Sinds zijn arrestatie in 2019 is Assange verstrikt in een wirwar van juridische procedures. De kern is echter helder: de Verenigde Staten willen dat het Verenigd Koninkrijk hem uitlevert, zodat hij terecht kan staan voor het lekken van geheime overheidsdocumenten. Assange doet er alles aan om dat te voorkomen.
De zaak die deze week in Londen dient, lijkt de laatste kans voor de 52-jarige Australiër om uit handen van de Amerikanen te blijven. Juni vorig jaar bepaalde het Britse Hooggerechtshof dat Assange geen juridische gronden had om beroep aan te tekenen tegen zijn uitlevering. Dinsdag en woensdag buigen de rechters zich over het protest dat Assange tegen die beslissing aantekende.
Over de auteur
Pepijn de Lange is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Als het oordeel negatief uitpakt voor Assange, zou hij binnen enkele dagen op het vliegtuig naar de VS kunnen zitten, vreest zijn vrouw Stella. In theorie kan Assange zijn uitlevering nog aanvechten bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, maar zijn juridische adviseurs vrezen dat de Britten daar niet op zullen wachten. In de VS riskeert Assange een gevangenisstraf van maximaal 175 jaar.
De achttien aanklachten in de VS tegen Assange draaien allemaal om WikiLeaks. In 2010 gebruikte Assange dit platform, dat hij zelf oprichtte, om honderdduizenden geheime documenten van de Amerikaanse overheid te publiceren. Volgens de Amerikaanse autoriteiten maakte Assange zich daarmee schuldig aan spionage. Zijn lek zou mensenlevens in gevaar hebben gebracht.
De documenten bevatten onder meer details over geheime operaties tijdens de oorlogen in Irak en Afghanistan. Een beruchte publicatie betreft een video-opname van een Amerikaanse helikopteraanval in de Iraakse hoofdstad Bagdad in 2007. Daarbij kwamen elf mensen om het leven, onder wie twee journalisten van het internationale persbureau Reuters.
Assange en zijn aanhangers zien in zijn vervolging een aanval op de persvrijheid. In hun ogen is Assange een journalist, die niets anders heeft gedaan dan het aan de kaak stellen van misstanden. Ook journalisten met wie Assange bij zijn onthullingen samenwerkte, zijn door de Amerikaanse veiligheidsdienst FBI benaderd.
De hoofdredacteur van WikiLeaks, Kristinn Hrafnsson, waarschuwt dat de zaak ‘ernstige gevolgen’ kan hebben voor het werk van journalisten over de hele wereld. Volgens hem is het de eerste keer dat de Amerikanen een spionagewet uit de Eerste Wereldoorlog inzetten tegen een journalist. Op een persconferentie noemde hij Assange afgelopen donderdag daarom ‘een kanarie in de kolenmijn’. Eerder werd voormalig CIA-medewerker Edward Snowden volgens dezelfde wet aangeklaagd. Snowden vluchtte daarop naar Rusland.
De advocaten van Assange betogen daarnaast dat hun cliënt in de VS geen uitzicht heeft op een eerlijk proces. Mensenrechtenorganisatie Amnesty International vreest dat Assange in de Amerikaanse gevangenis langdurig in eenzaamheid opgesloten zal worden. De Australische regering heeft opgeroepen de vervolging van de klokkenluider te staken.
Hoewel Assange pas vijf jaar geleden officieel gearresteerd werd, leidt hij al sinds 2012 het leven van een gevangene. Dat jaar dook hij onder in de Ecuadoraanse ambassade in Londen, omdat hij vervolgd werd voor seksueel grensoverschrijdend gedrag in Zweden. Assange was bang dat het VK hem aan het Scandinavische land zou uitleveren. Inmiddels heeft Zweden de aanklachten ingetrokken.
Tijdens zijn verblijf op de ambassade ging Assanges gezondheid flink achteruit. Volgens de artsen die hem behandelden, had Assange het zowel fysiek als geestelijk zwaar. Nadat Ecuador in 2019 zijn politiek asiel had ingetrokken, werd Assange door de Britten gearresteerd en naar een zwaarbewaakte gevangenis gebracht. Eind 2021 kreeg hij een beroerte. Bij een eerdere zitting stelden artsen en psychologen bovendien vast dat Assange depressief en suïcidaal was.
Assanges vrouw Stella denkt dat haar man een uitlevering aan de VS met zijn leven zal moeten bekopen. ‘Elke dag dat hij in de cel zit, loopt zijn leven gevaar’, zei Stella. ‘Als hij wordt uitgeleverd, zal hij sterven.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden