De soldaten van de 80ste brigade van het Oekraïens leger gaan in tweetallen van de ene naar de andere stapel autobanden op het oefenterrein. Een van hen vuurt met scherp op de denkbeeldige vijand, terwijl de ander naar voren rent. Even verderop beklimt een andere groep al schietend een besneeuwde heuvel. Aan de top gooien ze hun handgranaten, keren ze om en rennen ze weer naar beneden.
"Deze jongens zijn ervaren, maar de samenwerking kan altijd beter. Het moet een automatisme worden", zegt luitenant Dmytro tegen NU.nl. Uit veiligheidsoverwegingen gebruiken we alleen zijn voornaam. In de afgelopen zes maanden vocht zijn eenheid aan het front bij Bakhmut. Hier op het platteland in de buurt van Kramatorsk krijgen hij en zijn mannen een adempauze. Tot op zekere hoogte. "We trainen gewoon iedere dag", grijnst de luitenant. "Rust en ontspanning noemen we dat."
Net als elke militair die NU.nl hier spreekt, komt Dmytro met hetzelfde antwoord op de vraag wat het hardst nodig is aan het front: "Artilleriegranaten en drones."
De lente nadert en de situatie in het oosten en zuiden van Oekraïne lijkt om te slaan naar een Russisch overwicht. De Russen hebben ongeveer dubbel zoveel militairen in het gebied als de Oekraïners en schieten drie tot zeven keer meer artilleriegranaten af. Voor drones, in Rusland geproduceerd of geleverd door Iran, is de situatie vergelijkbaar.
Dat overwicht werd eerder deze maand duidelijk bij de val van Avdiivka. De vijf maanden durende slag om het mijnstadje in Donetsk was mogelijk de zwaarste van de oorlog. Net als Mariupol en Bakhmut is Avdiivka nu een rokende puinhoop die de Russische president Poetin thuis kan vieren als een overwinning.
Rusland was bereid om een hoge prijs te betalen voor Avdiivka. Het raakte daar zeker meer dan zeshonderd tanks en pantservoertuigen kwijt. Schattingen over het aantal gesneuvelde Russische soldaten lopen uiteen van 16.000 tot een kleine 50.000. Ook als die laagste schatting het dichtst bij de waarheid ligt, is dat schokkend. De Sovjet-Unie raakte minder militairen kwijt tijdens de verloren tienjarige oorlog in Afghanistan (1979-1989).
Oekraïners zijn zich pijnlijk bewust dat Rusland lang dit soort offers kan brengen, stelt Oleh Katkov, hoofdredacteur van het Oekraïens militair vakblad Defence Express. "Een oorlog op de lange termijn is er eentje waarin het land dat beschikt over de meeste hulpbronnen wint." Tenzij Oekraïne genoeg steun van buitenaf ontvangt, is de wiskunde onverbiddelijk.
"Als we geen hulp meer krijgen, betekent dat niet dat we ophouden met vechten", zegt Katkov. "Zonder de juiste wapens zullen we daarbij veel meer verliezen lijden. Maar we kunnen niet anders, want er is maar één alternatief: de oorlog verliezen en toekijken hoe Lviv een nieuw Mariupol wordt."
"Dit jaar zullen we ons strategisch moeten verdedigen", zegt Oleksandr Khara, defensie-expert bij de Oekraïense denktank Centre for Defence Strategies. "We moeten de Russen zware verliezen blijven toebrengen en tegelijkertijd ons eigen vermogen om aan te vallen herstellen voor 2025."
In de afgelopen twee jaar constateerden veel Oekraïners dat hun land voldoende westerse steun ontving om in de oorlog te blijven, maar niet genoeg om die te winnen. Inmiddels vragen ze zich af of het genoeg is om niet te verliezen.
Het Oekraïense offensief van vorige zomer mislukte mede doordat het Westen verwachtte dat Oekraïne militaire tactieken gebruikte die doorgaans alleen effectief zijn bij superioriteit in de lucht. Het land ontving niet de honderden straaljagers die daarvoor nodig waren geweest. Aarzeling over het leveren van Amerikaanse en Europese tanks gaf de Russen meer tijd om de verdedigingslinies aan te leggen waarop de Oekraïense strijdkrachten hun tanden stukbeten.
"De Amerikanen en Europeanen beperken onze mogelijkheden om oorlog te voeren", zegt Khara. "We mogen bijvoorbeeld ook geen westerse wapens gebruiken voor aanvallen op militaire doelwitten in Rusland. Dat betekent dat we vooral op ons eigen territorium vechten en daarbij onze eigen infrastructuur vernietigen. Maar we mogen niets doen tegen grote troepenconcentraties en kritieke militaire infrastructuur over de grens."
Tegelijkertijd heeft het Amerikaans Congres steeds meer moeite om nieuwe hulp voor Oekraïne goed te keuren. Van Donald Trump, mogelijk weer president na de verkiezingen in november, is bekend dat hij sceptisch is over steun aan Oekraïne en de NAVO. Als de VS zich onder zijn leiding terugtrekt, zal de EU meer moeten doen. Maar de Europese defensie-industrie is daar niet op ingericht. Het opschroeven van de productie van artilleriegranaten is bijvoorbeeld een klus die zeker meerdere jaren zal kosten.
Naast zorgen over buitenlandse steun, lijkt ook de politieke situatie in Oekraïne een belangrijke factor te worden in het derde jaar van de oorlog. De Russische invasie leidde tot twee jaar van (ongebruikelijke) eenheid, maar inmiddels worden de eerste scheurtjes zichtbaar.
President Volodymyr Zelensky verving eerder deze maand het hoofd van de strijdkrachten, generaal Valery Zaluzhny, na maanden van oplopende spanningen tussen de regering en de legerleiding. Een breed gedragen mening in Kyiv is dat de president in Zaluhnzy, populairder dan hij, een politieke bedreiging zag.
Ook de vraag hoe Oekraïne meer dienstplichtigen kan mobiliseren zorgt voor een intens maatschappelijk debat. De politiek wordt het moeilijk eens als het gaat over het aantal soldaten dat op de been wordt gebracht of over hoeveel dwang kan worden gebruikt tegen dienstweigeraars. Mobilisatie zet de samenleving verder onder druk en verzwakt de economie, maar de ontwikkelingen aan het front laten weinig alternatieven. Eenheden die verliezen hebben geleden moeten op sterkte worden gebracht en militairen die al twee jaar vechten met weinig verlof hebben rust nodig.
De vijfjarige regeringstermijn van president Zelensky loopt af in mei. Oekraïne bevindt zich in een staat van beleg, dus wettelijk mogen er geen verkiezingen worden gehouden en blijft hij aan. Hij kan in de peilingen nog steeds rekenen op vertrouwenscijfers waar regeringsleiders in veel andere landen van dromen (60-70 procent), maar zal als 'president in blessuretijd' wel harder moeten werken om de publieke opinie aan zijn kant te houden.
De politieke verdeeldheid in Oekraïne moet ook niet worden overschat. Een meerderheid van de Oekraïense bevolking is nog steeds voorstander van de grote lijnen waarop die wordt gevoerd: geen concessies aan Rusland, ook niet als Oekraïne alleen komt te staan. Bezet gebied moet worden teruggewonnen.
"We zijn in oorlog met een totalitair regime. Over genocidale oorlogen valt niet te onderhandelen", zegt Oleksandr Khara. Als het conflict wordt bevroren met een vredesbestand dat geen permanente oplossing biedt, kan Rusland zijn krachten weer opbouwen, terwijl Oekraïense burgers in de bezette gebieden worden onderdrukt. "We kunnen onze mensen niet laten lijden. Bij zo'n compromis ontstaat voor hen geen schemergebied, dat wordt meteen gitzwart."
Op het besneeuwde oefenterrein in Donetsk fluit luitenant Dmytro een paar soldaten terug. Weer niet strak genoeg gecommuniceerd. Ze stoppen met schieten en sjokken naar de startlijn. Dmytro benadrukt dat hij alle vertrouwen heeft in zijn mannen, maar zich wel zorgen maakt over het derde jaar van de oorlog. "Het wordt moeilijk, misschien zelfs moeilijker dan in 2023."
Matthijs volgt voor NU.nl de grote internationale nieuwsgebeurtenissen. Samen met camerajournalist Bas Scharwachter was hij eerder deze maand in Oekraïne om verslag te doen van het dagelijks leven, twee jaar na de grootschalige Russische invasie.
Source: Nu.nl algemeen