In totaal ontving de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) vorig jaar 1.050 telefoontjes van bezorgde burgers, die vermoeden dat een camera in de buurt meer filmt dan volgens de privacywetgeving is toegestaan. Een jaar eerder waren er achthonderd bellers. Het gaat in de telefoontjes zowel om ‘reguliere’ camera’s als om deurbelcamera’s, de kastjes die bij voordeur hangen en ook als bel dienen. Melders maken zich daar volgens de autoriteit grote zorgen om, omdat ze zich ‘bespied’ voelen.
Het aantal deurbelcamera’s in Nederland is de afgelopen jaren hard gestegen. In 2021 hingen er al 640 duizend van die bellen met camera’s aan voordeuren, volgens marktonderzoeker Multiscope. In 2023 telde Nederland 1,2 miljoen videodeurbellen. Dat betekent dat bijna één op de zeven Nederlandse huishoudens inmiddels zo’n videodeurbel heeft.
Over de auteur
Iva Venneman is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
‘Privacy is een grondrecht’, zegt AP-voorzitter Aleid Wolfsen. ‘Maar doordat het hele land nu volhangt met particuliere camera’s, wordt dat recht continu geschonden.’
De toezichthouder volgt meldingen normaal gesproken op door burgers te informeren over de regels en eventueel ter plekke te onderzoeken of er sprake is van schending van de privacywetgeving. Maar door capaciteitstekort en de vele klachten komt de onafhankelijk toezichthouder daar nu niet aan toe. De autoriteit concludeert op basis van de onderzoeken die wel zijn gedaan dat ‘het gros van de videodeurbellen er illegaal hangt’. Meestal filmen de bellen ook een deel van de openbare ruimte, terwijl dat niet is toegestaan.
Omdat de privacywaakhond onvoldoende capaciteit heeft voor handhaving, draait een burentwist over camera’s geregeld uit op een rechtszaak. In 2023 gebeurde dat minstens 38 keer, blijkt uit openbare vonnissen op rechtspraak.nl. ‘Dit is voor mensen heel belastend en het kost de samenleving geld’, zegt Wolfsen. ‘Handhaving zou beter zijn.’
De politie is juist blij dat er steeds meer camera’s bij voordeuren hangen, omdat de beelden nuttig zijn bij opsporingsonderzoeken. Inmiddels staan er 314 duizend particuliere camera’s geregistreerd bij het project Camera in Beeld. Zo’n 60 duizend daarvan hangen aan huizen. De politie weet zo waar ze kan aanbellen als ze naar videomateriaal zoekt. ‘Het lijkt soms alsof de politie het ophangen van die camera’s juist aanmoedigt’, zegt Wolfsen. ‘Dat irriteert ons.’
Hoewel de meeste mensen een camera aan hun huis hangen om veiligheidsredenen, voorkomt het hebben van een camera woninginbraken niet, stelt Marc Schuilenburg, hoogleraar digitale surveillance aan de Erasmus Universiteit. De politie suggereert wel dat deurbellen een ‘afschrikwekkende’ werking hebben. Maar uit onderzoek blijkt volgens de hoogleraar maar een klein effect: inbrekers blijven minder lang binnen als er sprake is van camerabewaking.
In rechtszaken wordt videomateriaal van particulieren ondertussen geregeld gebruikt, ook als een camera eigenlijk meer filmt dan is toegestaan. Het speelde in 5.500 rechtszaken tussen oktober 2020 en oktober 2023 een rol, blijkt uit een brief die demissionair minister Dilan Yesilgöz in oktober naar de Kamer stuurde. ‘Om die reden ben ik blij met de groei van het aantal particuliere camera’s dat bij de politie is geregistreerd’, schreef de demissionair minister destijds.
Wolfsen van de Autoriteit Persoonsgegevens vermoedt dat politieagenten ten onrechte denken dat eigenaren van videodeurbellen niet in overtreding zijn. ‘Dat het in de rechtszaal als bewijs kan worden gebruikt, wekt de schijn dat die camera’s daar rechtmatig hangen, terwijl dat niet zo is.’
De politie bestrijdt dit en benadrukt dat het aan de rechter is om te bepalen wat wel of niet als bewijsmateriaal mag worden gebruikt. Ook wijst het erop dat het de taak van de autoriteit is om de privacywetgeving te handhaven.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden