Alicia Keys en haar man Kasseem Dean verzamelen werk van kunstenaars van kleur, en maken het daarmee bekend bij een groot publiek. Daarmee passen ze in een nieuwe stroming van zwarte beroemdheden met een kunstpassie – tot genoegen van grote veilinghuizen, op jacht naar nieuwe kopers.
‘Wat had ik hier graag tussen gehangen’, zegt Caff Adeus. Hoofdschuddend loopt hij de zaal uit van het Brooklyn Museum in New York. De kunstenaar reisde urenlang, van Philadelphia naar New York, om hier vandaag te zijn: bij de opening van Giants – Art from The Deans Collection, met kunstwerken uit de collectie van zangeres Alicia Keys en haar man Kasseem Dean. Adeus kan er niet over uit. ‘Ik besef ineens dat ik nog nooit zo veel zwart talent in één ruimte heb gezien.’
De begane grond van het Brooklyn Museum is omgetoverd tot de droomwereld van Keys en muziekproducent Dean, ook bekend als Swizz Beatz. Al meer dan twintig jaar verzamelen zij kunstwerken van voornamelijk zwarte kunstenaars. De schilders, fotografen en beeldhouwers laten in hun werk het leven zien van zwarte Amerikanen in de 20ste en 21ste eeuw.
Zo fotografeerde Kwame Brathwaite in de jaren zestig en zeventig vrouwen in de New Yorkse wijk Harlem. Er zijn kleurrijke schilderijen te zien van Nina Chanel Abney en Titus Kaphar uit 2017. Een van de muren in de expositieruimte is bedekt met zwart-witfoto’s van Malcolm X en Muhammad Ali, vastgelegd door fotograaf Gordon Parks. Maar ook de draaitafel van DJ Kool Herc uit 1973 wordt tentoongesteld. Hij wordt gezien als grondlegger van hiphop.
Over de auteur
Maral Noshad Sharifi is correspondent Verenigde Staten voor de Volkskrant. Ze woont in New York.
Met de nog levende kunstenaars uit hun collectie bouwden Keys en Dean door de jaren heen vriendschappen op. Als kunstenaars vinden ze het belangrijk om het werk van andere kunstenaars te steunen, zeggen ze in een interview dat op de expositie is te zien. ‘We willen dat mensen zichzelf herkennen’, zegt Keys. ‘Dat ze inspiratie opdoen en emoties voelen.’
Alicia Keys en Kasseem Dean passen in een trend van zwarte beroemdheden met een kunstmissie. De laatste jaren staan er in de Verenigde Staten allerlei celebrities op die zich onderdompelen in de kunstwereld.
Zo kocht muziekproducent Sean Combs, beter bekend als P. Diddy, het schilderij Past Times van kunstenaar Kerry James Marshall, uit Chicago, voor meer dan 20 miljoen dollar. Het is een van de duurst verkochte schilderijen ooit van een zwarte kunstenaar. In het huis van Lenny Kravitz, in het 16de arrondissement van Parijs, hangt een Basquiat. Jay-Z en Beyoncé hebben er ook al een.
Ook tenniskampioen Venus Williams is kunst gaan verzamelen. Ze verzamelen niet alleen grote namen, ze willen ook makers centraal stellen die zich vaak in de schaduw van de kunstwereld bewogen. Vanwege hun grote publiek kunnen ze moeiteloos het werk van onbekende kunstenaars wereldberoemd maken – met name dat van onbekende zwarte kunstenaars.
‘Zij zijn lange tijd niet serieus genomen’, zegt Gia Hamilton, directeur van het New Orleans Museum of African-American History. Zwarte artiesten konden het ver schoppen in de muziekindustrie, maar beeldende kunst werd als te elitair beschouwd. Hamilton: ‘Tijdens de segregatie was het verboden voor mijn vader om het museum te bezoeken.’
Veel experts juichen de komst van beroemde zwarte verzamelaars toe. ‘Door het verzamelen van kunst investeren ze in de zwarte cultuur’, zegt Bridget Cooks, als kunsthistoricus aan de Universiteit van Californië gespecialiseerd in de Afro-Amerikaanse geschiedenis. ‘Ook zetten ze andere rijke mensen ertoe aan om het werk van zwarte makers onder de aandacht te brengen bij een groot publiek.’
Veel verzamelaars gaat het niet alleen om het eren van zwarte kunst, maar ook om het behouden van artefacten die belangrijk zijn voor de geschiedschrijving. Ze willen zeggenschap behouden over onderdelen van hun eigen geschiedenis. Zo verzamelde Lenny Kravitz naast schilderkunst tientallen laarzen van de zanger James Brown en de bokser Muhammad Ali.
De bekendste zwarte kunstverzamelaars in de VS zijn Bernard en Shirley Kinsey uit Los Angeles. In veertig jaar tijd hebben ze een van de grootste collecties Afro-Amerikaanse kunst en erfgoed bijeengebracht. Ze bezitten werken van schilders als Hughie Lee-Smith en Norman Lewis, maar ook brieven van dominee Martin Luther King en antropoloog Zora Neale Hurston.
Ze begonnen met hun collectie omdat ze hun zoon Khalil iets wilden meegeven over de zwarte Amerikaanse geschiedenis. Hij moest weten dat er meer was in het verleden dan pijn, schaamte en woede over slavernij. ‘We hadden door dat Khalil niet het juiste leerde over zijn geschiedenis’, zei Kinsey hierover tegen Forbes Magazine in 2020.
Met hun kunstverzameling willen de Kinseys ook volgende generaties tonen hoe rijk de zwarte geschiedenis is. Zonder de verhalen te verzamelen kunnen invloedrijke figuren in de vergetelheid raken, is hun angst. Een zorg die bij meer verzamelaars leeft.
Tenniskampioen Venus Williams kwam vorig jaar in actie toen bleek dat het geboortehuis van zangeres Nina Simone in North Carolina op instorten stond. Tijdens een benefietgala en veiling wist ze miljoenen dollars binnen te halen, waarmee het huis van de zangeres en burgerrechtenactivist kan worden gerenoveerd. Het huis waar Simone als kind leerde piano spelen zal een historisch monument worden, toegankelijk voor het publiek.
‘We doen niet genoeg om de verhalen en de geschiedenis te bewaren van Afro-Amerikanen die zo'n grote stempel hebben gedrukt op onze cultuur’, zei Williams in een interview voor Pace Gallery. ‘Simone heeft de weg geplaveid voor mensen als ik. Door haar huis in leven te houden, houden we haar verhaal in leven.’
Veilinghuizen als Sotheby’s en Christie’s doen de laatste jaren hun best om kunstwerken te slijten buiten de traditionele kunstwereld en atleten, muzikanten en jonge invloedrijke figuren in Hollywood te bereiken. Beroemdheden hebben veel geld te besteden, en daar wordt actief op gejaagd.
Tijdens de seizoensopening van basketbalclub The Nets in Brooklyn hing Christie’s een Andy Warhol op, in de hoop dat rijke atleten zouden toehappen. ‘Je moet dan helemaal vanaf nul een passie bij ze losmaken’, zei Jacqueline Wachter, de vicevoorzitter van Sotheby’s, in november tegen The New York Times. Soms is het genoeg voor de beroemdheden om te horen dat kunst een goede investering is.
Vooral dat laatste is aantrekkelijk voor rijke sporters, die anders hun miljoenen pompen in auto’s, boten en vakantiehuizen. ‘Kunst was niet iets waar we het in de jaren 2000 over hadden in de kleedkamer’, zei Calvin Hill vorig jaar tegen The New York Times. De 77-jarige oud-sterspeler van de Dallas Cowboys was als American Football-speler bang dat zijn omgeving het raar zou vinden als hij überhaupt over kunst zou praten.
Inmiddels heeft basketbalclub The Lakers uit Los Angeles een programma dat lokale kunstenaars helpt hun werken te verkopen. Andere clubs onderwijzen spelers over het belang van kunst. Over kunst praten is allang niet meer taboe in de sportwereld. Volgens Calvin Hill zien veel atleten dat kunst iets is waarvan je kunt genieten. ‘Ik koop liever kunst dan een auto.’
Precies de woorden die schilder Caff Adeus wil horen. ‘Heel vaak zit ik er doorheen, maar vandaag voelde ik weer hoop’, zegt hij in het Brooklyn Museum. Hij noemt de tentoonstelling ‘een viering van zwartheid’.
Adeus heeft zelfs een bericht verstuurd naar Keys en Dean om te zien of ze geïnteresseerd zijn in zijn kunstwerken. Een reactie heeft hij nog niet gehad: ‘Maar Kasseem heeft laatst wel een instagrampost van mij geliket.’
Muziekechtpaar Kasseem Dean en Alicia Keys doet meer dan alleen kunst verzamelen. Jaren geleden zijn een project begonnen, No Commission, waarbij ze kopers vinden voor het werk van kunstenaars zonder tussenkomst van tussenpersonen. Zo houden makers zelf al het geld over dat ze verdienen met hun kunstwerken.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden