Wilders twittert dat zijn partij bereid is over ‘iedere vorm van hulp’ aan Oekraïne te praten, dus blijkbaar ook over militaire steun. Daarmee verlegt hij zijn politieke koers, want PVV-parlementariërs hebben in Kamerdebatten steeds betoogd dat Nederland zich geen wapen- en munitieleveranties aan Oekraïne kan veroorloven. Nederland heeft al ruim 2,8 miljard euro gespendeerd aan die leveringen en het demissionaire kabinet trekt er dit jaar nog eens 2 miljard euro voor uit.
PVV’er Joeri Pool zei begin deze maand dat het kabinet de Nederlandse defensie verzwakt heeft, door grote hoeveelheden munitie en materieel ‘cadeau te doen aan het buitenland’. Het Nederlandse leger zou die spullen niet kunnen missen, omdat het zelf met grote tekorten kampt. Het partijmantra van de PVV was: eigen leger eerst.
Door militaire steun aan Oekraïne niet langer uit te sluiten, toont Wilders zich opnieuw compromisbereid tegenover eventuele coalitiegenoten. Eerder trok hij al een aantal wetsvoorstellen die zich slecht verdragen met het Nederlandse staatsrecht in. Met dat gebaar kwam hij aan de formatietafel onderhandelingspartners VVD en NSC tegemoet. Beide partijen hadden openlijk betwijfeld of de PVV bestaande wet- en regelgeving zou respecteren.
Dat Wilders nu ook op dit punt beweegt, is geen toeval. Het PVV-standpunt over Oekraïne was een serieus obstakel voor de formatie van het door Wilders vurig gewenste PVV-kabinet. De drie partijen waarmee de PVV tot voor kort aan tafel zat, zijn voor het continueren van de militaire hulp. Samen met zes andere partijen gaven VVD, NSC en BBB zaterdag een steunverklaring uit met de zinsnede: ‘Op politiek, economisch en militair vlak blijven wij zij-aan-zij staan met Oekraïne. Vandaag, en zolang als nodig’. De verklaring is ook ondertekend door GroenLinks-PvdA, D66, CDA, ChristenUnie, Partij voor de Dieren en Volt, maar dus niet door de PVV.
In de PVV lijken niet alle neuzen dezelfde kant op te staan als het over Oekraïne gaat. Wilders heeft de Russische agressie van begin af aan ‘verwerpelijk’ genoemd, maar het eerdergenoemde Kamerlid Pool betitelde de wapenleveringen aan Oekraïne onlangs nog als ‘voortdurende provocaties van de Nederlandse regering richting de Russische Federatie’.
Follow The Money onthulde vorig jaar dat een aantal PVV’ers, onder wie Wilders, zich hebben laten gebruiken door de propagandamachine van het Kremlin. GroenLinks-PvdA-leider Frans Timmermans noemde Wilders afgelopen week een ‘Poetin-bewonderaar’ aan wie de verdediging en veiligheid van Nederland niet kan worden toevertrouwd.
Premier Mark Rutte zei tijdens de internationale veiligheidsconferentie in München dat Wilders ‘donders goed’ weet dat hij zijn Oekraïne-standpunt moet wijzigen. Volgens Rutte kan er geen (rechts) kabinet geformeerd worden zolang de PVV de militaire leveranties aan de Oekraïners wil stopzetten. Informateur Kim Putters schreef vrijdag aan alle partijleiders dat een ‘vruchtbare politieke samenwerking’ in een nieuwe kabinetsperiode gediend is met een ‘gemeenschappelijke basis’, waarbij ‘de internationale positie van Nederland een belangrijke rol speelt’. Nu de PVV openstaat voor verdere militaire steun aan het binnengevallen land, is die gemeenschappelijke basis er misschien.
Maar Wilders’ bericht op X is een tweesnijdend zwaard. Hij bevat naast een tegemoetkoming ook een schrobbering aan het adres van het demissionaire kabinet. De PVV-leider bekritiseert het kabinetsbesluit om een langjarige veiligheidsovereenkomst met Oekraïne te sluiten. Defensieminister Kajsa Ollongren maakte vrijdag bekend dat Nederland zich voor de komende tien jaar committeert aan Oekraïne-hulp. ‘De veiligheidsovereenkomst bevat onder meer afspraken over militaire steun voor de middellange en lange termijn’, meldt het persbericht van Ollongrens ministerie.
De veiligheidsovereenkomst is juridisch niet bindend, maar Wilders spreekt er toch zijn afkeuring over uit. ‘Een demissionair kabinet kan echt geen akkoord voor tien jaar afsluiten’, foetert hij op X. De Tweede Kamer heeft de hulp aan Oekraïne na de val van het kabinet echter niet op de lijst van controversiële onderwerpen geplaatst. Het demissionaire kabinet mag er dan gewoon over besluiten.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden