Kole zijn eigen, digitale reconstructie van de legendarische stad. Anderhalf jaar lang bestudeerde hij historische bronnen en landkaarten en sleutelde in zijn vrije tijd aan tempels, paleizen, eilanden en bruggen. Totdat hij er een punt achter zette: het was genoeg. ‘Ik dacht: er kijken dertig mensen naar en dat is het dan.’
Over de auteur
Joost de Vries is correspondent Latijns-Amerika voor de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad. De Vries werkte eerder op de economische en politieke redactie.
Het liep anders. Zijn website A portrait of Tenochtitlan is sinds de lancering in september 2 miljoen keer bezocht. Miljoenen mensen zagen zijn reconstructie voorbijkomen op sociale media. Deze maand beleefde hij de voorlopige kroon op zijn monnikenwerk: hij presenteerde het resultaat voor een volle zaal in het beroemde Nationaal Museum voor Antropologie in Mexico-Stad (een stad die hij nooit eerder bezocht).
Plots verrees daar op het grote scherm Tenochtitlan, stad op het water met naar schatting 150 tot 200 duizend inwoners, in zijn gloriedagen een van de grootste steden ter wereld. De hoofdstad van de Mexica was een doolhof van woonwijken en kanalen, met de majestueuze Templo Mayor als magnetisch middelpunt en aan de horizon de vulkanen die nu nog steeds Mexico-Stad omringen. Díaz del Castillo was te zuinig geweest in zijn verslag. Deze weergave van de machtige stad, opnieuw afkomstig van een Europeaan, kon rekenen op luid applaus van het Mexicaanse publiek.
Kole stelt zich bescheiden op. Heeft hij het bij het rechte eind? Waarschijnlijk niet, zegt hij een week later op een terras in het hart van Mexico-Stad, op steenworp afstand van de resten van de Templo Mayor. Het echte Tenochtitlan is voorgoed opgeslokt door de geschiedenis. ‘Afgebroken, afgebrand, onder water gezet.’ Wat resteert zijn voornamelijk bronnen van na de conquista. Hij kon de waarheid slechts benaderen.
Zijn centrale plein met Hoofdtempel is hoogstwaarschijnlijk te netjes, te wit, te opgeruimd. Bovendien tekende hij niet elk detail met de hand, dat zou ondoenlijk zijn, maar schreef hij codes die automatisch wegen, bruggen en bomen genereerden. Een streep over het meer en de computer toverde bootjes tevoorschijn, nog een streep vormde een landbrug. Hij legde zijn immense puzzel met dubbele stukjes.
Waar mogelijk baseerde hij zich op harde feiten: het landschap bijvoorbeeld, de vulkanen, de meren. Landkaarten uit de koloniale tijd hielpen bij het herbouwen van de pre-Spaanse waterwegen. Zelfs relatief recente bronnen kwamen van pas. Het Mexico-Stad van 1900 leek meer op Tenochtitlan dan op de huidige metropool met 22 miljoen inwoners. De stad telde een ruime eeuw geleden een half miljoen inwoners, veel kanalen waren nog niet gedempt.
Digitaal rondlopen in de waterstad kan (nog) niet. Koles Tenochtitlan tart de rekencapaciteit van zijn computer, het genereren van een ‘foto’ duurt een half uur. En toegegeven: ‘Het detailniveau houdt niet over op straatniveau.’ Hij maakte een stad om in zijn geheel te beschouwen. Op zijn site publiceerde hij ruim dertig panoramabeelden die rechtenvrij te gebruiken zijn. ‘Het project heeft in de eerste plaats een educatief doel.’
Want zo begon het ook bij hem, met een vraag die zomaar opkwam: wat weet ik eigenlijk van de Azteken? Hij had geen idee dat hun hoofdstad destijds alle Europese steden naar de kroon stak. Toen bleek dat er ‘eigenlijk geen goed plaatje’ van Tenochtitlan te vinden was, besloot hij zelf een poging te wagen.
Een samenwerking met de Mexicaanse dronefotograaf Andrés Semo maakte het project af. Diens luchtfoto’s naast Koles artist’s impressions maken de stad tastbaar: kanalen lopen over in wegen, digitale bergtoppen in een echte horizon. Wie goed kijkt kan ‘de schaduw van Tenochtitlan’ nog onder Mexico-Stad zien liggen. De dichtgeslibde verkeersaders dragen de namen van de rivieren die er ooit liepen.
In de zaal in het antropologiemuseum kwam het contrast tussen heden en verleden hard aan. Fotograaf Semo vertelde aan het publiek hoe hij honderden foto’s moest maken om die ene heldere opname te krijgen: meestal verdween de horizon die de moderne stadsbewoners delen met de Azteken in een wolk van smog. Hoe kon die groene vallei gevuld met meren veranderen in een stoffige metropool die snakt naar water?
Kole ervoer het zelf tijdens zijn eerste dagen in Mexico-Stad. Hij had geluk met een paar ‘kraakheldere’ dagen, in de verte zag hij de vulkaantoppen die hij inmiddels kon dromen. Tot ze op dag drie niet meer zichtbaar waren. ‘Toen was het uitzicht weg. De stad wordt nog steeds verwoest, elke dag weer.’
De Mexicaanse tolk Rodrigo Ortega Acoltzi vertaalde Koles teksten in het Spaans en het inheemse Nahuatlahtolli. Tenochtitlan is niet meer, de afstammelingen van de Mexica bestaan nog wel. Een op de tien websitebezoekers klikt op het ‘Nahuatl’. Waar Kole schrijft: ‘Mexico-Stad is gebouwd op de ruïnes van Tenochtitlan. De tempels werden vernietigd en de stenen werden hergebruikt na de Spaanse verovering’, schrijft Ortega Acoltzi: ‘Mexico Altepeco omocalmana ipan Tenochtitlan itzinco. Teteocal inhuehuetehuan yancuic caltin omochiuh zatepan caxtillan yaoyotl.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden