De topkandidaat voor het voorzitterschap van de Europese Commissie heeft zich gemeld. Nu nog een wervend offensief verhaal om de zeepkist mee op te gaan.
Ursula von der Leyen wil door als voorzitter van de Europese Commissie. In 2019 was ze nog een outsider die pas kwam bovendrijven nadat in een ingewikkeld machtsspel tussen de grote Europese landen de meer voor de hand liggende kandidaten om uiteenlopende redenen kopje onder gingen. ‘Niets minder dan een politiek wonder’, heette haar benoeming destijds zelfs in de Duitse pers. ‘Bizar’, was de kwalificatie die premier Rutte er aan gaf. Vijf jaar later zal ze waarschijnlijk de enige kandidaat zijn namens de Europese christendemocraten en krijgt ze goede recensies van de meeste regeringsleiders – doorgaans een recept voor herverkiezing.
Von der Leyen greep het momentum van haar kandidaatstelling maandag aan voor een niet mis te verstane noodkreet: ‘We moeten duidelijk maken dat onze tegenstanders, Poetin en zijn vrienden, of ze nu van de AfD zijn, of het Marine le Pen is of Wilders of andere extremistische krachten (...) dat zij Europa kapot willen maken.’ Steun daarom de pro-Europese middenpartijen, was haar oproep aan de kiezers.
Beëindiging EU
Haar zorgen zijn niet ongefundeerd. Op basis van de sfeer in de lidstaten voorspelde de denktank European Council on Foreign Relations (ECFR) onlangs ‘een scherpe bocht naar rechts’ bij de Europese verkiezingen in juni. In 9 van de 27 lidstaten zal radicaal-rechts de grootste worden, denkt de ECFR: Nederland, Frankrijk, Oostenrijk, Italië, België, Tsjechië, Hongarije, Polen en Slowakije. In grote delen van Europa heeft radicaal-rechts de wind in de rug en de kans is groot dat straks een recordaantal Europarlementariërs naar Brussel trekt met als voornaamste doel om de Europese Unie te beëindigen.
Hoewel dat zo’n vaart niet zal lopen, kan de uitslag wel grote gevolgen hebben voor de Europese daadkracht. Zeker als Donald Trump terugkeert als president van de VS en werk maakt van de afbouw van de Amerikaanse rol in de Navo, wordt van de Europese landen niet minder maar meer samenwerking gevraagd om de vrede en de veiligheid op het eigen continent te bewaren. Ook het Europese asielbeleid, dat door Von der Leyens commissie onlangs werd gereanimeerd, vraagt om méér Europese integratie. Dat wordt ingewikkeld als een aanzienlijk deel van het Europees parlement liever de bewaking van de landsgrenzen in ere herstelt.
Von der Leyen mag zich wel afvragen of het een goed idee is om haar campagne te bouwen op haar zorgen. Kiezers waarschuwen dat ze op het punt staan een verkeerde stem uit te brengen heeft meestal weinig effect. Wie van plan is op Wilders te stemmen, laat zich daar echt niet door Ursula von der Leyen van weerhouden. Een offensieve campagne, uitgaand van eigen kracht en ideeën, heeft doorgaans meer kans van slagen.
De traditionele partijen zullen dit voorjaar in de eerste plaats moeten laten zien wat ze wél willen met Europa en waarom kiezers meer dan ooit baat hebben bij de Europese samenwerking. Von der Leyens eigen conservatieve fractie, die in het Europees parlement de afgelopen maanden vooral uitblonk in het saboteren van de pogingen om de Europese natuur te redden, heeft daarin nog wel een paar stappen te zetten.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Source: Volkskrant