Het onderzoek van de parlementaire enquêtecommissie wordt maandagmiddag gepresenteerd. Door het onderzoek naar het toeslagenschandaal weten we dat de gedupeerden onterecht als fraudeur werden bestempeld en vervolgens keihard werden aangepakt.
De Commissie-Van Dam deed hier onderzoek naar en oordeelde in 2021 snoeihard. Er was sprake van ongekend onrecht. Het kabinet-Rutte III trad daarvoor af. Het leed en de onschuld van de gedupeerden werd ruiterlijk erkend, maar er bleven ook nog veel vragen liggen.
"Inzicht krijgen in het fraudebeleid van de overheid, daar een oordeel over vormen en lessen trekken voor de toekomst", dat is de opdracht van de enquêtecommissie. Er is daarom breder naar het fraudebeleid van de overheid gekeken.
Daar begonnen de commissieleden twee jaar geleden mee. Er werden stukken gevorderd en bestudeerd en achter de schermen werden 118 mensen verhoord. In september vorig jaar waren de veertig openbare verhoren.
Daaronder waren veel (oud-)politici zoals Mark Rutte (twee keer), Henk Kamp, Lodewijk Asscher en Pieter Heerma. Ook werden veel topambtenaren en vertegenwoordigers van belangenclubs gehoord.
Met name op het het verhoor van VVD'er Kamp werd verontwaardigd gereageerd. Hoe kon hij met de kennis van nu nog steeds volhouden dat het fraudebeleid in orde was?
In de campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen refereerde GL-PvdA-leider Frans Timmermans hier meerdere keren aan. Tijdens een tv-debat zei hij: "Henk Kamp zegt dat het eigenlijk zo moet doorgaan. En de VVD maakt hem nog erelid ook. Schaamteloos."
De Wet aanpak fraude toeslagen en fiscaliteit, waarin de fraudeaanpak werd afgesproken, werd in 2013 door beide Kamers aangenomen. Geen enkele partij, ook niet GroenLinks of de PvdA, stemde tegen.
Speciale belangstelling zal er zijn voor de discriminerende wijze waarop de overheid ingreep om fraude te bestrijden. Zo werd Rutte in 2003 als staatssecretaris veroordeeld voor het aanzetten tot discriminatie omdat hij gemeenten de opdracht gaf Somalische Nederlanders extra te controleren op uitkeringsfraude.
Een handelswijze waar Rutte twintig jaar later nog steeds achter staat, zei hij in zijn verhoor. "Er was vastgesteld dat er een fraudepatroon is. Als ik toen had gezegd: handen onder de billen - ik doe helemaal niets, want het is allemaal heel gevoelig - dan had ik mijn werk niet gedaan."
Maar ook PVV'er Geert Wilders, als leider van de grootste partij de belangrijkste onderhandelaar in de formatie, vindt dat er niets mis is met die aanpak, liet hij onlangs nog aan NU.nl weten.
"Als Somaliërs oververtegenwoordigd zijn in uitkeringsfraude, dan vind ik het geen discriminatie als je kijkt hoe het met andere Somaliërs zit", zei Wilders in het verkiezingsinterview.
Commissievoorzitter Michiel van Nispen (SP) zal aan Kamervoorzitter Martin Bosma de conclusies en aanbevelingen aanbieden. Het is nog even de vraag of het demissionaire kabinet of een nieuw kabinet met concrete maatregelen zal komen als reactie op het onderzoek.
Een parlementaire enquête is het zwaarste onderzoeksinstrument van de Tweede Kamer. Documenten en schriftelijke inlichtingen mogen worden gevorderd. Nederlanders die worden opgeroepen voor de openbare verhoren zijn verplicht om te komen en staan onder ede. Liegen is daardoor strafbaar.
Source: Nu.nl algemeen