De belangrijkste oorzaak van de humanitaire crisis ligt bij de zogeheten garimpeiros, duizenden illegale goudzoekers die al jarenlang binnendringen in het leefgebied van de Yanomami. Ze ontbossen hele gebieden in de jungle en gebruiken voor de goudwinning kwik en andere chemicaliën die de rivieren, meren en vissen vergiftigen.
Het aantal goudzoekers nam onder ex-president Bolsonaro snel toe van vijfduizend voor zijn aantreden, tot 25.000. Volgens het Braziliaanse ministerie van gezondheidszorg stierven in 2023 ruim 300 Yanomami onder meer aan ziektes, waaronder kinderen. Met een grote actie van het leger liet Lula het gebied vervolgens ontruimen: de goudzoekers sloegen op de vlucht of werden gearresteerd.
De goudwinning daalde vervolgens met 85 procent en de operatie leek succesvol. Maar sinds kort keren de goudzoekers weer in het geheim terug naar het gebied en hervatten hun illegale mijnbouwactiviteiten. Volgens het Braziliaanse milieuagentschap IBAMA proberen de goudzoekers nu minder opvallend hun werk te doen om uit handen van justitie te blijven, door bijvoorbeeld ’s nachts te werken.
Op die manier hopen ze ook te kunnen voorkomen dat via satellietbeelden hun werkzaamheden ontdekt worden. Ze richten zich vooral op de oude mijnbouwgebieden, werken op een kleinschaligere manier en kappen bijna geen nieuw bos open. Bovendien bouwen ze hun kampen verscholen onder bomen zodat ze vanuit de lucht minder opvallen.
Zolang de inkomsten uit de goudsector voor veel van deze goudzoekers een manier van overleven is, zullen ze er alles aan doen om door te gaan. De speciaal opgerichte milieu-eenheid van de Braziliaanse Federale Politie heeft bovendien moeite met het effectief controleren van het gebied. Ze hebben te weinig mankracht en er zou veel meer samenwerking nodig zijn met de luchtmacht en het leger om echt effectief tegen de goudzoekers op te kunnen treden.
De humanitaire crisis van de Yanomani en de strijd voor het behoud van hun leefgebied en hun cultuur was ook een thema tijdens het wereldberoemde carnaval in Rio de Janeiro van afgelopen week van een van de sambascholen. Yanomami-leider Davi Kopenawa, die sambaschool Salgueiro adviseerde bij hun presentatie en zelf ook meeliep in de optocht, zei dat hij hoopte dat er met de aandacht ook weer druk komt op de Braziliaanse overheid om de garimpeiros opnieuw te verwijderen uit het gebied en krachtig op te treden.
De mooiste fotografie en de beste tips, geselecteerd door de fotoredactie
Source: NRC