Nu onbestuurbaarheid dreigt en een gewoon kabinet kennelijk geen optie meer is, kan het geen kwaad even stil te staan bij de vraag waar de kiem voor deze crisis werd gelegd.
In de boeken die over deze kabinetsformatie zeker nog geschreven gaan worden, zal worden stilgestaan bij het moment, ergens in de vroege zomer van 2023, waarop de VVD-top besloot dat het asielbeleid een kabinetscrisis waard was. De frustratie klotste in die dagen tegen de plinten in de liberale fractiekamer: de eigen leden eisten een strenger immigratiebeleid, maar door schade en schande wijs geworden wist de partijtop dat nationale regeringen binnen de Europese vrije ruimte weinig invloed hebben op hun eigen asielcijfers. Het moest in Brussel gebeuren, maar de Europese Commissie kwam met plannen die hoogstens over enkele jaren enig effect sorteren.
Het was in die sfeer dat de VVD de duimschroeven aandraaide bij de coalitiepartners, overschakelde naar symboolpolitiek – er was toch zeker wel iets te bedenken dat daadkrachtig oogde? – en op de proppen kwam met het voorbeeld van de ‘nareis-op-nareis’: er waren naar verluidt minderjarige asielzoekers die in het kader van het nareisbeleid hun ouders, broertjes en zusjes lieten overkomen naar Nederland. In de praktijk bleken sommige van die broertjes en zusjes echter al jongvolwassen te zijn, en zelf al partners en kinderen te hebben, die vervolgens óók weer mochten nareizen.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Zo konden we natuurlijk wel aan de gang blijven, was de boodschap aan de kiezers. Andere landen waren hierin bovendien strenger dus já: er kon in Den Haag iets aan worden gedaan. Zo werd het nareis-op-nareis-verbod deel van het pakket dat de VVD uiteindelijk niet langs de wat linksere coalitiepartners kreeg. En daarmee ook deel van een verkiezingscampagne die vooral over het asielbeleid moest gaan.
De enige vraag die steeds maar niet werd beantwoord, was hoeveel nareizigers-op-nareizigers er eigenlijk waren. Heel weinig, zeiden de experts. Behoorlijk veel, hield de VVD vol. ‘Het gaat over duizenden mensen’, wist partijleider Yesilgöz zeker.
Zondag kwam de Immigratie- en Naturalisatiedienst eindelijk voor de dag met de feiten. In de afgelopen vijf jaar werden in totaal 880 aanvragen voor ‘nareis-op-nareis’ ingediend. Daarvan werden er 350 ingewilligd. Dat zijn er gemiddeld 70 per jaar. Er is geen sprake van een stijging.
Zelfs als de VVD er dus nog in zou slagen om een regeerakkoord te schrijven met de PVV en de BBB, en het met die partijen eens zou worden over een nareis-op-nareis-verbod, dan scheelt dat dus 70 asielzoekers per jaar op een migratiesaldo van 144 duizend. Andere nationale asielmaatregelen zullen niet veel meer zoden aan de dijk zetten, weten we na 25 jaar experimenteren. De grenzen sluiten gaat ook de VVD te ver.
Intussen heeft de VVD wel besloten dat met D66 en GroenLinks-PvdA niet kan worden samengewerkt, omdat die partijen geen serieus asielbeleid zouden willen voeren. Daarmee is een werkbaar en voor de hand liggend middenkabinet met die partijen en met Pieter Omtzigts NSC onmogelijk geworden, en stevent het land af op een totale politieke impasse. De prijs van symboolpolitiek is niet vaak zo zichtbaar geweest.
Source: Volkskrant