In een loszittende broek en trui loopt Nikki Haley (52) het podium op. Ze heeft nog geen woord gezegd, naar niemand gezwaaid, maar de zaal viert al feest. Honderden aanhangers in Greer, een plaatsje in de Amerikaanse staat South Carolina, joelen, schreeuwen en wapperen met Nikki Haley-vlaggen alsof hun leven ervan afhangt. Ze dragen haar naam op buttons, stickers en polsbandjes.
‘Toen ik een jaar geleden aan dit avontuur begon, zaten er veertien mensen in de race’, begint de presidentskandidaat. ‘Ik heb al twaalf mannen verslagen, en nog maar eentje te gaan!’ De zaal wordt wild.
Over de auteur
Maral Noshad Sharifi is correspondent Verenigde Staten voor de Volkskrant. Ze woont in New York.
Haley is inderdaad een enorm eind gekomen. Begon ze haar kandidatuur als underdog die weinig kans leek te maken, nu is zij de laatst overgebleven tegenkandidaat van Donald Trump. In Iowa kreeg ze 19 procent van de stemmen, in New Hampshire vorige maand 43 procent. Deze zaterdag worden de Republikeinse voorverkiezingen in South Carolina gehouden. Híér moet ze het gaan doen.
South Carolina, aan de Amerikaanse zuidoostkust, is haar thuisstaat. Ze is er geboren en was er zes jaar lang gouverneur. Iedereen kent haar naam. Toch loopt Haley nog altijd ver achter op Donald Trump. Volgens recente peilingen kan hij zaterdag rekenen op 65 procent van de stemmen, zij op 35 procent.
In Greer snappen de bezoekers daar geen zier van. ‘Ze is zó goed!’, klinkt het hier. ‘Ze was een fantastische gouverneur!’ ‘Ze heeft zoveel betekend voor South Carolina!’ Kiezer Melissa Gaines, met haar dochtertje in het publiek: ‘Trump heeft nul moreel besef. Nikki Haley is integer.’
In een razende eindsprint door haar staat zet Haley nog één keer alles op alles om meer kiezers daarvan te overtuigen. ‘Het is een fantastische avond in South Carolina!’ roept ze vanaf het podium. Dat enthousiasme moet ze zien te vast te houden bij het publiek. Het is nu of nooit voor Nikki Haley.
‘Ik zat bij Nikki op school’, zegt Kyle Jones (51) voor snackbar Little Howie’s in het dorpje Bamberg. Hier groeide Haley op, in dit uitgestorven plattelandsdorp, nadat haar ouders waren geëmigreerd vanuit de Indiase deelstaat Punjab. Haleys vader werkte hier als biologiedocent. Zij had het zwaar op school, zegt Jones. ‘Er werden constant grappen over haar gemaakt.’
Jones kan zich nog herinneren dat de jonge Nikki werd gepest omdat ze bruin was. Met Thanksgiving moest zij de rol van Pocahontas spelen in de schoolmusical. Klasgenoten dansten om haar heen en maakten indianengeluiden. Ze waren het enige Indiase gezin in het dorp. ‘Ik ben er trots op hoe Nikki zich staande houdt tegen Trump’, zegt Jones. ‘Pestkoppen is ze natuurlijk gewend.’ Dan stapt hij met druipende zakken kip zijn pick-uptruck in en rijdt weg.
Vorige week keerde Haley voor even terug naar Bamberg. Ze kwam naar de verwoesting kijken die een tornado in januari had aangericht. De dorpsstraat met groene, blauwe en rode huisjes is wegens instortingsgevaar afgezet. Muren zijn ingestort, ruiten zijn stuk, verkeerspalen geknakt. Snackbar Little Howie’s, waar je het sissende frituurvet ruikt, heeft tijdelijk de functie van dorpscentrum. Daria Piester (69), die al twee keer voor Trump koos, gaat zaterdag Haley stemmen, zegt ze terwijl ze op haar eten wacht. ‘Er hangt te veel drama om die man heen’, zegt ze. ‘Haley zie je hier gewoon rondlopen, die is nooit arrogant.’
Bambergers beschrijven zichzelf als ‘simpele plattelanders’. Haley, die je na haar toespraak een knuffel of hand mag geven zonder eerst door een metaaldetector te hoeven, is voor hun gevoel een van hen, zeggen ze. Toch liep haar leven anders dan dat van de meeste mensen hier.
In de stad Clemson, een paar uur rijden van Bamberg, studeerde Nimarata ‘Nikki’ Randhawa af als accountant. In 2004 behaalde ze een zetel in het lokale Huis van Afgevaardigden in South Carolina, waar ze drie termijnen diende. ‘De reden dat ik de politiek in wilde, was Hillary Clinton’, zegt Haley in interviews. Vrouwen die te horen krijgen dat de politiek niets voor hen is, moeten juist die weg bewandelen, was Clintons boodschap.
In 2010 wordt Haley verkozen tot gouverneur van South Carolina, de eerste die geen witte man is. Ze maakt al snel furore. Ze weet de hoge werkloosheid in haar staat terug te dringen door bedrijven naar South Carolina te halen. Ook valt haar betrokkenheid op na een aantal natuurrampen, zeggen bewoners, zoals de rampzalige overstromingen van 2015.
Dat jaar haalt ze ook het landelijke nieuws als ze besluit om de omstreden Confederatievlag te verwijderen van het plein voor het Capitoolgebouw, in de hoofdstad Columbia. Twee jaar later vraagt Donald Trump haar om VN-ambassadeur te worden, een post die ze in 2018 verlaat zonder met hem gebrouilleerd te raken. Nu is zij het enige obstakel dat Trump nog kan afhouden van de Republikeinse kandidatuur.
De afgelopen maanden trok de ene na de andere kandidaat zich terug uit de Republikeinse presidentsrace: oud-vicepresident Mike Pence, senator Tim Scott uit South Carolina en gouverneur Ron DeSantis van Florida. Ook als Nikki Haley zaterdag in South Carolina verliest, zegt ze in de race te zullen blijven.
Links is zo bang voor het vooruitzicht van nog eens vier jaar Trump, dat ook Democratische geldschieters haar massaal donaties toestoppen. Duizenden donateurs die Joe Biden steunden in 2020 hebben nu geld gegeven aan de campagne van Haley – zo’n 1.600 van hen schonken zelfs meer dan een half miljoen dollar. Zij houden de kandidaat op de been, hoe klein haar kansen ook zijn. Vorige maand alleen sleepte Haley 16,5 miljoen dollar binnen. Ook heeft ze de steun van Wall Street; zo kreeg ze 4 miljoen dollar van de steenrijke gebroeders Koch.
In de aanloop naar de voorverkiezingen worden de drie miljoen South Carolinians die mogen stemmen, vanuit verschillende hoeken aangemoedigd om de oud-gouverneur te verkiezen boven de oud-president. ‘Stem op Haley om de Amerikaanse democratie te beschermen’, schreef de lokale krant Charleston City Paper deze week. ‘De Founding Fathers draaien zich om in hun graf als ze zouden zien hoe autoritair Trump is.’ De vraag is of deze last minute-smeekbedes nog iets uithalen.
‘Ik kijk alleen maar Fox News’, zegt Michael Snipes (71), terwijl hij met zijn vrouw een stembureau uitloopt in Charleston, de grootste stad van South Carolina, dat de hele week al open is voor early voting. Hij heeft ‘natuurlijk Trump’ gestemd, zegt hij trots. Zij, voorzichtiger: ‘Haley.’
Opvallend is dat ook de tegenstanders van Haley in South Carolina haar gouverneurschap prijzen. Zij zien in haar alleen géén president. ‘Voor mijn zaken was zij als gouverneur heel goed’, zegt Snipes, die in de bouw heeft gewerkt. De bedrijvigheid die Haley als gouverneur wist aan te trekken, legde hem geen windeieren. Toch stemt hij niet op haar. ‘Omdat ze een RINO is’, zegt Snipes. Die afkorting staat voor Republican In Name Only, zoals Trump traditionele Republikeinen noemt, een voor zijn aanhang vernietigende kwalificatie.
Hoewel Haleys standpunten nauwelijks verschillen van die van conservatieve presidentskandidaten in het pre-Trump-tijdperk, geldt zij onder de huidige Republikeinen nog net niet als links.
De kans is groot dat Nikki Haley de Republikeinse nominatie van Donald Trump verliest. Haar aanhangers in South Carolina hopen dat ze dan toch doorgaat, als onafhankelijk kandidaat. Dat zij dan afscheid neemt van haar partij, lijkt haar kiezers weinig te deren. ‘Ik zou dat niet als verraad zien’, zegt Melissa Gaines. ‘De Republikeinse Partij is toch niet meer wat ze geweest is.’
Er bestaat ook nog een kans dat No Labels, een politieke organisatie bestaande uit Democraten én Republikeinen, in maart een presidentskandidaat naar voren schuift. De naam die je het meest hoort: Nikki Haley. Haar campagneteam heeft steeds gezegd dat ze daar niet voor in is, maar dat kan na een verlies in South Carolina en andere staten nog veranderen.
‘Kun je je een land voorstellen waar je niet zoveel haat, en verdeeldheid en chaos om je heen ziet?, vraagt Haley haar publiek in Greer. Zij gooit Donald Trump strategisch op één hoop met Biden. Haley, die zelf een jeugdige, energieke indruk maakt, wijst de kiezers er graag op dat Amerika niet zit te wachten op een strijd tussen twee zeventigplussers. Ze durft Donald Trump steeds harder aan te vallen, en ook persoonlijker.
‘Trump is een pestkop’, zegt ze een dag later, op een volgende campagnebijeenkomst. ‘Nou, ik neem het heel mijn leven al tegen pestkoppen op. Ze maken mij niet bang, ze motiveren me alleen maar. En ik ben nog nooit een pestkop tegengekomen die ik niet aankon!’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden