‘Het is tijd dat partijleiders over hun eigen schaduw heen springen zodat Nederland snel een nieuw kabinet krijgt’, zegt Geert Wilders maandag voorafgaand aan zijn gesprek met de nieuwe informateur Kim Putters. De winnaar van de verkiezingen gebruikt grote woorden om duidelijk te maken dat zijn geduld drie maanden na de stembusgang wel een beetje aan het opraken is.
PVV-leider Wilders is de eerste van zes fractievoorzitters die maandag bij informateur Putters komen vertellen welke kabinetsvorm hun voorkeur heeft, nadat een eerdere formatiepoging twee weken geleden is mislukt. Als eerste is Wilders aan de beurt, daarna volgen Caroline van der Plas (BBB), Frans Timmermans (GL-PvdA), Pieter Omtzigt (NSC), Rob Jetten (D66) en Dilan Yesilgöz (VVD). Dinsdag mogen de andere fractievoorzitters hun zegje doen.
Over de auteur
Natalie Righton is politiek verslaggever van de Volkskrant. Zij schrijft sinds 2013 over de Nederlandse politiek. Daarvoor was zij correspondent in Afghanistan. Righton won meerdere journalistieke prijzen.
Volg alles over de kabinetsformatie hier.
Wilders vindt dat hij er alles aan doet om een nieuw landsbestuur zo snel mogelijk van de grond te krijgen. Zijn voorstel afgelopen weekeinde om alsnog te praten over militaire steun aan Oekraïne, is volgens hem een voorbeeld van de goede wil van de PVV. Eerder was Wilders nog tegen deze steun, maar zijn beoogde formatiepartners VVD, NSC en BBB waren juist voor.
‘Wij willen vaart maken, dus wij bewegen ook’, zegt Wilders. ‘U heeft dat eerder gezien met de rechtsstaat en de wetsvoorstellen die wij hebben ingetrokken. We willen nu praten over de mogelijkheid van steun aan Oekraïne. Ik hoop maar dat andere partijen net zo snel zijn en dit beantwoorden. Want tot nu toe zijn wij de enige die een beweging maken’, aldus Wilders. Volgens de PVV-leider duurt de formatie tot nu toe ‘allemaal veel te lang’.
De partijleiders met wie hij graag wil samenwerken, zijn het met dat laatste roerend eens. In verschillende bewoordingen laten achtereenvolgens Van der Plas, Omtzigt en Yesilgöz maandag weten dat ze vinden dat er snel een nieuw kabinet moet komen. ‘Je kan dit bijna niet meer verantwoorden naar Nederland, als we nu weer weken gaan praten’, zegt BBB-leider Van der Plas bijvoorbeeld. ‘We moeten gewoon stappen gaan maken.’
De crux zit hem in de vraag: hoe dan? Wat voor samenwerkingsvorm is er mogelijk tussen het viertal? Wilders presenteert zich maandag opvallend flexibel bij het beantwoorden van die vraag. Hoewel zijn voorkeur uitgaat naar ‘een gewoon meerderheidskabinet’, zegt hij daar expliciet bij: ‘Maar als dat niet kan, dan zijn wij ook bereid om te praten over een minderheidskabinet.’ Voor een extraparlementair kabinet is hij ‘óók te porren als het niet anders kan’.
Van der Plas toont zich meer vastberaden en houdt vol dat ze hoopt op een meerderheidskabinet waar Omtzigt alsnog bij aanschuift. Een minderheidskabinet dat slechts gedoogd wordt door Omtzigt, ziet ze vooralsnog niet zitten: ‘Ik ben er heel simpel in hoor. Als je kunt gedogen, dan kun je ook in een kabinet. Ik hou er niet van dat je maximale invloed wil, met minimale verantwoordelijkheid.’ Ook Yesilgöz houdt vast aan haar ‘lijn’ dat de VVD alleen bereid is om in een kabinetsvorm te stappen mits Omtzigt weer aan tafel komt.
De NSC-leider houdt maandag zijn kaarten nog tegen de borst hoe ver hij hierin wil gaan. Hij vindt het ‘verstandig’ om nu eerst ‘vertrouwelijke gesprekken met de informateur te hebben’ over mogelijke samenwerkingsvormen.
Al met al is de boodschap voor kiezers nog niet erg rooskleurig. Wilders, Yesilgöz, Omtzigt en Van der Plas willen allen haast maken met de kabinetsformatie, maar een oplossing is vooralsnog niet in zicht.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden