Na een paar jaar malaise in de portemonnee, veroorzaakt door stijgende energielasten en hoge inflatie, krijgen Nederlandse huishoudens dit jaar meer te besteden. Ze gaan er in 2024 in doorsnee 2,7 procent in koopkracht op vooruit, voorspelt het CPB in zijn voorjaarsraming. Het koopkrachtherstel is te danken aan loonstijgingen (met gemiddeld 6 procent) en een daling van de inflatie (van 3,8 procent in 2023 naar 2,9 procent in 2024).
De koopkrachtraming is flink verbeterd ten opzichte van de vorige uit augustus: toen voorspelde het planbureau een stijging van 1,8 procent voor 2024.
Het verwachte herstel maakt overigens niet alle geleden schade goed. Als de voorspelling uitkomt, is het doorsnee huishouden aan het eind van dit jaar nog altijd 0,5 procent ‘armer’ dan drie jaar daarvoor. Dat koopkrachtverlies treft voornamelijk de hogere inkomens.
Huishoudens tot en met een modaal inkomen maken het koopkrachtverlies van de afgelopen drie jaar wel meer dan goed. De 20 procent laagste inkomens en uitkeringsgerechtigden zijn eind dit jaar zelfs rond de 5 procent beter af dan eind 2021. Dat laatste geldt overigens niet voor gepensioneerden.
Het minder goede nieuws is dat de overheidsfinanciën op de iets langere termijn flink verslechteren, tenzij het nieuwe kabinet bezuinigingen doorvoert en/of de belastingen verhoogt. De Studiegroep Begrotingsruimte, een gezaghebbende expertgroep van topambtenaren, adviseerde voor de Tweede Kamerverkiezingen al dat het volgende kabinet de overheidsuitgaven met structureel 17 miljard euro moet verlagen (op een rijksbegroting van meer dan 400 miljard euro). Het CPB echoot deze waarschuwing nu. ‘Er is een koerswijziging nodig ten aanzien van de overheidsfinanciën’, schrijft het planbureau.
Bij ongewijzigd regeringsbeleid zal het begrotingstekort na 2028 oplopen tot 4,6 procent, heeft het CPB berekend. Aan het eind van de beoogde kabinetsperiode, in 2028, zal dat al 3,3 procent zijn. Ook dat ligt boven de Europese norm van maximaal 3 procent. Overigens is de nieuwe raming ook in dit opzicht gunstiger dan die uit augustus 2023, want toen dacht het CPB nog dat het begrotingstekort in 2028 3,9 procent zou zijn.
Dat de overheidsfinanciën de afgelopen jaren ‘niet verder uit het lood zijn geslagen’, is volgens het CPB louter en alleen te danken aan economische meewind en eenmalige meevallers aan de inkomstenkant. Maar omdat het huidige demissionaire kabinet het nog steeds breed laat hangen, ‘zal het begrotingstekort op korte termijn sterk verslechteren’, aldus de raming. De komende jaren staat de overheid voor fors stijgende uitgaven aan klimaat- en landbouwbeleid, gezondheidszorg, sociale zekerheid, asielopvang en defensie. Daarnaast is de minister van Financiën ook steeds meer geld kwijt aan rentebetalingen op de stijgende staatsschuld.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden