Eindeloos is het ingezoomde beeld herhaald en besproken: de kus van Luis Rubiales op de mond van Jennifer Hermoso. De voorzitter van de Spaanse voetbalbond heeft zijn handen om het hoofd van de speelster geklemd en trekt haar gezicht naar zich toe. Zelfs de weinige mensen die Rubiales nu nog het voordeel van de twijfel geven, kunnen dit na zes maanden niet meer terugzien zonder deze associaties: ongepast, grensoverschrijdend.
De Spaanse voetbalsters, die gisteren tegen Nederland speelden voor een olympisch ticket, zetten na de kus een streep. Ze eisten veranderingen, en die kwamen er. Rubiales stapte op, net als zijn vriend Jorge Vilda, de bondscoach. Een cultuuromslag wilden ze en hoewel ze weten dat daar tijd voor nodig is, blijft de boodschap duidelijk: Se Acaba, het is afgelopen.
Waarom zette juist deze kus dat in gang? En hoe is dat gegaan?
Op 20 augustus, rond 14.30 uur Nederlandse tijd, valt de kus velen nauwelijks op. Televisiecommentatoren in de hele wereld, ook in Spanje, laten het moment onbenoemd. Wat misschien niet zo gek is, want de ontmoeting tussen de twee duurde maar 7 seconden en daarvan was slechts de helft te zien tijdens de live-registratie.
En dan is het ook nog eens volop feest. De sfeer is uitgelaten, vlak na de door Spanje gewonnen WK-finale. De speelsters zijn emotioneel, blij, opgetogen. Een voor een lopen ze het podium op waar ze de beker uitgereikt zullen krijgen. Ze krijgen een hand van Fifa-voorzitter Gianni Infantino, kussen de gouden medaille die hij om hun nek hangt. Daarna krijgen ze ingetogen knuffels van koningin Letizia en prinses Sofia.
Rubiales wacht ze breeduit lachend op, hij is minstens zo uitgelaten als de speelsters zelf. De voorzitter pakt ze vast, geeft de meesten een zoen op de wang en tilt sommigen op. Ongemak is niet op de gezichten af te lezen. Na Rubiales wachten nog meer bobo’s en dan volgt de ultieme beloning: de wereldbeker. Meerdere speelsters geven er een zoen op.
Dan is Hermoso aan de beurt. De president pakt haar beet, trekt zich aan haar op, zijn benen komen van de grond. Terug op de grond wiegt hij haar even heen en weer. Dan omklemt hij haar hoofd en geeft haar een zoen, vol op de mond. Na een klopje op haar rug begroet hij lachend de volgende speelster.
‘WTF, Rubiales geeft Jennifer Hermoso een kus op de mond’, twittert Antonio Velazquez, een cinematograaf uit Sevilla, een paar minuten later. Hij is een van de eersten die het gedrag van Rubiales opmerkt en zich publiekelijk uitspreekt. Hij kon niet geloven wat hij zag, legt hij later in El Pais uit. ‘Maar we keken het terug en het gebeurde echt.’ Zijn tweet werd bijna een miljoen keer bekeken.
De ene kus op de mond is de andere niet. Langzaam sijpelt door dat deze variant, tussen de voorzitter van een voetbalbond en een speelster, misschien niet zo gepast is. Dat hier een baas een ondergeschikte zoent op de werkplek, hoe bijzonder die werkplek ook is. Op sociale media nemen de afkeurende commentaren en vragen toe, die door steeds meer internationale media worden opgepikt.
Op de Spaanse televisie klinkt dezelfde middag al harde kritiek van oud-international Vero Boquete, die weet hoe moeilijk vrouwen het in het Spaanse voetbal hebben gehad. Na het WK in 2015 kwam ze in opstand tegen de toenmalige bondscoach Ignacio Quereda, die de ploeg 27 jaar mocht leiden, ondanks een cultuur van intimidatie, seksisme en homofobie.
Boquete weet ook dat de relatie tussen speelsters en bond nog steeds gespannen is. In het jaar voor het WK weigerden vijftien speelsters uit te komen voor de ploeg, uit onvrede over het beleid en de werkwijze van bondscoach Jorge Vilda. De trainer wilde van geen wijken weten en kreeg steun van Rubiales. Hermoso bleef spelen, maar was ook kritisch. Boquete beseft dat dit geen kus tussen twee vrienden kon zijn.
Nadat de kritiek los is gebarsten, is dat wel wat Rubiales en de Spaanse voetbalbond de wereld willen doen geloven. De speelsters zijn in de kleedkamer en hebben hun wedstrijdtenues nog aan als ze het over de kus hebben, blijkt uit video’s.
Rubiales is ook in de kleedkamer, op de Instagram Live van een van de speelsters is te zien hoe hij er een grap over maakt, die dan nog in goede aarde valt. Met zijn hand op de schouder van Hermoso, zegt hij dat hij iedereen meeneemt naar Ibiza. ‘En daar vieren we mijn huwelijk met Jenni!’, lacht hij. ‘Ibiza, Ibiza, Ibiza’, klinkt het in de kleedkamer.
Het is nog steeds feest, met muziek en zingende, dansende, juichende speelsters. Niet een sfeer om te bederven, ook Hermoso lacht mee, maar na een slok champagne zegt ze: ‘Maar ik genoot er niet van, hè?’
Buiten het stadion is de sfeer dan al omgeslagen en wordt Rubiales geconfronteerd met de kritiek. ’Idiotie’, noemt hij dat in een gesprek met Radio Marca. De kus was volgens hem ‘een klein teken van genegenheid’ tussen twee mensen.
Ook Hermoso zelf probeert het klein te houden. In een radio-interview, dat vlak na middernacht in Spanje wordt uitgezonden, benoemt ze ‘de emotie van het moment’ en dat er niets achter zit. ‘Het zal een anekdote blijven.’ Uit alles blijkt dat ze geen zin heeft in ophef. Een paar keer zegt ze dat maar een ding belangrijk is: ‘dat we wereldkampioen zijn’.
Ze herhaalt ook dat ze het ‘niet leuk’ vond, maar dat sneeuwt onder. De interviewer gaat er niet op in en andere media nemen alleen de sussende woorden over.
Als de Spaanse voetbalbond zondagavond een verklaring uitbrengt, wordt de indruk bevestigd dat er volgens Hermoso zelf weinig aan de hand is. ‘Het was een volledig spontaan, wederzijds gebaar’, wordt ze geciteerd. ‘De presi en ik hebben een geweldige relatie (…) het was een natuurlijk gebaar van genegenheid en dankbaarheid.’
De kritiek blijft aanhouden, waarna Rubiales op maandag besluit het over een andere boeg te gooien. Op de terugweg naar Spanje neemt hij bij een tussenstop op het vliegveld van Doha in Qatar een video op. Daarin neemt hij zijn toevlucht tot een klassieker in het sorry-genre: de situatie betreuren, maar tegelijkertijd het eigen straatje schoonvegen.
‘Dit is een incident waarin ik duidelijk fout ben geweest’, zegt hij. ‘Dat moet ik toegeven.’ Om vervolgens in een adem die ‘fout’ weg te redeneren.
‘Ik heb een geweldige relatie met haar, net als met andere speelsters. In een moment van uitbundigheid gebeurde dit heel spontaan, zonder kwade bedoelingen, van geen van beide kanten. Wij zagen het als iets normaals, maar om ons heen is opschudding ontstaan. Als mensen zich hierdoor beschadigd voelen moet ik mijn excuses aanbieden, dat kan niet anders.’
De Spaanse regering bemoeit zich er dan al mee en vindt dit niet genoeg. ‘De excuses van meneer Rubiales zijn niet afdoende', zegt premier Sanchez. ‘Ik vind het eigenlijk ongepast.’
