Epidemiologie Mensen met een laag inkomen krijgen bepaalde soorten kanker vaker dan rijke mensen. De diagnose komt bij hen ook vaak later.
Iedereen kan kanker krijgen. Maar kanker is niet eerlijk verdeeld. Leverkanker komt drie keer vaker voor bij mensen uit lagere inkomensgroepen dan bij rijke mensen. Bepaalde vormen van huidkanker komen juist weer vaker voor bij mensen met een hoog inkomen.
Dit blijkt uit een nieuw rapport van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL). De verschillen zitten niet alleen in het risico om kanker te krijgen. Bij sommige vormen krijgen patiënten in hogere inkomensgroepen ook een vroegere diagnose, blijkt uit dat rapport.
Rijkere mensen doen vaker mee aan bevolkingsonderzoeken, zoals voor baarmoederhalskanker. En met een diagnose in een eerder stadium van kanker zijn de behandelmogelijkheden en de overlevingskansen beter.
Mensen met een hoger inkomen leven bovendien gemiddeld gezonder, hoewel ze wel meer alcohol drinken. Mensen met een laag inkomen leven gemiddeld 7 jaar korter dan rijke mensen, en leven 22 jaar korter in goede gezondheid.
„We weten natuurlijk nooit precies waarom iemand kanker krijgt”, zegt Mieke Aarts, hoofdonderzoeker en epidemioloog bij het IKNL. „Maar bekend is dat in de lagere inkomensgroepen meer overgewicht en diabetes type 2 voorkomen.” Een ongezondere leefstijl vergroot het risico op allerlei ziekten, waaronder verschillende soorten kanker.
Bij vrouwen en mannen met hogere inkomens komt basaalcelcarcinoom, een kwaadaardig plekje op de huid, vaker voor, net als andere vormen van huidkanker (melanoom en plaveiselcelcarcinoom). „Dat heeft met blootstelling te maken”, zegt Aarts. „Zonvakanties zijn meer weggelegd voor hogere inkomens. Het risico op een melanoom bijvoorbeeld hangt samen met verbrand zijn op jonge leeftijd.”
Bij vrouwen waren de ongelijkheid tussen arm en rijk vooral opvallend bij longkanker, hoofd- en halskanker en maagkanker. In de laagste inkomensgroepen kregen in één jaar zo’n 100 van de 100.000 vrouwen de diagnose longkanker, in de hoogste inkomensgroep waren dat er 40.
Bij mannen springt leverkanker eruit: bij de laagste inkomensgroep kregen 22 van de 100.000 mensen dat, bij de hoogste waren dat er nog geen zes. Maar ook andere kankervormen, zoals hoofd- en halskanker, longkanker en maagkanker komen bij mannen met hogere inkomens duidelijk minder voor dan bij de lage inkomensgroepen. „Opvallend is dat de incidentie geleidelijk en consistent afloopt met de toename van het inkomen”, zegt Aarts.
Het IKNL publiceerde vorig jaar de kankeratlas van Nederland, met grote verschillen tussen arme en rijke wijken. Ook daarop was al te zien dat leverkanker veel vaker in de arme wijken van grote steden voorkomt, en vormen van huidkanker vaker langs de kust.
Wouter van Geffen, longarts in het Medisch Centrum Leeuwarden, zag de cijfers al en ziet ze terug in zijn praktijk. „In Leeuwarden-Oost is het kankerrisico groter dan in een rijk dorp als Goutum.” In een arme wijk als Leeuwarden-Oost wordt meer gerookt, dat ziet Van Geffen terug in de longkankerdiagnoses. „Maar de omgang met ziekte is ook anders. Voor lagere inkomens is de drempel voor het ziekenhuis hoger. De medische taal is vaak ingewikkeld, niet iedereen komt terug voor vervolgonderzoek.”
Om verschillen in kankerdiagnoses te verkleinen, moet kansenongelijkheid worden aangepakt, zegt Van Geffen. „Niet alleen zeggen: stop met roken, maar mensen in de wijk helpen met gezonde leefstijl en het aanpakken van schulden.”
Het IKNL keek naar kankerdiagnoses van 2019 tot en met 2021. De negen inkomensgroepen zijn gebaseerd op een indeling van huishoudensinkomens van statistiekbureau CBS. De laagste groep heeft een inkomen tot 16.800 euro netto per jaar, de hoogste zit boven de 36.600 euro.
Source: NRC