Onder leiding van Fabrice Leggeri groeide Frontex uit tot een omvangrijke én fel bekritiseerde grensbewakingsorganisatie. De Fransman stelt zich nu kandidaat bij de Europese verkiezingen voor het extreem-rechtse Rassemblement National.
In de steek gelaten door de Franse president Macron, gedwongen vertrokken bij de Europese grensbewakingsorganisatie Frontex. En dat alleen omdat Fabrice Leggeri (55) in actie kwam tegen de ondergang van Europa. Dixit Jordan Bardella, partijvoorzitter van het extreem-rechtse Rassemblement National (RN).
Bijkans als martelaar werd Leggeri door Bardella welkom geheten, als nieuwste aanwinst van de partij die in Frankrijk aan kop gaat in de peilingen richting de Europese verkiezingen in juni. Volgens die peilingen zou RN kunnen rekenen op zo’n 30 procent van de stemmen. De gewezen chef van Frontex staat op de derde plaats.
Over de auteur
Eline Huisman is correspondent Frankrijk voor de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Zeven jaar lang gaf Leggeri leiding aan het EU-agentschap dat de Europese buitengrenzen moet bewaken. Frontex groeide onder zijn aanvoering uit tot een van de belangrijkste organisaties in de strijd tegen illegale migratie, maar ook tot een fel bekritiseerde club met een cultuur van grensoverschrijdend gedrag die de Europese idealen over asielbeleid te grabbel zou gooien.
In 2022 trad Leggeri gedwongen af na een vernietigend rapport van het Europese antifraudebureau. Dat bevestigde waar mensenrechtenorganisaties al lange tijd voor waarschuwden: Frontex was betrokken bij zogeheten pushbacks, waarbij migranten, zonder de kans te krijgen op een asielaanvraag, illegaal terug over de grens worden gezet. Bovendien zou de organisatie het bewijs daarvoor hebben verdoezeld.
Dat juist het extreem-rechtse Rassemblement National Leggeri binnenhaalt als kandidaat, mag geen grote verrassing heten. De partij is groot geworden met een uitgesproken antimigratieagenda. Leggeri’s keuze om de politiek in te gaan werd naar eigen zeggen ingegeven door de drang om ‘te voorkomen dat het continent wordt overlopen door migranten’.
In plaats van migratie tegen te gaan, zou de Europese Commissie er volgens hem op uit zijn migratie aan te moedigen. ‘Het is heel interessant om iemand te hebben die van binnenuit (...) kan aantonen wat wij al lange tijd zeggen’, stelde Marine Le Pen zondag na de bekendmaking van Leggeri’s kandidatuur. Bovendien heeft Leggeri jarenlang meegedraaid in het raderwerk van de EU, het Europese migratiebeleid kent voor hem weinig geheimen. Met de oud-directeur en doorgewinterde topambtenaar haalt RN de ervaring binnen die de partij zo hard nodig heeft.
Het overgrote deel van zijn professionele leven bracht Leggeri door in de ambtenarij, een vak dat hem in de genen zit. Zijn vader was wethouder in Kingersheim, de voorstad van Mulhouse in de Elzas waar Leggeri opgroeide. Zoon Fabrice stapelde diploma op diploma van een reeks prestigieuze opleidingen in Frankrijk – begonnen als student hedendaagse geschiedenis in Parijs en eindigend aan de École Nationale de l’Administration in Straatsburg, waar de Franse topambtenaren worden opgeleid.
Na een korte tijd bij Defensie en Buitenlandse Zaken, waarvoor Leggeri onder meer op de Franse ambassade in Seoul werkte, kwam hij terecht bij het ministerie van Binnenlandse Zaken. Daar zou hij decennialang blijven en zich specialiseren in veiligheid en grensbeleid. Leggeri was onder meer adjunct-directeur bij de directie immigratie, belast met uitzetting en de strijd tegen fraude.
Zijn aantreden bij Frontex kwam op een cruciaal moment. Dat was in 2015, het jaar waarin Europa te maken kreeg met een migratiecrisis. Binnen amper een week tijd verdronken honderden migranten in de Middellandse Zee bij de oversteek naar de Europese Unie, nog enkele duizenden zouden dat jaar volgen.
‘De tijd van naïviteit is voorbij’, luidde zijn motto. De Fransman koesterde grote ambities met Frontex: de organisatie moest koploper worden in de strijd tegen illegale migratie. Het agentschap was op dat moment nog een relatief kleine club, ‘een ding met twee helikopters dat geacht wordt de grenzen van heel de Europese Unie te beschermen en controleren’, zoals Marine Le Pen in 2015 schamperde. Onder leiding van Leggeri dijde Frontex zowel qua budget als personeelsbestand aanzienlijk uit.
Na zijn gedwongen vertrek als directeur keerde Leggeri terug als beleidsambtenaar op Binnenlandse Zaken in Parijs, waar hij volgens de rechtse krant Le Figaro als ‘paria’ wordt behandeld. Lange tijd was hij in gesprek over een mogelijke kandidatuur bij de Europese verkiezingen bij het rechts-conservatieve Les Républicains. Maar Rassemblement National ‘onderscheidt zich door moed en helderheid om de problemen te identificeren en met passende oplossingen te komen’, verklaarde hij zijn kandidatuur in een interview met Journal du Dimanche. Afgaand op de peilingen maakt hij met RN bovendien meer kans verkozen te worden.
Begin deze week verscheen Leggeri bij zijn eerste werkbezoek voor de partij zij aan zij met partijvoorzitter Bardella. De bestemming: een kazerne van de speciale ordediensten CRS in Saint-Laurent-du-Var, gevolgd door een bezoek aan Menton. De gemeente ligt tegen de Frans-Italiaanse grens, waar Frankrijk de afgelopen jaren de controles op illegaal doorreizende migranten stevig heeft opgevoerd.
Het mandaat van Frontex is in 2019 in stilte ingrijpend gewijzigd, schreef Leggeri in zijn ontslagbrief. GroenLinks-Europarlementariër Tineke Strik interpreteerde de brief als volgt: ‘Dat wil zeggen: “Ik heb nooit begrepen dat Frontex fundamentele rechten moet beschermen in al zijn acties”.’
De kandidatuur van Leggeri, op nummer drie, is kansrijk: in de meest recente peilingen krijgt RN mogelijk 29 zetels.
‘Het is de ondankbaarheid van de staat die Leggeri in de armen van RN heeft gedreven’, schreef dagblad Le Figaro over zijn kandidatuur. De regering zou heb hebben laten zitten bij terugkeer in Parijs.
Source: Volkskrant