Op de redactie van de Spaanse sportsite Relevo in Madrid is Natalia Torrente dan al druk aan het bellen en appen. De journalist schrijft al sinds 2019 over het Spaanse voetbalteam en werkt nu voor Relevo, dat in 2022 is opgericht en veel aandacht besteedt aan vrouwenvoetbal. Toen ze in de verklaring van de Spaanse voetbalbond las dat er volgens Hermoso niks aan de hand was, kreeg ze argwaan.
‘Ik geloofde niet dat het haar woorden waren’, legt ze uit aan de Volkskrant. ‘Iedereen die Hermoso een beetje kent, weet dat ze niet op deze manier praat.’ Torrente legde contact met bronnen in het vliegtuig terug uit Sydney en was bij de ontvangst op het vliegveld en het feest in Madrid.
Torrentes stuk, dat op dinsdag wordt gepubliceerd, legt bloot dat de sfeer in het Spaanse team niet meer alleen uitgelaten is. Volgens getuigen oefenden Rubiales en bondscoach Vilda tijdens de terugvlucht grote druk uit op Hermoso en haar familie. Zij wilden dat ze samen met de voorzitter een video op zou nemen om de kou uit de lucht te halen, maar dat weigerde ze. Bovendien is er eerder in Sydney al iets misgegaan.
De citaten die de Spaanse bond heeft verspreid – de enige waarin Hermoso zelf zegt dat de kus met wederzijdse instemming was – komen niet van haar. ‘Ze zijn geschreven door de communicatieafdeling van de Federatie’, schrijft Torrente, ‘en snel verspreid onder de media. Maar zij heeft zich er niet over uitgesproken.’
‘Het bevestigde dat de kus niet zomaar een anekdote was’, zegt Torrente. ‘Op zichzelf was het al ernstig genoeg, maar dit nieuws liet zien dat het geen incident was, maar de norm.’
Een dag later neemt Hermoso publiekelijk afstand van Rubiales. Namens haar spreekt de vakbond FUTPRO een ‘krachtige en klinkende veroordeling uit van gedrag dat de waardigheid van vrouwen schendt’.
Als Rubiales op vrijdag 25 augustus een toespraak houdt, verwacht vrijwel iedereen dat hij het bijltje erbij neergooit. In plaats daarvan doet hij er nog een schepje bovenop. ‘Ik zal niet aftreden, ik zal niet aftreden, ik zal niet aftreden, ik zal niet aftreden, ik zal niet aftreden’, bezweert hij. Niet om wat volgens hem een ‘consensuele kus’ is.
Hij draait de rollen om en zet zichzelf neer als slachtoffer. Volgens Rubiales is er sinds zondag sprake van een ‘heksenjacht’, waar ‘vals feminisme’ achter zit. Zijn tegenstanders zijn volgens hem uit op een ‘sociale moord’.
Hij maakt de omkering compleet door te zeggen dat Hermoso hém ‘optilde’. Daarna zou hij om een ‘kleine zoen’ hebben gevraagd en zou zij ‘ja’ hebben gezegd. Rubiales denkt dan nog dat zijn sprong in Hermosos armen niet gefilmd is, in de live-registratie was die namelijk niet te zien. Beelden uit een andere hoek zullen later bevestigen wat vrijwel iedereen dan al denkt: dat zijn versie van het verhaal onzin is.
Meteen na de uitzending laat Hermoso weten dat er volgens haar niets van het verhaal klopt. Ze herhaalt nog maar eens: het ‘was niet fijn’.
De een na de andere Spaanse voetbalster spreekt daarna haar steun uit. Tientallen laten weten dat ze niet meer voor het Spaanse team uit willen komen als Rubiales aanblijft, als er geen veranderingen komen waaruit blijkt dat vrouwen in het Spaanse voetbal serieus worden genomen.
Voor het oog van de wereld ontvouwde zich een klassiek patroon van ontkennen, relativeren en omdraaien, dat in deze tijd feilloos wordt blootgelegd en bekritiseerd. Daardoor schoof het oordeel elke dag, met elke stap, meer op: de kus was ongepast en grensoverschrijden
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden