In een kantoorgebouwtje bij het aanmeldcentrum in Ter Apel wordt de betekenis van dagkoersen duidelijk. Afgelopen maandag meldden zich hier 44 asielzoekers meer dan de 130 waar het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) op had gerekend, zegt bestuursvoorzitter Milo Schoenmaker. ‘Je zou kunnen denken: wat is nou 44, als we bijna 67 duizend mensen opvangen? Maar als het er vandaag weer 40 meer zijn, wordt het morgenochtend toch nog krap.’
Dan kan het zomaar zijn dat er donderdag niet zoals nu voorzien 1980 mensen binnen de poorten van het aanmeldcentrum in Oost-Groningen verblijven, maar bijvoorbeeld 2003.
In dat geval zou het COA in strijd handelen met een rechterlijke uitspraak. De rechtbank in Groningen bepaalde vier weken geleden dat de opvangorganisatie zich nu echt moet houden aan de afspraak met de gemeente Westerwolde, dat er in Ter Apel plek is voor maximaal tweeduizend asielzoekers. Anders volgt een dwangsom van 15 duizend euro per dag.
Op moment van spreken, woensdagmiddag, lijkt het ‘hoogstwaarschijnlijk te gaan lukken’, zegt Schoenmaker. In de noodopvang in Biddinghuizen, die al afgebouwd werd omdat die op 7 april leeg moet zijn, kunnen toch nog 240 mensen terecht. ‘Maar wel tijdelijk.’
Over de auteur
Jurre van den Berg is regioverslaggever van de Volkskrant in het noorden van Nederland en verslaat ontwikkelingen in de provincies Groningen, Friesland en Drenthe
Schoenmaker is in belangrijke mate overgeleverd aan krachten die hij zelf niet in de hand heeft. Enerzijds de bereidheid van andere gemeenten om bij te dragen aan de asielopvang. Anderzijds het aantal asielzoekers dat naar Nederland komt, die zich allemaal moeten melden in Ter Apel.
Het valt allebei niet mee. Ondanks herhaaldelijke noodkreten van het COA en demissionair staatssecretaris Eric van der Burg heeft nog geen gemeente zich bij het COA gemeld met acuut beschikbare bedden. En het aantal nieuwe asielzoekers is hoger dan verwacht.
Het COA zet alle zeilen bij, herhaalt Schoenmaker. ‘We zitten nu op 250 locaties. In augustus 2021 waren dat er 60. Wij doen al twee jaar alles wat we kunnen om ons aan de afspraak van maximaal tweeduizend te houden. Dat lukt meestal wel, maar sinds november niet meer. Toen was de strijd meer: hebben we voor iedereen een bed?’
De gemeente Westerwolde reageerde woensdag kritisch. Het COA had veel eerder actie moeten ondernemen, zei een woordvoerder, in plaats van het laten aankomen op de deadline.
Schoenmaker wist dat hij het niet snel goed zou doen. ‘Als we het niet zouden redden, zou gezegd worden: zelfs een uitspraak van de rechter helpt niet. En nu het wel lijkt te lukken: ineens kan het wel. Maar het is geen keuze. Wij zijn afhankelijk van heel veel partijen. Het moet per dag blijken of het ons lukt. Het is wat dat betreft elke dag crisis bij ons.’
‘Ik heb er nog niet één gemeld gekregen. Veel gemeenten zoeken wel contact met ons, maar dat gaat over de invulling van hun opgave in het kader van de Spreidingswet. Dat is voor later, maar we hebben die plekken nu nodig. Er gaan ook locaties dicht omdat contracten aflopen.’
‘Vóór eind maart gaat het om 2.500 plekken. Daarna loopt het snel op. Wij zijn met veel locaties in gesprek over verlenging. In sommige gevallen zal dat lukken, in andere niet. Omdat een huurcontract afloopt, omdat er harde toezeggingen zijn gedaan. Voor Biddinghuizen geldt bijvoorbeeld dat daar in het voorjaar weer allerlei evenementen zijn.’
‘Zeker. Op de plekken in het hotel in Den Bosch (zie inzet) hadden we gerekend. Daar gaat nu tijdelijk een streep door. Dat moet je dan weer zien te regelen. Tegelijkertijd moet de rechtsgang plaatsvinden.’
‘Zeker. De staatssecretaris zit er even energiek in als wij. Ook hij voelt de urgentie. Maar ook bij vastgoed van het Rijk of defensieterreinen geldt dat het gemeentebestuur akkoord moet zijn. En dat is lang niet altijd het geval.’
‘Nee. Het zou ook gek zijn dat we, om ons te houden aan een bestuursovereenkomst hier, ergens anders over de grens gaan. Dat kunnen we eigenlijk alleen doen als een gemeente ermee instemt.’
‘Het grote verschil is dat we bij alle andere gemeenten zelf kunnen bepalen hoeveel mensen ernaartoe gaan, want we brengen ze er zelf heen. Hier in Ter Apel komen ze zelf. En daar hebben we geen controle over.’
De rechtbank in Den Bosch heeft de vergunning voor de opvang van 250 asielzoekers in het voormalige Mövenpick Hotel langs de snelweg A2 in Den Bosch binnen een dag al geschorst. Het gemeentebestuur verleende de omgevingsvergunning maandag. Een groep bewoners en bedrijven tekende ogenblikkelijk bezwaar aan tegen het besluit, waarna de rechter dinsdag besloot de vergunning te schorsen in afwachting van het kort geding.
Dat kort geding dient komende maandag. Eerder hadden de gemeente Den Bosch en opvangorganisatie COA de wens uitgesproken dat de eerste asielzoekers komende dinsdag zouden arriveren in het voormalige 4-sterrenhotel.
Tegen de tijdelijke asielopvang, die voor een periode van vijf jaar op het kantorenpark zou komen, wordt al maanden geageerd door buurtbewoners en pandeigenaren. Maar de bezwaarmakers konden pas naar de rechter nadat de vergunning officieel was verleend. Volgens hun advocaat is het op het laatste moment verstrekken van een vergunning een vertragingstactiek die vaker wordt toegepast door gemeenten. Eind vorig jaar oordeelde de rechter al dat de gemeente Maashorst omwonenden onvoldoende tijd en mogelijkheid had gegeven om bezwaar aan te tekenen tegen de opvang van asielzoekers in een Van der Valk-hotel in Uden.
Peter de Graaf
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden