Je in bochten wringen vanwege personeelstekorten, dat is thuiszorgmedewerker Barbara Ruiter (53) niet vreemd. Iedere week die paar uurtjes overwerken. ‘Want ja, er solliciteert niemand en je wil je cliënten niet in de steek laten.’ Maar nu ze er na de voorjaarsvakantie nog een ander personeelsprobleem bij krijgt, weet deze alleenstaande, fulltime werkende moeder het ook even niet meer. Vanaf volgende week heeft haar 9-jarige dochter nog maar vier dagen in de week les, in plaats van vijf. ‘En waar laat je haar dan?’
Barbara’s dochter zit op basisschool De Kring in Lelystad, die vorige week plots bekendmaakte dat de groepen 6, 7 en 8 in de negentien lesweken tot aan de zomervakantie één lesdag per week thuis moeten blijven. De katholieke school nam deze onorthodoxe maatregel vanwege het lerarentekort, zegt interim-directeur Joeri van Beek. ‘Dit was een pijnlijk besluit, maar het alternatief was een ongeschikt iemand voor de klas zetten. Dat wilden we niet. Dan word je een soort veredelde opvang.’
Over de auteur
Iva Venneman is algemeen verslaggever van de Volkskrant
De Kring is niet de enige. In september 2022 zagen enkele basisscholen in Almere en Den Haag zich al genoodzaakt leerlingen een dag thuis te laten blijven. Scholen in Hilversum en Amsterdam volgden. En eind november werd bekend dat vermoedelijk op alle Almeerse basisscholen binnen afzienbare tijd nog maar vier dagen wordt lesgegeven.
Volgens de wet is dat niet toegestaan. Officieel mogen kinderen vanaf groep drie maximaal zeven weken per jaar een vierdaagse lesweek krijgen. ‘Maar we kunnen scholen niet aan het onmogelijke houden’, zegt een woordvoerder van de Onderwijsinspectie.
Hoeveel scholen (tijdelijk) zijn overgestapt op een vierdaagse lesweek is onduidelijk, zelfs voor de Onderwijsinspectie. Omdat het wettelijk niet mag, is er ook geen meldplicht. ‘Ons toezicht is gebaseerd op signalen en controles’, zegt de woordvoerder. ‘Maar als een school zo’n vierdaagse schoolweek invoert en er komt geen melding bij ons of in de media, dan komt het niet op onze radar.’
Mogelijk geven scholen liever geen ruchtbaarheid aan een ingekorte lesweek, om toekomstige ouders niet af te schrikken. Marc Kammeraad, bestuurder bij de scholenkoepel SKO, pleitte ervoor om met alle Almeerse scholen tegelijk een vierdaagse lesweek in te voeren. ‘We willen absoluut voorkomen dat ouders gaan schoolhoppen naar scholen waar nog wel vijf dagen wordt lesgegeven’, zei hij in november tegen RTL Nieuws.
In Lelystad zijn meer basisscholen met een vierdaagse lesweek, blijkt uit gesprekken met (groot)ouders die de druilerige voorjaarsvakantie spenderen in het plaatselijke overdekte speelparadijs. Mariska Luijer (47) heeft vanaf volgende week zelfs op verschillende dagen een kind thuis.
Ze laat op haar telefoon een mail zien van basisschool De Finnjol: vanaf volgende week krijgen alle groepen daar nog maar vier dagen les. Haar oudste is dan op vrijdag thuis. Haar jongste zoon zit op De Kei, een basisschool in het speciaal onderwijs, en is sinds twee weken elke maandag vrij. Vanwege de voorjaarsvakantie zijn beide scholen niet bereikbaar voor een reactie.
Luijer kan haar zoons opvangen doordat ze een informele voedselbank runt en haar eigen tijd indeelt. ‘Maar als je vijf dagen in de week werkt, moet het lastig zijn.’ Niettemin is het zeker voor haar jongste zoon vervelend, omdat hij een autismespectrumstoornis heeft en gebaat is bij structuur. Bij de gedachte aan het thuisonderwijs tijdens corona slaakt ze een diepe zucht. ‘Daar kreeg hij enorme woedeaanvallen van’, zegt ze. ‘Daar begin ik niet meer aan. Maar nu zit hij wel een dag in de week achter de computer. En dat kan eigenlijk ook niet.’
De effecten van een kortere schoolweek zijn nog niet onderzocht in Nederland, zegt Paulien Meijer, hoogleraar aan de Docenten Academie van de Radboud Universiteit. Uit Amerikaans onderzoek blijkt wel dat een vierdaagse lesweek ‘schadelijk is voor de leerprestaties, op zowel de korte als de lange termijn’.
Om de prestaties niet te drukken, leggen scholen bij een vierdaagse week vaak de nadruk op de basisvaardigheden rekenen en taal. Vakken als gym en muziek schieten er volgens Meijer eerder bij in. ‘Dat gaat ten koste van de bredere ontwikkeling van kinderen.’ Ze vreest ook dat die tendens toekomstige docenten afschrikt, omdat het hun werk minder interessant maakt.
Het ministerie zegt ondertussen in gesprek te zijn met alle gemeenten waar sprake is van tekorten, waaronder Lelystad. Door 1,5 miljard euro in leraren te investeren hoopt het meer docenten aan te trekken en te behouden.
Bij de Kring in Lelystad is alles geprobeerd om de vierdaagse lesweek te voorkomen: vijf collega’s werken al meer, de directeur en de intern begeleider vielen in, een gepensioneerde meester sprong bij en er staan een pabo-student en een onderwijsassistent voor de klas. ‘Maar op een gegeven moment is de rek eruit’, zegt directeur Van Beek. ‘Ik moet ook op mijn onderwijskwaliteit letten.’
De Kring blijft alle vakken geven, maar minder uur per week. Van Beek: ‘Anders wordt school voor sommigen steeds minder leuk.’ En met ouders die echt omhoog zitten, zoeken ze naar een oplossing.
De medezeggenschapsraad staat achter het plan, zegt Corina Eijsenbrinck, die haar dochter vanaf volgende week zal meenemen naar de basisschool waar zij zelf lesgeeft. ‘De vierdaagse lesweek was de beste van een hoop slechte opties’, zegt ze. ‘Het is heel makkelijk om te zeggen: waarom werken die docenten niet een dag extra? Maar je moet zorgen dat de overige leraren overeind blijven. Zij hebben ook een leven dat ze niet zomaar kunnen omgooien.’
Barbara Ruiter is nog in gesprek met haar werkgever over wat het wordt: haar dochter meenemen naar haar cliënten of korter werken en haar dochter een paar uur alleen laten. In dat laatste geval vreest ze dat er van de huiswerkopdrachten weinig terechtkomt. ‘Ik merk nu al: als ik tussendoor even bel, wordt er vaak verdacht snel opgenomen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden