NSC-leider Pieter Omtzigt blijft vooralsnog zwijgen over de precieze rol die hij in een toekomstig kabinet wil vervullen. ‘Ik denk dat het verstandig is dat we nu gewoon vertrouwelijke gesprekken met de informateur hebben’, aldus de NSC-leider maandag.
Omtzigt benadrukt wel dat het voor NSC ‘belangrijk is’ dat er een stabiel landsbestuur komt waardoor ‘de belangrijke problemen van Nederland opgelost kunnen worden’. In een eerdere fase heeft Omtzigt uitgesproken dat hij geen meerderheidskabinet wil vormen met verkiezingswinnaar PVV, VVD en BBB.
De NSC-leider herhaalde dat er wat hem betreft nu eerst gekeken wordt naar het vormen van een minderheidskabinet van PVV, VVD en BBB of een extraparlementair kabinet, waardoor er een ‘lossere band tussen regering en parlement’ ontstaat. Omtzigt wilde maandag echter geen vragen beantwoorden hoe hij de rol van NSC in beide varianten voor zich ziet.
Hij hintte er wel op dat er wat hem betreft snel een nieuw kabinet aan de slag gaat. ‘Het is belangrijk dat er nu eindelijk voor gezorgd gaat worden dat er een landsbestuur komt, dat de grote problemen effectief gaat aanpakken, want dat is al een tijd niet gebeurd.’ Eerder op de dag pleitten ook PVV-leider Geert Wilders en BBB-leider Caroline van der Plas er al voor om vaart te maken met het vormen van een kabinet.
Op de vraag aan Omtzigt of het dan niet tijd wordt om zelf aan de knoppen te gaan zitten, zodat er snel een kabinet is, antwoordde de NSC-leider: ‘Wat we nu nodig hebben is dat er een groep is die daar hetzelfde over denkt en dat er een manier van regeren komt die er voor zorgt dat problemen opgelost worden.’ Hij laat het ‘nu even aan een informateur om te kijken hoe dat kan gebeuren.’
Natalie Righton
BBB-leider Caroline van der Plas dringt er net zoals PVV-leider Geert Wilders op aan om ‘vaart te maken’ met de kabinetsformatie. ‘Je kan dit bijna niet meer verantwoorden naar Nederland. Als we nu weer weken gaan praten over de vorm en woordjes en over wel of niet gedogen. We moeten gewoon stappen gaan maken.’
De BBB-leider herhaalde dat haar partij voorstander is van een meerderheidskabinet. Gesprekken over zo’n kabinet met PVV, VVD, NSC en BBB sneuvelde twee weken geleden echter, omdat NSC-leider Pieter Omtzigt zich terugtrok uit de onderhandelingen.
Van der Plas hint er vandaag op dat ze hoopt dat Omtzigt inmiddels van gedachten is veranderd. ‘Misschien zijn andere partijen na deze week tot bezinning gekomen en misschien zijn ze er anders over gaan denken’, zegt de BBB-leider. ‘Ik weet niet wat Pieter deze week allemaal heeft gedaan en tot welke inzichten die is gekomen. Dat zullen we horen.’
Van der Plas benadrukt dat ze vindt dat partijleiders eraan moeten denken wat ‘het beste is’ voor de inwoners van Nederland, terwijl er allerlei 'crisissen' gaande zijn. ‘En dat betekent misschien toch iets kiezen waar je zelf wat minder als eerste voor zou hebben gekozen. Misschien geldt dat ook wel voor mij.’ Ze zegt dat ze ‘nooit te beroerd is om concessies te doen’ om nader tot elkaar te komen.
Van der Plas wilde nog niet uitgebreid ingaan op de vraag of ze desnoods bereid is om een minderheidskabinet vormen met PVV, VVD en BBB, als Omtzigt vasthoudt aan zijn ideaal om hoogstens te gedogen. Ze zegt: ‘Ik ben er heel simpel in hoor. Als je kunt gedogen, dan kun je ook in een kabinet. Ik hou er niet van dat je maximale invloed wil, met minimale verantwoordelijkheid.’ Mensen die ‘meedoen in het kabinet’ moeten wat haar betreft ‘ook bewindspersonen gaan leveren’.
Natalie Righton
PVV-leider Geert Wilders roept andere partijleiders op om ‘over hun eigen schaduw heen te springen’ zodat er snel een nieuw kabinet kan worden gevormd. De PVV-leider noemt zijn eigen voorstel van afgelopen weekeinde om alsnog te praten over militaire steun aan Oekraïne, een voorbeeld van goede wil van de PVV. Eerder was Wilders nog tegen deze steun, maar zijn beoogde formatiepartners van VVD, NSC en BBB zijn daar wél voor.
‘Nederland heeft snel een kabinet nodig. Wij willen vaart maken, dus wij bewegen ook. U heeft dat eerder gezien met de rechtsstaat- en de wetsvoorstellen die wij hebben ingetrokken of in de vrieskist hebben gezet. We willen nu praten over de mogelijkheid van steun aan de Oekraïne. En ik hoop maar dat andere partijen net zo snel zijn en dat dit beantwoord wordt. Want tot nu toe zijn wij de enige die een beweging maken’, zei Wilders voorafgaand aan zijn nieuwe gesprek met informateur Kim Putters.
Informateur Kim Putters ontvangt vandaag en morgen vrijwel alle fractievoorzitters om te horen welke kabinetsvorm hun voorkeur heeft en welke rol ze daarin zelf willen spelen. Maandag is als eerste is Wilders aan de beurt, daarna volgen Van der Plas (BBB), Timmermans (GroenLinks-PvdA), Omtzigt (NSC), Jetten (D66) en Yesilgöz (VVD). De rest volgt dinsdag.
Volgens de PVV-leider duurt de formatie tot nu toe ‘allemaal veel te lang’, zei hij vandaag. Wat hem betreft moeten andere partijen net zoals de PVV ‘gaan bewegen’ om alsnog snel tot een gezamenlijk kabinet te komen. ‘Wij tonen hiermee aan als PVV dat we niet alleen een verantwoorde partij zijn, maar ook dat we graag tot zaken willen doen. Dat we een kabinet willen hebben’, aldus Wilders.
De PVV-leider wilde niet duidelijk maken wie er volgens hem vooral moet gaan bewegen en van wie hij vooral een uitgestoken hand mist.
Wilders herhaalde verder nog dat zijn voorkeur uitgaat naar ‘een gewoon meerderheidskabinet’. Maar als dat niet kan, dan is hij ook bereid om te praten ‘over een minderheidskabinet’. Een extra parlementair kabinet heeft niet zijn voorkeur. ‘Maar ja, daar zijn we ook voor te porren als het niet anders kan. Als er maar een kabinet komt. Nederland kan niet langer tegen het wachten en het dralen’, aldus Wilders.
Natalie Righton
Ernst Kuipers heeft na weken van radiostilte eindelijk gereageerd op zijn plotse vertrek als minister van Volksgezondheid. De D66’er en zorgbestuurder wilde graag door als minister, zegt hij in een interview met NRC. Direct na de val van het kabinet in de zomer van vorig jaar kreeg hij ‘internationale aanbiedingen’, zo zegt hij in het interview. Die sloeg hij af, maar toen zijn partij D66 verloor bij de verkiezingen wist hij ‘vrij zeker dat het voorbij was’ en besloot hij voor zijn eigen kansen te gaan.
‘Als er dan een mooi aanbod komt om opnieuw elders een bijdrage te leveren aan de publieke zaak, moet je de afweging maken: blijf ik nog voor onbepaalde tijd afwachten als demissionair minister, of ga ik voor die nieuwe kans? Ik heb voor dat laatste gekozen’, zegt Kuipers.‘Ik was, met 64 jaar, ook een van de oudsten in het kabinet, dus zo heel veel tijd heb ik niet meer.’
Halverwege januari besloot Kuipers per direct te stoppen als minister, voor ‘een functie in het buitenland’. Niemand leek te weten wat die functie was, pas deze week werd bekend dat hij aan de slag gaat bij een universiteit in Singapore.
Die baan had hij nog niet binnen toen hij zijn ontslag als minister aanbood. ‘Als minister in functie kun je niet een sollicitatieprocedure ingaan, ik moest de afgelopen weken in Singapore een veelheid aan gesprekken voeren’, zegt Kuipers. ‘Dus toen ik wist dat ik hiervoor wilde gaan, wist ik ook: ik moet per direct stoppen.’ Hij heeft premier Mark Rutte en D66-vicepremier Rob Jetten ingelicht, maar kon ook hen niet zeggen om welke functie het ging.
Dylan van Bekkum
Lees ook: Bewindspersonen op banenjacht veroorzaken leegloop kabinet
Kim Putters spreekt vandaag opnieuw met kenners van de politiek en het staatsrecht over verschillende mogelijke vormen van een nieuw kabinet. De vorige week aangetreden informateur gaat daarmee door naar de zoektocht naar de juiste vorm voor het nieuwe kabinet.
Nadat NSC duidelijk maakte niet meer aan de onderhandelingstafel plaats te nemen, belandde de formatie in tussenfase, zo niet in een impasse. De Tweede Kamer vroeg Putters vorige week met alle fractievoorzitters te praten over hoe een alternatieve vorm, zoals een ‘extraparlementair kabinet’, van PVV, BBB en VVD eruit zou kunnen zien. De Kamer is deze week met voorjaarsreces, dus tot volgende week praat Putters alleen met experts over de vorming van een kabinet.
Vorige week sprak Putters onder meer voormalig (in)formateur Herman Tjeenk Willink en vicepresident van de Raad van State Thom de Graaf. Vandaag komen academici Mirko Noordegraaf, Mark Bovens (beiden Universiteit Utrecht), Arco Timmermans (Universiteit Leiden) en Claes de Vreese (Universiteit van Amsterdam) langs in Den Haag. De Vreese, een Deens politiek wetenschapper, zal Putters meer vertellen over de Deense politiek die al jaren ervaring heeft met minderheidskabinetten.
Dylan van Bekkum
Kim Putters is vandaag begonnen aan zijn eerste gespreksronde als informateur. Allereerst ging hij in gesprek met oudgedienden Herman Tjeenk Willink en Thom de Graaf.
‘Er komt altijd weer een kabinet’, stelde formatieveteraan Herman Tjeenk Willink na een overleg met Putters. ‘Als mensen willen is alles mogelijk’. Putters nam eergisteren het stokje over van Plasterk, die maandag zijn formatierapport presenteerde.
De kersverse informateur zei gisteren dat hij de komende week in gesprek wil met staatsrechtdeskundigen en alle fractievoorzitters. Herman Tjeenk Willink (PvdA) en Thom de Graaf (D66) had hij benaderd voor advies vanwege hun kennis van het staatsrecht en kabinetsformaties.
Tjeenk Willink, oud-voorzitter van de Eerste Kamer, wil de ontwikkelingen rond de formatie desgevraagd niet becommentariëren. ‘Ik vind dat je vreselijk moet oppassen als oudgediende om een oordeel te hebben over een situatie waar je niet zelf in zit’, zei hij tegen ANP. Wat hij precies met Putters heeft besproken wilde hij evenmin kwijt. Hij zei alleen dat de twee kennis over de informateursrol hebben uitgewisseld.
Putters wil de komende weken helder krijgen wat een extraparlementair kabinet precies inhoudt. Die optie ligt sinds woensdag op tafel door een ommezwaai van VVD-leider Dilan Yesilgöz. Tijdens het Kamerdebat over de formatie zei ze ‘een stap naar voren’ te willen doen en niet enkel meer een kabinet met de PVV te willen gedogen. NSC-leider Pieter Omtzigt pleit al langer voor die optie.
Ook vicepresident Thom de Graaf van de Raad van State wilde weinig kwijt over zijn gesprek met de informateur. ‘Ik wens Kim Putters heel veel succes. Dat zal hij ook wel nodig hebben.’
Maartje Geels
In Zwolle praat NSC-leider Pieter Omtzigt voor het eerst met zijn leden sinds hij vorige week wegliep uit de formatie. Het is voor Omtzigt een belangrijke test om te zien of zijn achterban zijn houding in de formatie steunt.
Wekenlang sprak NSC met PVV, VVD en BBB over de vorming van een kabinet. Vorige week dinsdag liep Omtzigt weg van de onderhandelingstafel en in het debat over de formatie woensdag bleek dat hij er voorlopig ook niet meer aan plaats zal nemen. Wel wil NSC een minderheidskabinet of ‘extraparlementair’ kabinet steunen, al was Omtzigt onduidelijk over op welke manier zijn partij dat dan zou doen.
Omtzigt liep weg na het zien van een overzicht van alle ministeries van mogelijke financiële tegenvallers, waar hij door informateur Ronald Plasterk eerder over geïnformeerd had willen worden. Uit Plasterks verslag bleek bovendien dat NSC de verschillen met de PVV op gebied van de rechtsstaat onoverbrugbaar vindt.
Kiezersonderzoeken lieten zien dat een meerderheid van de NSC-stemmers voorstander is van samenwerking met de PVV. EenVandaag meldde vorige week dat slechts 37 procent van de NSC-stemmers in het opiniepanel van het programma het eens is met het weglopen van Omtzigt.
Vanavond moet blijken hoe de leden van de partij erin staan. Behalve Omtzigt zal Kamerlid en woordvoerder financiën Eddy van Hijum aanwezig zijn in Zwolle.
Dylan van Bekkum
De nieuwe informateur Kim Putters begint pas over twee weken met de gesprekken met alle fractievoorzitters in de Tweede Kamer. Dat zei hij vanochtend op een persconferentie. Deze week spreekt hij met experts over de verschillende mogelijke vormen van een minderheidskabinet, volgende week is de Kamer met reces.
‘In het debat gisteren werd al duidelijk dat niet bij iedereen duidelijk is wat bedoeld wordt met gedogen of een extraparlementair kabinet’, zei Putters. ‘Het is van belang dat we elkaars beelden kennen.’
Vandaag spreekt hij nog met de vorige informateur Ronald Plasterk, die het dossier van de formatie zal overdragen. Morgen spreekt Putters met Herman Tjeenk Willink, die vijfmaal informateur was en boeken schreef over de bestuurscultuur, en vicepresident van de Raad van State Thom de Graaf. Volgens Putters hebben beiden ‘ veel ervaringen met vraagstukken van de democratische rechtsstaat’.
In de recesweek zegt Putters een ‘grondige analyse’ te maken van de verschillende opties. De week van 26 februari wordt volgens Putters een ‘marathonweek’ waarin alle fractievoorzitters van de Kamer worden uitgenodigd. ‘Ik verwacht dat iedereen op die uitnodiging ingaat’. GroenLinks-PvdA, de Partij voor de Dieren, Volt en Denk stemden gisteren tegen de benoeming van Putters als informateur in een ‘tussenfase’ van vier weken, GroenLinks-PvdA-leider Timmermans zei dat Putters alleen met PVV, VVD, NSC en BBB moest gaan praten.
Putters zei verrast te zijn dat Wilders hem vroeg als informateur. ‘Maar ik wil de komende vier weken een bijdrage leveren, waarbij de nadruk zal liggen bij het onderzoeken van de verschillende vormen van een mogelijk kabinet.’ De PvdA’er stopt tijdelijk met zijn werk als voorzitter van de Sociaal-Economische Raad (SER).
Dylan van Bekkum
In dit liveblog houden we het nieuws bij over de nasleep van de Tweede Kamerverkiezingen. De Kamer onderzoekt nu onder leiding van de nieuwe informateur Kim Putters of en hoe er een kabinet gevormd kan worden.
Een vorm van een minderheidskabinet met de PVV, VVD en BBB ligt voor de hand. Omtzigts NSC twijfelt aan de manier waarop de partij steun zal geven aan zo’n minderheidskabinet.
Lees hier het liveblog over het debat over de kabinetsformatie terug.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden