Afgelopen dinsdag werd van Morozov voor het laatst iets vernomen. In een reeks Telegramberichten schreef hij die ochtend dat hij door de Russische autoriteiten onder druk was gezet omdat hij zich kritisch had geuit over de Russische inname van Avdiivka. De Oost-Oekraïense stad die maandenlang het toneel was van een hevige strijd, viel vorige week in handen van de Russen, een opsteker voor president Poetin. Morozov was een van de weinige ultranationalistische bloggers die kanttekeningen plaatste bij de bezetting.
Op Telegram stelde Morozov zondag tegenover zijn 12 duizend volgers dat Rusland bij Avdiivka 16 duizend militairen zou zijn verloren. Het Russische leger zou daarnaast nog zo'n driehonderd gepantserde voertuigen kwijt zijn geraakt. De Avdiivka-posts kwamen de militair direct op kritiek van Kremlin-aanhangers te staan; zij beschuldigden de blogger ervan het Russische ministerie van Defensie af te vallen. Afgelopen dinsdag verwijderde hij het bericht van zijn Telegramkanaal.
In zijn laatste berichten beschreef de blogger, die in 2014 aan Russische zijde in Oost-Oekraïne meevocht, welke intimidatie hem na zijn Avdiivka-onthullingen ten deel was gevallen. Zo schreef Morozov zwaar onder druk te zijn gezet door een anonieme kolonel. Zou hij zijn bericht niet verwijderen, dan zou de eenheid van de kolonel geen nieuwe uitrusting ontvangen.
De intimidatie komt uit de koker van ‘politieke hoeren zoals presentator Vladimir Solovjov’, schreef Murz, verwijzend naar een van de prominentste Russische propagandisten. ‘Rusland is mijn thuis, het is geïnfiltreerd door vijanden, door slaafse kontenlikkers. Door generaals die bereid zijn hun soldaten te offeren om zichzelf te onderscheiden, en door journalisten, die hun carrière bouwen op leugens op het scherm’.
Over de auteur
Maartje Geels is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Voor de ‘Avdiivka-posts’ had Morozov zich al vaker kritisch uitgelaten. Al rond 2000 blogde hij op LiveJournal, destijds een populair medium onder Russische activisten waaronder Aleksej Navalny. In 2008 kwamen zijn blogs hem op een veroordeling voor extremisme te staan, schrijft het onafhankelijke Radio Free Europe/Radio Liberty.
Na de oorlog in de Donbas week Morozov uit naar het door Rusland bezette deel van Oost-Oekraïne. Hoewel hij gold als voorstander van de Russische invasie, haalde Morozov geregeld uit naar de legertop. Hij beschuldigde het Kremlin ervan te weinig wapens te leveren en cijfers over het werkelijke aantal gesneuvelde Russische militairen achter te houden.
Met de dood van Morozov verdwijnt opnieuw een grote Russische oorlogsblogger van het toneel. In januari legde een Russische rechtbank vier jaar cel op aan blogger Igor Girkin, die in Nederland werd veroordeeld voor het neerhalen van vlucht MH17. De ultranationalistische Girkin werd schuldig bevonden voor het aanzetten tot ‘extremisme’. In juli vorig jaar had hij op Telegram geschreven dat Poetin de macht zou moeten overdragen aan een ‘werkelijk capabel en verantwoordelijk persoon’.
Lange tijd genoten bloggers, veelal ex-militairen of militairen zoals Morozov, relatief veel vrijheid om zich kritisch te uiten over de Russische oorlogsvoering. Hoewel zij grotendeels als pro-Kremlin gelden, geven de oorlogsbloggers via Telegramkanalen hun ongefilterde mening over het verloop van de invasie. Niet zelden klinkt via die kanalen het verwijt dat het Russische leger te slap zou optreden. Het Kremlin liet dat aanvankelijk toe: de bloggers waren immers pro-oorlog en uitten openlijk hun steun voor de Russische militairen. Maar sinds de opstand van voormalig huurlingenbaas Jevgeni Prigozjin lijkt ook voor die kritiek geen ruimte meer.
Afgelopen mei uitte de baas van het Wagner-huurlingenleger via Telegram zware kritiek op Poetins oorlog. Nog geen week later zwengelde Prigozjin een kortstondige opstand aan, die eindigde met een verbanning naar Belarus. Drie maanden later kwam hij om bij een vliegtuigcrash die vermoedelijk het werk van het Kremlin was.
Of Morozov daadwerkelijk zelfmoord heeft gepleegd, is onduidelijk. Wel hebben zijn advocaat en andere militaire bloggers bevestigd dat hij niet meer in leven is. Advocaat Maksim Pasjkov zou de avond voor zijn dood nog contact hebben gehad met Morozov. Die vertoonde toen ‘geen tekenen’ die hintten op een zelfdoding, aldus Pasjkov.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden