Het was veruit het treurigste beeld dat dinsdag alom op televisie werd vertoond. De bejaarde Ljoedmila Navalnaja die in Siberië tevergeefs aanklopte bij een mortuarium om het lichaam van haar dode zoon, de Russische oppositieleider Aleksej Navalny, op te eisen. Al vier dagen werd zij weggestuurd, omdat de autoriteiten beweren dat de obductie nog twee weken moet duren. Maar volgens de moeder, de weduwe en de medestanders van Navalny heeft de staat die tijd nodig om de sporen van vergiftiging uit te wissen in het lijk van de in gevangenschap gestorven leider.
In de sneeuw, tegen de achtergrond van het strafkamp met de bijnaam Poolwolf, de onheilsplek waar Navalny de dood vond, sprak zij via de camera rechtstreeks tot Vladimir Poetin: ‘Ik beveel je, laat mij mijn zoon een waardige begrafenis geven.’ Een woordkeuze die van ingehouden rouw, trots en onverschrokkenheid getuigt, zozeer dat ik me niet kan voorstellen dat zelfs de verkilde Russische president er niet even bij moet slikken.
De duistere wegen van Poetin bleven door mijn gedachten spoken toen ik zapte naar Canvas, dat dinsdag de (Nederlandse) documentaire Wie is Wilders uitzond. Na de moord op Navalny noemde Geert Wilders Poetin opeens de leider van een ‘barbaars regime’. Een opmerkelijke ommezwaai, omdat hij tot voor kort Poetin voornamelijk lof toezwaaide. En dus was ik benieuwd hoe hun politieke vriendschap in de docu werd belicht.
De film uit 2017 van Peter Tetteroo en Bernard Krikke kreeg recentelijk een update vanwege Wilders’ verkiezingsoverwinning eind 2023, die de extreem-rechtse eenmanspartij 37 stemmen in het parlement heeft gegeven. Aan de hand van interviewfragmenten met een oud-schoolgenoot, (mannelijke) Haagse journalisten als Frits Wester, Peter Kee en Marc Belinfante, rechtsfilosoof Paul Cliteur en de in ongenade gevallen kompaan Gert-Jan Oplaat schetst de film een veelzijdig portret van de anti-islampoliticus. Gemotiveerd leraar voor zijn nieuwe Kamerleden, despoot die geen tegenspraak duldt, spijkerhard voor de camera, vriendelijk en zachtaardig in de dagelijkse omgang – er schuilen vele zielen in zijn borst.
Wilders’ jeugd in Venlo, ‘het buitenbeentje van Limburg’, zijn woonervaringen in de door Marokkaanse medebewoners gedomineerde Utrechtse wijk Kanaleneiland, zijn radicalisering en de constante stroom doodsbedreigingen aan zijn adres kwamen aan de orde. Nieuwe gezichtspunten bood dat mij niet, of het moest zijn dat hij als scholier in Venlo verkeerde in een entourage van leren jasjes en hanenkammen, een liefhebber is van de band Talking Heads en een fervent nagelbijter, behept met enkele zenuwtics. Ik voelde zowaar enige verwantschap met hem.
Maar over de connectie met Poetin zweeg Wie is Wilders, ondanks de update. En dat is jammer, omdat die jarenlange, nu plots bekoelde vriendschap gezien de politieke machtsverhoudingen in Den Haag en de militaire steun aan Oekraïne extra relevant is geworden.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden