Als 4-jarig meisje zag Jans Baan voor het eerst een radiotoestel. ‘En ik zat maar te denken: waar komt die stem vandaan? Zit er iemand in?’ Die fascinatie voor radio zou altijd blijven. Vele jaren later begon ze als vrijwilliger bij het lokale station RPL Woerden, en bleef dat tot 97-jarige leeftijd doen, waarmee ze de oudste dj van Nederland werd. In al die jaren liet ze haar paar honderd vaste luisteraars nooit in de steek, zelfs niet nadat ze een ruggenwervel had gebroken. The show must go on, vond ze.
Jans Baan groeide op in Nederlands-Indië, waar haar vader als leraar Nederlands werkte. ‘Een leven als een prinses’, vertelde ze haar kinderen over die periode. Tot Japan het land binnenviel en ze van haar 15de tot 19de in een jappenkamp verbleef. Over die tijd was ze een stuk minder mededeelzaam. ‘Joh, dat is verwerkt. Daar ga ik jullie niet mee lastig vallen.’
De Volkskrant profileert regelmatig bekende en onbekende, kleurrijke Nederlanders die onlangs zijn overleden. Wilt u iemand aanmelden? postuum@volkskrant.nl
Pas toen haar kleinkinderen op school werkstukken over het koloniale verleden van Nederlands gingen maken en bij oma aanklopten, begon ze te vertellen. Over hoe haar vader na de inval van Japan verdween en nooit meer terugkwam. Dat ze in de zinderende hitte urenlang moest wachtlopen, en zich moest verschuilen om niet op ‘feesten’ verkracht te worden door Japanse soldaten. Anderen, die minder geluk hadden, kwamen zwanger terug.
En dan was er nog het verhaal over haar man, na de capitulatie, toen de Japanners door de Britten waren aangesteld als bewakers van de Nederlanders in de kampen. Haar man werd door nationalistische Indonesische jongeren uit zijn huis gesleurd en naar een executieterrein gebracht. Hij stond al tegen de muur, toen plots uit een boom een knal klonk. Een Japanse soldaat was de schutter voor. Zo was ‘de Jap’ niet alleen de moordenaar van haar vader, maar ook de redder van haar geliefde. ‘Zie je daar maar eens toe te verhouden’, zegt haar dochter Charlotte. ‘Het was het dilemma van haar leven.’
In Woerden – waar nooit Japanse hifi-apparatuur in huis kwam, altijd Philips – begon ze met haar gezin een nieuw leven. Hoewel ze heilgymnastiek had gestudeerd, zou ze vooral vrijwilligerswerk doen, in het ziekenhuis, maar ook voor de lokale omroep RPL, waarmee in 1978 haar carrière als radiomaker begon.
Sweet Sixty noemde ze haar programma, waarin ze op de zondagochtend muziek uit haar jeugd draaide, afgewisseld met nieuwtjes en gesprekken. Soms belde ze ook bekende Nederlanders op, van André van Duin tot Willeke Alberti. En die enkele keer dat ze echt geen gast kon krijgen, werden haar kleinkinderen ingeschakeld, die dan van haar beslist niet mochten laten doorschemeren dat de presentator hun oma was.
In 2013 vroeg 3FM-dj Giel Beelen zich af wie eigenlijk zijn oudste collega was. Jans dus, die hij opzocht in de Woerdense studio. ‘Ze vlamt, ze shinet, ze is een voorbeeld’, zei hij over haar. In 2020 verruilde ze de studio voor haar kamer in het verzorgingstehuis, waar ze de uitzendingen via een iPad en een technicus op afstand opnam.
Naast het tablet lag steevast haar medicijnendoosje. Naarmate haar leeftijd vorderde, raakte dat steeds voller. ‘Wordt het allemaal niet te zwaar, mam?’, vroegen haar kinderen soms bezorgd. ‘Ach kind’, zei ze dan, ‘zwaarder dan het jappenkamp wordt het nooit.’
Van de verschrikkingen had ze naar eigen zeggen nooit één slapeloze nacht. Maar dat is slechts een deel van het verhaal, zegt Charlotte. ‘Ik moest er 50 jaar voor worden om te beseffen dat ze haar hele leven in de overlevingsmodus van het jappenkamp heeft gezeten.’
Jans Baan overleed op 20 januari, 97 jaar oud. Voor Sweet Sixty, zo laat RPL weten, is nog geen opvolger gevonden.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden