Dat blijkt uit nieuwe cijfers die Netbeheer Nederland op verzoek van de Volkskrant heeft verzameld bij regionale netbeheerders als Enexis, Stedin en Alliander.
In het kader van de energietransitie stappen bedrijven, instellingen en huishoudens massaal over van gas op elektriciteit. Maar het stroomnet is daar niet op berekend. Ondanks miljardeninvesteringen kunnen netbeheerders de groeiende vraag niet bijbenen.
Kleinverbruikers zoals huishoudens kunnen in de regel nog wel aangesloten worden. Maar in steeds meer delen van het land is er geen capaciteit meer om nieuwe grootgebruikers aan te sluiten, of de aansluiting van bestaande gebruikers te verzwaren. Het gaat om bedrijven, maar ook instellingen als scholen en dorpshuizen. Die belanden op een wachtlijst die in een half jaar tijd zelfs anderhalf keer zo lang is geworden en in sommige regio’s pas over jaren is weggewerkt.
Aanvankelijk speelde het probleem vooral bij het terugleveren van stroom aan het net. Daarvoor staan inmiddels tienduizend bedrijven in de wacht. Vorig jaar juli waren dat er nog achtduizend.
De toename is vooral zichtbaar voor het afnemen van stroom. Daarvoor groeide de wachtlijst van 6.000 in de zomer van vorig jaar naar 9.400 nu. De impact van deze verstopping is groot: de energietransitie en de economie worden erdoor geraakt.
‘Het stroomnet is in grote delen van Nederland nu echt vol, maar er melden zich nog steeds nieuwe gebruikers’, verklaart een woordvoerder van Netbeheer Nederland de snelgroeiende wachtlijst. ‘Vergelijk het met wachtenden bij een bushalte. Het was al dringen, maar nu zit de bus echt vol.’
Netbeheer Nederland kan niet uitsluiten dat er dubbelingen in de tellingen zitten. Bedrijven zijn zo naarstig op zoek naar stroom dat ze soms meerdere aanvragen indienen voor diverse locaties, af en toe zelfs bij verschillende netbeheerders.
Weigert de oven straks dienst?
Ook in woonwijken zit het stroomnet vol. Is het nog wel mogelijk om op elk moment een cake bakken? Vier vragen beantwoord.
Een bijkomend probleem is dat netbeheerders te kampen hebben met een tekort aan personeel. Ook in regio’s waar nog wel ruimte is op het stroomnet, lopen de wachttijden voor een nieuwe of zwaardere aansluiting daardoor enorm op. Een jaar of langer is inmiddels eerder regel dan uitzondering.
Bedrijven en instellingen stappen steeds vaker naar de rechtbank als ze te lang moeten wachten op een stroomaansluiting. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) buigt zich nog over de vraag wat onder de huidige omstandigheden een redelijke termijn is. Die staat nu niet vast. Voor kleinverbruikers is onlangs de disclaimer toegevoegd dat de wachttijd mag oplopen tot 52 weken als er sprake is van een verstopt stroomnet.
De ACM werkt ook aan een nieuwe regeling voor voorrang van maatschappelijke voorzieningen, zoals scholen en ziekenhuizen, die volgende maand van kracht moet worden. Maar prioritering lost het probleem van schaarste niet op, zei een woordvoerder van Enexis eerder. ‘Er is op veel plekken gewoon geen ruimte op het net. Dan valt er ook niets met voorrang te verdelen.’
Opvallend is verder dat op de wachtlijst voor het hoogspanningsnet van Tennet veel batterij-exploitanten staan: 243 van de 375 aanvragen, met een totaal aangevraagd vermogen van 68 gigawatt (GW). Netbeheer Nederland beschouwt 10 GW aan accuvermogen als voldoende.
Een risico is dat exploitanten willen speculeren op de stroomprijs, die met duurzame energiebronnen zoals zon en wind sterk fluctueert. ‘Batterijen kunnen de gevolgen van netcongestie verzachten, maar kunnen ook juist contraproductief zijn’, aldus een woordvoerder van Netbeheer Nederland. ‘Zomaar een batterij toevoegen helpt niet. Batterijen moeten slim zijn, en ontladen op het moment dat er veel vraag is naar stroom en laden wanneer de netten vol raken.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden