Stoere en stugge mannen zonder humor zijn het, die in het hoge noorden van Europa aan VRT-journalist Rudi Vranckx vertellen hoe hun land is voorbereid op een oorlog met Rusland. Viaducten in Finland zijn zo gebouwd dat ze bij een invasie desgewenst gecontroleerd instorten, zodanig dat een Russische T72-tank met zijn loop niet over de puinhoop heen kan schieten. ‘Er zijn heel veel viaducten in Finland.’
Schuilkelders onder Helsinki bieden zo nodig stralingsvrij onderdak aan 900 duizend zielen, de complete bevolking van de Finse hoofdstad. Laat de Rus zich twee keer bedenken voordat hij zo dom is Finland de oorlog te verklaren.
Het nieuwe IJzeren Gordijn, zo heet de prikkelende vierdelige serie korte docu’s waarin Vranckx van Noord-Scandinavië tot de Kaukasus de Europese grens bereist met wat de Amerikaanse president Ronald Reagan in de jaren tachtig ‘het rijk van het kwaad’ noemde. De geest van de Koude Oorlog is, zo bleek woensdag in aflevering 1 op Canvas, opnieuw over ons vaardig geworden. Althans, over Navo-landen als Nederland die nu schoorvoetend de defensie-inspanningen opvoeren in antwoord op de Russische dreiging. In Noorwegen en Finland, landen die direct grenzen aan Rusland, is de paraatheid jegens de grote buur nooit weggeweest, zo ontdekt Franckx.
Reservisten, dienstplichtige en professionele militairen, plaatselijke journalisten en burgers vertellen Franckx over de manier waarop Rusland voortdurend probeert Noorwegen geheime militaire informatie te ontfutselen. Zoals in de grensplaats Kirkenes, waar het merendeel van de vissersboten Russisch is. Er meert toevallig altijd wel eentje aan, zodra een westers marineschip is gearriveerd. ‘Dat geven wij dan weer door aan de politie’, zegt de havenmeester.
Een Finse ondernemer is miljonair geworden met zijn outdoorwinkel, waar hij ook een enorm aanbod militaire benodigdheden verkoopt: uniformen, camouflagekleding, jeans met opbergmogelijkheden voor geweermagazijnen. Online en fysiek bezoeken ook Russen zijn winkel, want zelf worden ze zo slecht uitgemonsterd naar het slagveld gestuurd dat ze liever hun uitrusting in het Westen kopen. Maar aanschaffen lukt ze niet, de ondernemer verkoopt niet aan inwoners van ‘schurkenstaten’. Aan de Finse reservisten verdient hij genoeg: in crisistijd kan Finland een leger van een klein miljoen manschappen op de been brengen.
Mooi ambitieus is de serie opgezet, een venster op de wereld. Met fraaie opnamen van de ijzige poolzee, radarinstallaties als reusachtige champignons en besneeuwde bossen met bemoste drakentanden – de betonnen obstakels tegen tanks uit een vorige oorlog. En daarbij gevoegd die onverzettelijke koppen van kerels die geen grappen maken over het gevaar uit het Oosten.
De docu doet denken aan Geert Maks VPRO-serie In Europa uit 2007. Mak concentreerde zich al reizend over het continent op de Europese geschiedenis, breedsprakig, traag, poëtisch en soms net te pseudo-wijsgerig. Franckx’ stijl is kernachtig, zakelijk, eigentijds. En, op een droevig stemmende manier, toekomstgericht. Er staat ons nog wat te wachten.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden