Koezminov werd vorige week dinsdag dood aangetroffen door zijn ex-vrouw in een parkeergarage onder een appartementenflat in de stad Villajoyosa, waarheen hij eerder was verhuisd. Zijn lichaam was doorzeefd door kogels. In een nabijgelegen stad aan de Costa Blanca werd een uitgebrande auto gevonden die vermoedelijk door de daders was achtergelaten.
Aanvankelijk vermoedde de politie dat het een afrekening in het criminele milieu betrof, maar de kaarten zijn anders komen te liggen na de bekendmaking van de Oekraïense militaire inlichtingendienst GOeR dat het om Koezminov gaat. De Russische piloot vluchtte in augustus 2023 met zijn militaire MI-8 transporthelikopter vanuit Rusland naar Oekraïne.
Over de auteur
Bert Lanting is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Hij was eerder correspondent in Rusland, de Verenigde Staten en Brussel en chef van de buitenlandredactie.
Na zijn geslaagde vlucht zei Koezminov op de Oekraïense televisie dat hij was overgelopen omdat hij het niet eens was met de ‘volkerenmoord’ op de Oekraïners door Rusland. Hij vertelde hoe hij contact had gezocht met de Oekraïense militaire inlichtingendienst met het verzoek hem te helpen bij zijn vlucht. ‘Zij beloofden mijn veiligheid, nieuwe documenten en een beloning.’ Naar verluidt zou hij een een half miljoen dollar hebben ontvangen.
De operatie vergde zes maanden voorbereiding. Voordat hij met zijn helikopter uitweek naar Oekraïne, haalden de Oekraïners zijn gezin weg uit Rusland.
Koezminov besloot van de gelegenheid gebruik te maken toen hij met zijn helikopter vlak langs de Oekraïense grens op weg was om vliegtuigonderdelen naar een Russische basis te brengen. In plaats daarvan zette hij, zo laag mogelijk vliegend, koers naar een plaats net over de grens waar Oekraïense agenten hem opwachtten. ‘Niemand had door waar ik was’, zei hij na afloop. Pas toen hij de grens overstak, kwam zijn helikopter onder vuur te liggen, vermoedelijk van de Russen. Daarbij werd hij in zijn been geraakt.
Twee andere Russische militairen aan boord, die niet van zijn plannen op de hoogte waren, probeerden na de landing te vluchten. Maar zij werden door de Oekraïners doodgeschoten.
Het is nog onduidelijk wie er achter de moord op Koezminov zit, maar vorig jaar oktober vertoonde de Russische staatstelevisie beelden van een team commando’s van de Russische militaire inlichtingendienst GROe dat jacht op Koezminov maakte. ‘Het bevel is al gegeven, het uitvoeren daarvan is slechts een kwestie van tijd’, heette het. ‘We zullen die man vinden en zullen hem met alle strengheid van de wet straffen’, verzekerde een van de spetsnaz-leden. ‘Wegens landverraad en het verraden van zijn kameraden. Hoe kun je dat voorbij laten gaan?’
Mogelijk heeft het GROe-team Koezminov uiteindelijk toch te pakken gekregen. Als dat inderdaad het geval is, blijft de vraag hoe hun dat is gelukt: naar verluidt had Koezminov een nieuw, Oekraïens paspoort onder een andere naam.
Sergej Narysjkin, het hoofd van de Russische buitenlandse veiligheidsdienst SVR, liet dinsdag merken dat hij niet rouwig was om de dood van Koezminov. ‘Deze verrader en misdadiger werd moreel al een lijk, toen hij zijn smerige en vreselijke misdaad beraamde’, zei hij tegenover het persbureau TASS.
Het zou niet de eerste keer zijn dat een overloper het slachtoffer wordt van een wraakactie van het Kremlin. In 2006 werd Aleksandr Litvinenko, een voormalige Russische geheim agent, door twee leden van de Russische veiligheidsdienst FSB vermoord met de radioactieve stof polonium-210. Uit onderzoek bleek dat het radioactieve spoor terugvoerde naar Moskou: het viel precies samen met de route die de twee agenten hadden genomen en de stoelen waarop zij aan boord van het vliegtuig hadden gezeten.
Twaalf jaar later probeerden enkele andere Russische geheim agenten de Russische dubbelagent Sergej Skripal te vermoorden met het zenuwgif novitsjok, dat zij op de knop van zijn voordeur van zijn huis in het Britse Salisbury hadden aangebracht. Skripal en zijn dochter overleefden de aanslag, maar een Britse vrouw die het weggegooide parfumflesje met novitsjok toevallig vond, overleed later.
Skripal en zijn dochter zijn sindsdien niet meer gezien. Vermoedelijk zitten ze in een beschermingsprogramma en hebben zij een andere identiteit en woonplaats gekregen om te voorkomen dat de Russen nog een poging doen hen uit de weg te ruimen.
Toen president Poetin, die zelf bij de geheime dienst zat, later door de Financial Times naar de aanslag op Skripal werd gevraagd, gaf hij geen rechtstreeks antwoord. Maar hij deed opvallend weinig moeite te verbergen wat hij over mensen als Skripal denkt. Volgens hem maken overlopers zich schuldig aan de ‘meest verachtelijke misdaad die je je kunt voorstellen’. ‘Verraders moeten worden gestraft’, gaf hij de journalisten als boodschap mee.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden