‘Een invloedrijke bekende Nederlander bekritiseert een naburige streektaal en bejubelt de jouwe. Je mag daarom een aangrenzend gebied overnemen en alle muntjes erop vervangen door jouw muntjes.’ Het is een van de scenario’s van het bordspel Streektaalstrijd.
Drie promovendi van de Letterenfaculteit van de Rijksuniversiteit Groningen ontwikkelden deze ‘combinatie van Risk en Triviant’ om de teloorgang van streektaal te vertragen – want ‘de talen redden wordt moeilijk’.
Spelers kiezen een van de zeven streektalen en moeten vervolgens zoveel mogelijk gebieden veroveren, legt mede-initiatiefnemer Raoul Buurke (28) uit. ‘Dat kan op verschillende manieren, bijvoorbeeld door een Triviant-achtige vraag te beantwoorden. Degene die als eerste een bepaald aantal punten heeft, wint het spel.’
Behalve zulke vragen (zoals: ‘Wat is een mutsaard, mutserd of musterd in de Brabantse dialecten?’, antwoord: een bundel hout) zijn er ook taalopdrachten (‘Tel om de beurt van een tot tien in zo veel mogelijk verschillende taalvarianten’). Ook kunnen spelers op de bijbehorende website audiofragmenten beluisteren en raden waar de spreker vandaan komt.
Het idee voor het bordspel ontstond nadat Speech Lab Groningen – waar Buurke onderzoek doet naar taalvarianten in het Fries en Nedersaksisch – vanuit de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) een beurs ontving ter bevordering van wetenschapscommunicatie. Dankzij enkele andere geldschieters, waaronder de provincies Groningen, Friesland en Overijssel, ligt het spel inmiddels voor 24 euro in de Groningse universiteitswinkel.
Met het bordspel hoopt Buurke een groter publiek warm te maken voor zijn onderzoeksgebied. ‘Streektalen worden steeds minder van ouders op kinderen doorgegeven’, zegt de promovendus. Uit onderzoek blijkt dat alleen het Fries en het Limburgs ontkomen aan de ‘onomkeerbare neergang’ van de Nederlandse streektalen.
Bovendien bestaan er volgens Buurke veel vooroordelen over streektaal: ‘Mensen denken bijvoorbeeld dat sprekers ervan inherent bot of dom zijn. Dat zou volgens sommigen samenhangen met de taal, maar dat heeft er niets mee te maken. Er zijn nog veel sprekers van streektaal, dus voor hen hopen we met ons spel de vooroordelen weg te nemen.’
Inmiddels zijn ongeveer tweehonderd van de vijfhonderd exemplaren van het bordspel verkocht. Buurke en zijn collega’s onderzoeken de mogelijkheden voor een tweede druk.
Naast het plezier dat hij overhoudt aan de ontwikkeling van het spel, steekt zelfs de taalwetenschapper er nog iets van op. ‘In bijna alle streektalen wordt de ‘ij’ van ‘vijf’ een ‘ie’’, zegt Buurke. ‘Behalve in het Zeeuws, daar wordt het opeens ‘vuuf’. Dat het in het Zeeuws zo anders is dan in andere Nederlandse taalvarianten, vind ik zo bizar.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden