In de vroege jaren zestig lag in onze koelkast altijd een fles ouwe klare. Als ik ’s nachts kiespijn had, drenkte mijn moeder een watje in de jenever en dat moest ik tegen de zere kies drukken. Dat verdoofde de pijn. Maar ik zoog de drank eruit en zeurde dan om een nieuw watje. Als ik het niet kreeg, pakte ik het stiekem zelf.
Geert Wilders en andere populisten richten zich op de pijn en niet de oorzaak. Ze doen zich voor als handelaren in oma’s wondermedicijn tegen ongemak & ontevredenheid, maar de remedie is erger dan de kwaal: het werkt hooguit tijdelijk vanwege het verdovende effect en er komt juist een probleem bij, omdat afhankelijkheid van het middel dreigt.
Tien jaar geleden dacht ik: laat iedereen die zo graag wil nou maar stemmen op Wilders, dan zal hij wel móéten regeren en dan zien we wel wat hij ervan bakt. Dat de PVV er überhaupt nog is, komt volgens mij doordat Wilders zich heeft opgeworpen als dictatoriaal leider, zodat alle onmin, ruzie en verdeeldheid binnen zijn partij geen kans kregen om aan de oppervlakte te komen. Ik wilde wel eens zien of het Wilders zou lukken om ministers te leveren die hij onmogelijk op elk moment kon aansturen. Laat het hem maar doen, dacht ik.
Ik ben daar nu voorzichtiger in, want overal in de wereld zijn vergelijkbare volkverleiders aan het bewind die watjes ouwe klare aanbieden.
Terug naar de jaren zestig. Vrouwen- en homo-emancipatie kwamen tot bloei. Met de pil en abortus kregen vrouwen instrumenten in handen om hun zelfbeschikkingsrecht op te eisen. Elk geboekt succes zorgde voor een blij gevoel, omdat alles in het teken stond van de weg omhoog: meer rechten voor meer mensen. Ook voor hen die uit artikel 1 van de Grondwet waren gehouden, zoals lhbti’ers, zieken, bejaarden en mensen met een fysieke en verstandelijke beperking.
Ik dacht zelf: de wetenschap zal zorgen dat de weg alleen maar omhooggaat, want we worden steeds wijzer. Maar ik zag het verkeerd. Wat omhooggaat, moet op zeker moment ook weer omlaag. De neergang is ingezet en heeft onder meer te maken met de stem des volks die oordeelt dat onwelgevallige feiten nepnieuws zijn en kennis slechts een mening.
Daarin schuilt een groot gevaar en dat komt heus niet alleen uit conservatieve hoek. Je hoort regelmatig dat ‘privileges’ moeten worden afgenomen. Maar als je bekijkt wat die voorrechten dan behelzen, blijkt het om in de wet verankerde rechten te gaan. Soms zelfs grondrechten en mensenrechten. Maar omdat niet iedereen dezelfde kans krijgt om zo’n recht uit te oefenen, wordt het aangemerkt als vóórrecht, en dat kun je beter afnemen in het kader van gelijke behandeling, vindt menigeen, dan ervoor zorgen – zoals in de jaren zestig – dat méér mensen kunnen beschikken over dat recht. Pas toch op! zou ik willen roepen: voor rechten is gevochten en als je ze achteloos overboord gooit, zie ze dan nog maar eens terug te krijgen.
Zo’n elementair recht is het recht van vrouwen op zelfbeschikking. Onlangs is dat zeer ernstig ingeperkt onder invloed van Trump, hoofdhandelaar in watjes ouwe klare. In tal van Amerikaanse staten kan vrije abortus niet meer, omdat mannen en strenggelovigen het privilege willen hebben om te beschikken over het lichaam van vrouwen. Zie alstublieft het verschil! Het recht op abortus betekent niet dat je abortus móét ondergaan, maar dat je de keuze hebt om een zwangerschap al of niet af te breken.
Hoe meer keuze, hoe beter, zou ik zeggen, maar veel mensen zijn het daar niet mee eens. Die willen, daar komt het op neer, terug naar de breinaald, terug naar het aanrecht, terug naar het voor-het-zingen-de-kerk-uit, want de pil is veel te schadelijk, roepen jonge vrouwen op TikTok. Terug naar eens per week in bad, pyjama aan, haartjes gekamd en samen gezellig kijken naar de Nederlandse versie van de met prijzen overladen serie Succession, waarin iedereen misselijkmakend naar is, met Wilders in de hoofdrol die zijn vrouwelijke collega’s zuur en heks noemt en toch samen met hen door één deur zegt te willen, en waar een nieuwe verhaallijn is geïntroduceerd met guest star Kim Putters. Spannend! Smullen! Zet de drank en een schaal vol watjes maar vast op tafel.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden