De Democraten zijn een charmeoffensief begonnen in zwarte kerken, wijken en universiteiten om de steun van zwarte kiezers terug te winnen. Met name jonge zwarte mannen zien Trump steeds meer zitten. Ook in het New Yorkse Harlem: ‘Biden is altijd aan het slapen.’
Halverwege de zondagsmis wordt de dienst plots verstoord. In een zwarte kerk in de New Yorkse wijk Harlem bezingt een groep kerkgangers al een uur lang met wiegende heupen hun liefde voor Jezus Christus, als een witte vrouw opeens binnenkomt. Alle ogen in de kerk volgen haar, terwijl ze door een bodyguard naar de voorste rij wordt begeleid.
‘Wat een eer om de gouverneur te ontvangen!’, roept predikant Carl Washington. Het is Kathy Hochul, de gouverneur van de staat New York. Ze is op verrassingsbezoek. Zenuwachtig begint het koor nog luider te zingen, drukker te dansen, harder te klappen.
Over de auteur
Maral Noshad Sharifi is correspondent Verenigde Staten voor de Volkskrant. Ze woont in New York.
Harlem is zondagochtend op z’n knapst. Mannen dragen gouden kettingen over hun stropdas, vrouwen rokken tot aan de kuiten. De New Mount Zion Baptist Church in New York is een van de tientallen kerken waar inwoners goedgehumeurd naartoe struinen. Hochul is hier niet zomaar.
In aanloop naar de presidentsverkiezingen in november verschijnen Democraten zoals Hochul door heel het land in zwarte kerken en op zwarte universiteiten, om het gospel van Joe Biden te verspreiden. Links Amerika is nerveus: de president verliest steun onder de zwarte bevolking, en dat kan hem zijn herverkiezing kosten.
‘We hadden niet alleen slavernij in het Zuiden, ook hier in New York!’, roept Hochul van achter de kansel. In enkele minuten raast ze door eeuwen Amerikaanse geschiedenis. Martin Luther King. De burgerrechtenstrijd. De racistische Jim Crow-wetten. Vanuit alle hoeken van de kerk klinkt bevestiging.
‘Amen!’
‘That’s right!’
‘That’s the truth!’
Hochul is hier om zwarte kiezers te vertellen dat het de Democraten zijn die de strijd tegen racisme blijven voeren. ‘We moeten in de spiegel kijken’, zegt de gouverneur. ‘En toegeven dat we er nog lang niet zijn!’
Joe Biden werd in 2020 president met steun van 92 procent van de zwarte kiezers. Zij gingen in historische aantallen voor hem naar de stembus, en hielpen hem een einde te maken aan het presidentschap van Donald Trump. Ook dit jaar heeft Biden ze nodig. Zonder grote steun vanuit de zwarte gemeenschap, ongeveer 14 procent van het electoraat, kan hij de verkiezingen simpelweg niet winnen. De vraag is of zij nog op hem zit te wachten.
In de zes swingstaten, waar Republikeinen en Democraten gewoonlijk nek aan nek gaan, is 22 procent van de zwarte kiezers bereid om op een Republikein te stemmen, blijkt uit peilingen van The New York Times en NBC News. Dat is meer dan ooit tevoren. Kiezers vinden Biden te oud, zijn boos over zijn steun aan Israël of maken zich zorgen over de dure boodschappen.
Dit sentiment is ook voelbaar in de kerk in Harlem. ‘Eerlijk gezegd weet ik niet of ik op Biden ga stemmen’, zegt zelfs predikant Washington. De gouverneur is weer vertrokken en de geestelijke zit met een bezweet voorhoofd in zijn kantoor.
Net als vrijwel iedere zwarte kiezer stemde hij de vorige ronde ‘gewoon’ op Biden. Nu zit hij met de oorlog in Gaza in zijn maag. Met meer dan duizend andere zwarte predikanten heeft hij contact opgenomen met het Witte Huis om een staakt-het-vuren te eisen.
Sinds oktober kijken Amerikanen met afschuw toe hoe het Witte Huis wapens blijft sturen naar de Israëlische regering. Overal waar Joe Biden en Kamala Harris verschijnen, duiken activisten op die schreeuwen dat de ‘genocide’ moet stoppen. De president staat bij sommige Amerikanen te boeken als ‘Genocide Joe’.
‘Vooral jonge zwarte kiezers voelen zich belazerd door Biden, die de mond vol heeft van democratie en rechtvaardigheid’, zegt Alvin Tillery, politicoloog aan Northwestern University. Velen voelen al decennia een verwantschap met Palestijnen, dat andere onderdrukte volk. ‘Op hem stemmen gaat tegen hun principes in.’
Een op de vijf zwarte kiezers is (mede) daarom bereid te stemmen op een derde, onafhankelijke kandidaat. Predikant Washington overweegt een stem op Cornel West (70), een zwarte hoogleraar aan Harvard die geregeld deelneemt aan pro-Palestijnse protesten. ‘Hij is misschien wel de slimste man van dit land.’
De kans dat een onafhankelijke kandidaat het Witte Huis haalt, is vrijwel nul; als in een cruciale swingstaat een paar procent van de stemmen niet naar Biden gaat, dan vliegt de Republikeinse kandidaat hem voorbij. En dat is hoogstwaarschijnlijk Trump.
Zijn naam hier in Harlem noemen, is letterlijk vloeken in de kerk. ‘Jezus Christus leert mensen om van elkaar te houden’, zegt kerkganger Japheth Wright (26), ‘en Trump is een hater.’ Wright blijft op de verkiezingsdag misschien thuis. ‘Elke uitkomst voelt slecht’, zegt hij. ‘Maar Trump is nog de slechtste.’
Niet iedereen denkt er zo over. De Verenigde Staten kennen een groeiende, steeds luidere flank van veelal jonge zwarte mannen die naar rechts afsplitst. Zij zijn gemiddeld lager opgeleid dan zwarte vrouwen en identificeren zich in toenemende mate als conservatief, zeggen experts. Deze mannen luisteren liever naar de klare taal van Trump.
‘Veel van mijn vrienden gaan voor het eerst Trump stemmen’, zegt Wright, die in een grijs pak op de achterste kerkbank zit. Hij ziet dat veel van zijn slecht geïnformeerde vrienden gevoelig zijn voor de populistische retoriek van Trump. ‘Ze hebben moeite om zelf aan een woning te komen, en horen hem zeggen dat het beter wordt, omdat hij alle immigranten het land uit wil zetten.’
Republikeinen hadden de hoop op de zwarte kiezer al lang verloren. De afgelopen vijftig jaar won geen enkele Republikeinse presidentskandidaat meer dan 12 procent van de zwarte stemmen. De afgelopen jaren heeft Donald Trump daar – tot op zekere hoogte – verandering in gebracht. Zijn relatie met een deel van dit electoraat is verbeterd.
‘Invloedrijke figuren die eerst Biden steunden, zijn nu voor Trump’, zegt Tillery, die onderzoek doet naar zwarte kiezers. Als president verleende de Republikein gratie aan een aantal veroordeelde muzikanten, zoals rappers Lil Wayne en Kodak Black. Kanye West had Trump al aan zijn zijde.
Je hoeft maar een paar meter de kerk uit te lopen om te horen wat de aantrekkingskracht van Trump is, hier in het topje van Manhattan, waar inwoners het financieel zwaar hebben.
‘Natuurlijk ga ik op hem stemmen!’, roept de 30-jarige Valentine Dewayne, die in een Amazon-distributiecentrum werkt en met een vriend over Malcolm X Boulevard loopt. In 2020 stemde hij nog op Biden, maar die haat hij nu, omdat hij ‘om dingen heen draait’, zegt hij. ‘Trump heeft beloofd alle migranten terug te sturen. Hij heeft het beste voor met Amerikanen.’
Twee blokken verderop hangen twee mannen voor een bodega. Vanwege hun strafblad – ‘Je bent niet van de politie, hè?’ – hebben ze nog nooit gestemd. Maar sinds 2021 mogen mensen met een crimineel verleden in New York weer stemmen. Wie kiezen ze? In koor: ‘Trump!’
‘Biden is gewoon altijd aan het slapen’, zegt Kelvin Reid (39), die parttime verhuizer, parttime bewaker is. ‘Trump is een man die de economie draaiende houdt, die zorgt dat het geld blijft stromen.’
Het Witte Huis zet alles op alles om de populariteit van Biden onder zwarte kiezers op te krikken. In swingstaten als Michigan, Wisconsin, South Carolina en Nevada zijn nieuwe campagnemedewerkers aangenomen die zich specifiek op de zwarte gemeenschap storten. Ook hebben oud-presidenten Barack Obama en Bill Clinton, populair bij deze groep, beloofd zich vaker te laten zien.
Naar schatting 71 procent zwarte kiezers staat volgens peilingen achter Biden. Hoewel hij veel beloften is nagekomen, blijven zijn successen niet bij iedereen hangen. Biden benoemde, zoals beloofd, de eerste zwarte vrouwelijke opperrechter: Ketanji Brown Jackson. Hij investeerde miljarden in zwarte universiteiten. De werkloosheid onder zwarte mannen is op z’n laagst. Kinderarmoede is afgenomen.
‘Er is gewoon heel veel werk’, zegt de 62-jarige Mark Hurston, die op Malcolm X Boulevard op zijn bus wacht. Kort geleden verloor hij zijn baan bij de bouwmarkt Home Depot, maar hij kan snel aan de slag bij supermarktketen Trader Joe’s. Dat dankt hij aan het beleid van Biden, die niet alleen daarom zijn stem krijgt.
‘Zelfs als Biden een paard was, had ik op hem gestemd’, zegt hij. Hij snapt niet dat sommige zwarte mannen Trump overwegen. ‘Als het aan hem ligt, staan wij weer katoen te plukken!’
Predikant Washington denkt niet dat Biden de verkiezingen kan winnen. ‘Als ik zo om mij heen hoor wat er over hem wordt gezegd, lijkt het er niet op.’ Dat hij net met zijn arm om gouverneur Hochul achter het altaar stond en luid voor haar applaudisseerde, betekent niets. De volgende politieke kandidaat die hij heeft uitgenodigd om zieltjes te komen winnen in zijn kerk, is Cornel West.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden