Ze geldt als een van de beste Britse regisseurs van het moment en scoort in Londen de ene theaterhit na de andere. Rebecca Frecknall (38) is een theatermaker die oude toneelteksten als Romeo & Juliet of A Streetcar Named Desire gloednieuw kan laten aanvoelen. Ze won de Olivier Award voor haar regie van de musicalklassieker Cabaret, een voorstelling die sinds 2021 volle zalen trekt op het West End in Londen.
Ze regisseert beroemde acteurs als Eddie Redmayne en Jessie Buckley (in Cabaret), Paul Mescal (in A Streetcar Named Desire) en Succession-actrice Harriet Walter (in The House of Bernarda Alba). Dit voorjaar maakt Frecknall haar Broadway-debuut als haar Cabaret wordt opgevoerd in New York. Eddie Redmayne speelt daarin opnieuw de hoofdrol van Emcee (‘Willkommen, bienvenue, welcome’).
Over de auteur
Joris Henquet is theaterjournalist van de Volkskrant. Hij schrijft vooral over cabaret, stand-upcomedy en musical.
Nu zit deze internationale sterregisseur in een vergaderkamertje van de Amsterdamse Stadsschouwburg, in haar lunchpauze tussen repetities door. Sinds begin januari verblijft ze in Nederland om een gastregie te doen voor Internationaal Theater Amsterdam (Ita). Ze koos het toneelstuk Freule Julie van de Zweedse toneelschrijver August Strindberg (1849-1912).
Deze eenakter uit 1888 voor twee actrices en één acteur is gesitueerd in een keuken op een Zweeds landgoed. Julie, de adellijke dochter van een rijke magnaat, begint tijdens een midzomernacht een roekeloze flirt met bediende Jean. Deze Jean is al getrouwd met huishoudster Christine, maar valt toch voor Julies verleiding. Hun onbesuisde affaire drijft het stuk richting een tragisch einde.
Al in 2021 kreeg Frecknall een telefoontje van regisseur Ivo van Hove, toenmalig directeur van Ita, die graag internationaal talent in Amsterdam uitnodigde. Frecknall: ‘Ik zou dit stuk eigenlijk vorig jaar al doen in Ivo’s slotseizoen als directeur. Omdat het niet meer in mijn agenda paste hebben we het een jaar moeten verplaatsen. Nu maak ik Julie in het eerste jaar van Eline Arbo als directeur. Zo is het een interessante artistieke conversatie tussen drie regisseurs geworden.’
Waarom de keuze voor Freule Julie, die in Frecknalls moderne bewerking nu simpelweg Julie heet? Frecknall: ‘Het is een stuk waar ik steeds bij terugkeer. Ik heb al veel versies gezien en ben bij diverse uitvoeringen betrokken geweest. De drie personages zijn spannend en gelaagd. Ik vind dat Strindberg heel scherpzinnig de machtsdynamiek tussen hen weet te treffen. Tussen mannen en vrouwen, maar ook tussen de sociale klassen. Hij weet de complexiteit van die mensen goed te vatten. Soms wordt Julie als een onsympathiek personage gezien, maar daar ben ik het niet mee eens. Zij is door de jaren heen vaak verkeerd begrepen.’
Omdat Freule Julie al uit 1888 stamt, werd Frecknall niet beperkt door strenge auteursrechten en had ze de vrijheid het stuk ingrijpend te herschrijven. Ze maakte er meteen een moderne bewerking van. Julie speelt zich nu af in het heden, in een glimmende, zilveren designkeuken. Julie is nog steeds de 21-jarige dochter van een magnaat, maar Jean heet nu Jan en is niet de bediende, maar de chauffeur van Julies rijke vader.
Frecknall: ‘Mijn nieuwe versie ligt wel dicht bij die van Strindberg. Het heeft dezelfde structuur, de relaties tussen de personages zijn gelijksoortig. Maar ik heb dingen moeten aanpassen om het voor deze tijd, in deze maatschappij, te laten werken.’
Frecknall werpt in haar regies vaak nieuw licht op klassieke vrouwelijke personages. ‘Ik heb bij veel oudere stukken het idee dat de vrouwenrollen lang verkeerd zijn geïnterpreteerd, of dat er nog meer bij ze is te onderzoeken. In mijn producties wil ik de complexiteit van die vrouwenrollen laten zien.’
Vorig jaar maakte ze in Londen een bewerking van de klassieker A Streetcar Named Desire van schrijver Tennessee Williams. ‘Mensen dachten dat ik er dingen uit had geknipt. Ik kreeg als reactie dat het personage van Stanley Kowalski er niet zo prominent in zat. Maar ik had er niets uitgeknipt, alleen een andere focus gelegd. In mijn versie was er meer aandacht voor de vrouwen, maar dat was al in de kern van het toneelstuk aanwezig.’
Een ander kenmerk van Frecknalls stukken is dat haar decors vaak sober, bijna kaal zijn. ‘Ik vraag mij altijd af: hoeveel heb je werkelijk nodig om het verhaal te vertellen? Veel van mijn stukken spelen zich af in een open ruimte, met daarin enkel de acteurs. Ik wil een ruimte creëren die niet per se realistisch is, maar meer poëtisch en symbolisch.’
Die benadering komt ook naar voren in Frecknalls bekroonde regie van Cabaret, de musical over het Berlijnse nachtleven in de jaren dertig en de opkomst van de nazi-partij. Voor Frecknalls nieuwe productie werd het Playhouse Theatre in Londen compleet verbouwd tot een Berlijnse nachtclub. De acteurs spelen zonder decors op een klein, rond podium, waar het publiek aan tafeltjes omheen zit.
Frecknall benaderde Cabaret als een toneelstuk met af en toe een lied tussendoor. Ze richt zich op het drama, waardoor de avond weliswaar feestelijk begint met veel zang en dans, maar uiteindelijk duister en beklemmend wordt. Frecknall: ‘De manier waarop je de focus legt kan een oud stuk als nieuw laten aanvoelen. Bij Cabaret ging het om onze visuele en politieke benadering, waardoor het stuk fris aanvoelde.’
Voor Julie regisseert Frecknall de Nederlandse acteurs Eefje Paddenburg, Hannah Hoekstra en Minne Koole. Zij spelen in het Nederlands, terwijl Frecknall geen Nederlands spreekt. ‘Ik vind het boven verwachting plezierig om in het Nederlands te werken. Eefje, Minne en Hannah zijn geweldige acteurs. Ze zijn heel assertief en praten mee over de regie en de vertaling.’
‘Ik versta de acteurs dan wel niet als ze spelen, maar toch kan ik ze goed volgen. Omdat ik het toneelstuk zo goed ken, het deels zelf geschreven heb. Door het ritme en de muzikaliteit van de teksten weet ik precies waar ze zijn. Door de vreemde taal merk ik zelfs extra sterk op welke momenten de acteurs niet zo zeker van hun zaak zijn en ze een aanwijzing nodig hebben.’
Wat ziet Frecknall als de essentie van haar Julie? ‘Ik denk dat het gaat om personages die opgesloten zitten. Ze zijn geboren in een systeem en zijn daarin erg eenzaam. Ze smachten naar intimiteit en naar verbinding. Maar in dat systeem – je zou er ook het kapitalisme in kunnen zien – is dat onmogelijk. In mijn regie draait het om de manier waarop deze personages uit het systeem proberen te breken, en daar uiteindelijk in falen.’
Julie door Internationaal Theater Amsterdam, regie Rebecca Frecknall, première 25/2, te zien t/m 10/3.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden