Hanke Bruins Slot is demissionair minister van Buitenlandse Zaken in een stormachtige tijd, vol agressie en conflicten die ook de spanningen op haar eigen departement doen oplopen. Maar gevraagd naar wat nu het belangrijkste onderwerp op de internationale agenda is, geeft ze een opvallend bedachtzaam antwoord. ‘Dat hangt af van het perspectief. Als je kijkt naar veiligheid in Europa, dan is dat voor ons de Russische agressieoorlog tegen Oekraïne. Maar vanuit een meer mondiaal perspectief vind ik multilateralisme heel belangrijk. Het belang om met landen overal ter wereld samen te werken en te zorgen dat je bruggen bouwt in een wereld die van de Sahel tot de Indo-Pacific stukken instabieler en onveiliger is geworden.’
‘Ik wil eerst benadrukken dat het heel knap is hoe de Oekraïners tegen zo’n grote overmacht hebben weten stand te houden. Dat is een enorme prestatie. Wat ze nu nodig hebben is munitie, en het is belangrijk dat Europese landen zorgen dat die kan worden geleverd. De productie gaat in Europa, uhm, hoe zal ik het zeggen... Die wordt opgevoerd, maar het mag natuurlijk in een sneller tempo. Dus daar moet iedereen zich voor inzetten, Nederland ook. Het voorbeeld van Denemarken, dat een deel van zijn munitie heeft weggegeven, is wel sprekend.’
Over de auteur
Arnout Brouwers schrijft voor de Volkskrant over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid. Eerder was hij correspondent in Moskou.
Volg alles over de kabinetsformatie hier.
‘Het besluit om die 50 miljard euro (het steunpakket van de Europese Unie aan Oekraïne, red.) beschikbaar te stellen voor wederopbouw en andere steun is historisch, maar niet voldoende. Het is voor de benodigde solidariteit heel belangrijk dat het Ukraine Assistance Fund (waarin steun voor Oekraïne wordt gebundeld, red.) er komt. Ik spreek landen aan op hun verantwoordelijkheid. Dragen we allemaal wel voldoende lasten?
‘In Nederland hebben we eigenlijk nog makkelijk praten. Als ik mijn collega uit Litouwen of uit Finland spreek – zij voelen echt die dreiging, en hun bevolking ook, dat Poetins machtshonger waarschijnlijk niet verzadigd zal zijn met Oekraïne.’
‘Als het gaat om veiligheid is de Navo voor mij nog steeds de hoeksteen van ons veiligheidsbeleid. Maar je ziet dat de Europese Unie zich ontzettend snel ontwikkelt. Kijk naar wat de EU vijf jaar geleden deed op dat vlak. Nu is er de European Peace Facility, en hebben we binnen twee jaar brede maatregelen uitgerold om Oekraïne te steunen. Dat zijn grote stappen. Er komen binnenkort nog meer defensiemaatregelen aan.’
‘Het is uiteindelijk aan de Oekraïners om aan te geven wanneer het moment daar is om te onderhandelen, en het is belangrijk te blijven werken aan Zelensky’s vredesformule. Maar we moeten ons ook realiseren, vind ik, dat een verlies van de oorlog, of een bepaalde uitkomst van de oorlog, ook een signaal geeft aan andere landen. Welke ruimte heb je binnen de internationale rechtsorde om zomaar een land binnen te vallen? Zijn we echt bezig om Rusland terug te duwen, of laten we het gebeuren? En betekent dat dat je het op andere plekken in de wereld straks ook laten gebeuren?’
‘De situatie in Gaza is op dit moment echt dramatisch. We moeten er alles aan doen om daar meer humanitaire hulp binnen te krijgen. Daarom zijn we ook voor een onmiddellijk, tijdelijk staakt-het-vuren, dat uiteindelijk eindigt in een beëindiging van vijandelijkheden. We zijn als Nederland altijd eigenstandig duidelijk geweest over de noodzaak te handelen in overeenstemming met het internationaal recht. Dat zijn we nu ook over ons standpunt dat onder de huidige omstandigheden een grootscheepse aanval in Rafah niet verantwoord is.’
‘In de voorlopige uitspraak concludeerde de rechter wel dat die levering binnen het Nederlandse beleid past. Nu de rechter in hoger beroep anders heeft geoordeeld, respecteren we dat natuurlijk. We hebben die uitspraak ook meteen nageleefd. Maar we gaan wel in cassatie, omdat de rechter heel nadrukkelijk een uitspraak doet over het buitenlands beleid van Nederland. Dat is een wijziging ten opzichte van veel andere uitspraken die eerder zijn gedaan. Dus los van het conflict in het Midden-Oosten, willen we deze vraag aan de Hoge Raad voorleggen: in welke mate kan het kabinet over zijn eigen buitenlands beleid gaan?’
‘Dat conflict raakt gewoon heel veel mensen – in de samenleving en op ons departement. Het snijdt mensen door de ziel. Dat kan ik me goed voorstellen en het is belangrijk dat erover wordt gesproken. Tegelijkertijd zie ik dat de adviezen die ik van alle betrokken medewerkers krijg ontzettend professioneel, onafhankelijk en scherp zijn. Beide kanten zijn heel belangrijk, en een goede invulling van ambtelijk vakmanschap.’
‘Ik heb begrepen dat zij contact heeft gehad met de secretaris-generaal. Ze geeft heel duidelijk aan dat het kabinetsbeleid volledig indruist tegen waar zij voor staat, en zij heeft de heel verstrekkende beslissing genomen om te stoppen met haar baan. Dat is, vanuit het ambtelijk vakmanschap, echt een zuivere afweging. Daar heb ik wel waardering voor.’
‘Nee. Wat we toen in het kabinet besproken hadden, is dat we gingen proberen of we die resolutie konden aanpassen, omdat we de tijdelijkheid van het staakt-het-vuren er in wilden. Dat vinden we belangrijk, omdat Hamas eerst ook moet stoppen met vechten. Maar het aanpassen van die resolutie lukte niet en toen hebben we ons onthouden van stemming, met een heel sterke stemverklaring die een tijdelijk, humanitair staakt-het-vuren ondersteunt.’
‘Ik ben afgelopen week op de veiligheidsconferentie in München geweest, maar ook bij de zogeheten Raisina Dialogue in India. Een bijzondere plek, met veel landen uit Afrika en de regio rond India, waar je een heel open dialoog hebt over de manier waarop mensen zich tot de wereld verhouden. Dan zie je hoe India, een land met 1,4 miljard inwoners, ook de rol van bruggenbouwer op zich neemt. En dan zie je dat de spanning waar u op doelt is begonnen voor 7 oktober. Zo ging een gesprekspartner uit Bolivia terug naar het koloniale verleden van Nederland om uit te leggen waarom wij nog steeds niet snappen wat er nodig is.’
‘De vraag naar de dubbele standaarden is niet nieuw. Het is wel iets dat Rusland heel graag cultiveert. Maar er zijn ook landen die zien dat we dingen voor elkaar kunnen krijgen doordat we bij Israël en de Palestijnse Autoriteit aan tafel zitten. Ik ben de eerste bewindspersoon die zich inzet om sancties voor gewelddadige kolonisten voor elkaar te krijgen. Uiteindelijk geldt de internationale rechtsorde voor iedereen, voor elk conflict.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden