Er is nog geld voor één à twee maanden, uiterlijk tot eind april. Daarna dreigt UNRWA, de VN-hulporganisatie die miljoenen Palestijnen in onder meer Gaza bijstaat, haar activiteiten te moeten staken omdat het de salarissen niet langer zal kunnen betalen.
Met die omineuze waarschuwing kwam Ben Majekodunmi, de 55-jarige chief of staff van UNRWA, afgelopen week naar Den Haag, waar hij met ambtenaren sprak van het ministerie van Buitenlandse Zaken. ‘Als UNRWA moet stoppen, zijn de gevolgen catastrofaal’, zegt hij in een Haags hotel. ‘De kans op een hongersnood in Gaza wordt dan groter, omdat we de distributie van voedselhulp niet meer kunnen doen. Mensen die nu medische zorg krijgen, zullen uit klinieken ontslagen worden en overgelaten zijn aan de afschuwelijke omstandigheden buiten.’
Over de auteur
Jenne Jan Holtland is correspondent Midden-Oosten voor de Volkskrant. Hij woont in Beiroet, en is auteur van het boek De koerier van Maputo (2021).
De directe aanleiding voor Majekodunmi’s bezoek was het besluit van de Nederlandse regering, eind januari, om de financiële steun (dit jaar zo’n 19 miljoen euro) aan UNRWA stop te zetten. Daarmee reageerde het demissionaire kabinet op Israëls bewering dat twaalf Palestijnse medewerkers mee zouden hebben gedaan aan Hamas’ bloedige terreuraanval van 7 oktober. Twee van hen zijn door het oorlogsgeweld om het leven gekomen, de tien anderen meteen ontslagen.
De Verenigde Naties stelden twee onderzoeken in: eentje naar het algehele integriteitsbeleid van UNRWA, het tweede naar de veronderstelde betrokkenheid van de twaalf medewerkers. Dat laatste onderzoek moet half maart zijn afgerond. Directe gevolgen had het Nederlandse besluit niet, omdat de bijdrage voor 2024 al was overgemaakt. Heel anders is dat voor de vijftien andere donoren die de steun introkken, waaronder de Europese Unie en hoofdfinancier Amerika. Daardoor komt de hulporganisatie de komende maanden naar eigen zeggen zo’n 370 miljoen euro tekort. In een poging het vertrouwen terug te winnen, is Majekodunmi – zelf van Nigeriaans-Iers-Britse komaf – naar Nederland gekomen.
Wat is UNRWA voor organistatie?
Cruciaal voor de hulp aan Palestijnen, maar ook verdacht van banden met Hamas: oud-Israël-correspondent Monique van Hoogstraten over VN-organisatie UNWRA.
‘Ik heb begrepen dat Nederland toegewijd blijft aan het steunen van Palestijnse vluchtelingen. Men is tevreden dat we snel gehandeld hebben, en de twee onderzoeken hebben ingesteld.’
‘Nee. Voor zover ik kan nagaan heb ik geen van hen ooit ontmoet. Dat is niet gek, we zijn een grote organisatie met 30 duizend medewerkers.’
‘Het is ongebruikelijk. Maar het besluit is genomen vanwege de ernst van de beschuldigingen. Er is toegezegd dat, mochten de beschuldigingen niet kloppen, deze mensen weer zullen worden aangenomen, of in elk geval gecompenseerd.’
Binnen de VN is UNRWA een geval apart: de organisatie verricht taken – scholing, voedselhulp – die normaal gesproken verricht worden door een zittende regering. Zolang er geen politieke oplossing is voor de Palestijnse kwestie, vult UNRWA dat gat. De organisatie is niet alleen in Gaza actief, maar ook op de bezette Westelijke Jordaanoever en in Jordanië, Syrië en Libanon waar eveneens Palestijnse vluchtelingen leven sinds ze in 1948 bij de oprichting van de staat Israël werden verdreven.
Majekodunmi, werkzaam op het UNRWA-hoofdkwartier in Amman (Jordanië), vertelt over zijn meest recente bezoek aan Gaza, vorige maand. ‘Onze scholen en klinieken zitten vol ontheemden. Door een gebrek aan sanitaire voorzieningen zijn ze vies, daar schamen ze zich voor. Kinderen drinken verontreinigd water. Uit nood eten sommige gezinnen gekookte boomwortels.
‘De veiligheid verslechtert, de frustraties zijn immens. De Israëlische autoriteiten kunnen de veiligheid niet garanderen, bijvoorbeeld in het noorden van Gaza waar de toegang tot voedsel het moeilijkst is. Vrachtwagens met hulpgoederen worden daar door hongerige menigtes bestormd. De chauffeurs zeggen vaker: dit gaat niet meer. Ook het konvooi waar ik in zat, werd met stenen bekogeld.’
‘Het zijn jongeren die dat doen. Jullie zien toch dat er scholen en kinderen door bommen worden geraakt, zeggen ze, waarom doen jullie daar niets tegen? Tegelijk hoor ik ook van burgers die zeggen: we vertrouwen niemand, alleen UNRWA, omdat jullie hier al decennia zitten.’
‘Dat hebben we in de media gelezen, zonder dat er bewijzen zijn geleverd. Als je nagaat dat Hamas de Gazastrook al sinds 2006 bestuurt, is het logisch dat een deel van de bevolking hen steunt. Lidmaatschap van militante facties is verboden, hetzelfde geldt voor het doen van antisemitische uitlatingen. Maar wat mensen voor privéopvattingen hebben, kunnen we niet nagaan. We zijn een humanitaire organisatie, geen inlichtingendienst. Overigens werken we heel nauw samen met de Israëlische autoriteiten. Jaarlijks sturen we hen een namenlijst van al onze medewerkers. Dus het gaat om een gedeelde verantwoordelijkheid.’
‘We hebben dat niet kunnen verifiëren. Als het klopt, zullen we daar net zo verontwaardigd over zijn als Israël. Dat neemt niet weg dat we geen controle hebben over wat er in Gaza ondergronds gebeurt.’
‘We draaien grotendeels op vrijwillige bijdrages van VN-lidstaten. Omdat we publieke diensten leveren, kunnen we niet zomaar afschalen. Maar eigenlijk staat er meer op het spel dan alleen geld: we zien dat de politieke steun voor ons als institutie afneemt. Dat is zorgelijk. Zonder die politieke steun kunnen we ons werk niet doen in deze zeer complexe en riskante omgeving.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden