Zes gewonde agenten, twee politieauto’s en een touringcar die in brand werden gestoken, rondvliegende bakstenen, grote schade aan zalencentrum Opera en dertien arrestaties van mannen tussen de 19 en 36 jaar oud: dat was het resultaat van rellen aan de Haagse Fruitweg op zaterdagavond. En dat terwijl de gemeente Den Haag al vooraf maatregelen had genomen.
Zo was er meer beveiliging aanwezig dan normaal en de politie had extra eenheden paraat. Want, zo schreef burgemeester Jan van Zanen in een verklaring na afloop: ‘Het is bekend dat bijeenkomsten van de Eritrese gemeenschap tot onderlinge spanningen kunnen leiden.’ Toch zei hij zondag dat er ‘signalen zijn gemist’.
Over de auteur
Joram Bolle is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
De voorbeelden van incidenten zijn talrijk. In Rijswijk was in mei 2023 een massale vechtpartij, eerder was dat al het geval in Den Haag, Amstelveen en Zaanstad. Rond een conferentie in 2017 in Veldhoven braken ook grote rellen uit, waarna de burgemeester in samenspraak met het OM en de politie de conferentie verbood.
Ook in Israël, Duitsland, Canada, de VS en Zweden zijn massale rellen geweest bij conferenties en bijeenkomsten van de Eritrese gemeenschap. In Stockholm raakten tientallen mensen vorig jaar gewond. De confrontaties zijn terug te voeren op één duidelijke scheidslijn in de diaspora: die van voorstanders en tegenstanders van het dictatoriale regime van de Eritrese leider Isaias Afewerki, die al ruim dertig jaar aan de macht is.
Hoewel de organisatie zelf volhoudt dat het om een ‘nieuwjaarsfeest’ ging, is het volgens hoogleraar Mirjam van Reisen, expert op het gebied van de Eritrese gemeenschap, duidelijk dat dit een bijeenkomst was georganiseerd door het regime: ‘De bijeenkomst is op het nieuws geweest in staatsmedia in Eritrea. Op sociale media zie je beelden van de bijeenkomst met vlaggen en T-shirts met daarop politieke leuzen. Die wijzen duidelijk naar de PFDJ.’ Dat is de partij van Afewerki, de enige toegestane politieke partij in Eritrea.
Eritreeërs ontvluchten het regime vanwege onderdrukking, geweld en bijvoorbeeld om aan de dienstplicht te ontkomen, die officieel 18 maanden duurt, maar in de praktijk oneindig kan worden verlengd. Vorig jaar deden ruim 2.300 Eritreeërs een asielverzoek in Nederland. Dat maakt het een van de grootste groepen asielzoekers. Er wonen nu naar schatting zo’n 25 duizend Eritreeërs in Nederland.
Eenmaal hier in Nederland houdt de onderdrukking niet op. De ‘lange arm’ van Eritrea is breed gedocumenteerd. Vluchtelingen worden in de gaten gehouden door het regime, geïntimideerd, en onder druk gezet om 2 procent van hun inkomen af te staan als ‘diasporabelasting’, willen ze bijvoorbeeld gebruik kunnen maken van de consulaire diensten van de ambassade. Dat kan zijn als ze geld willen sturen naar familie in Eritrea.
Dat hier ook aanhangers van het regime zijn, heeft meerdere redenen. De eerste golf Eritrese vluchtelingen kwam naar Nederland in de jaren tachtig en negentig, toen Eritrea voor zijn onafhankelijkheid vocht tegen Ethiopië. Zij waren grotendeels aanhangers van wat nu de PFDJ is. Latere golven Eritrese asielzoekers zijn juist vaak tegenstanders van het regime. Een deel van die groep kiest uit angst, of om financiële hulp te krijgen, er in Nederland toch voor om zich te liëren aan het regime, zegt Van Reisen. ‘Ze hebben grote schulden gemaakt om hier te komen en zien dan geen andere uitweg meer.’
De lezing van de gemeente Den Haag, dat leden van de zogeheten ‘Brigade Nhamedu’ de confrontatie zochten, is volgens Van Reisen daarom te kort door de bocht. Van Reisen beschrijft die brigade als een oppositiegroep zonder centraal gezag, die via sociale media razendsnel mensen verenigt als ergens een evenement van het regime wordt georganiseerd. Dat proberen ze dan te voorkomen, door een gang naar de rechter of door te demonstreren.
‘Ik wil de oppositie niet de hand boven het hoofd houden’, zegt Van Reisen. ‘Maar ze konden zaterdag geen gebruik maken van hun democratische rechten. De locatie was geheim gehouden. Dan wordt het organiseren van een demonstratie en de gang naar de rechter onmogelijk gemaakt. Dat leidt bij die groep tot spanningen.’
Ook zegt ze niet uit te sluiten dat het regime bewust aanhangers naar Nederland stuurt om in de gemeenschap te infiltreren. ‘Het regime stuurt de paramilitaire organisatie ‘Eri-Blood’ aan, bestaande uit jonge mannen die training krijgen van het regime. In Tel Aviv is vastgesteld dat zij geweld juist uitlokten.’ Zo wordt de oppositie in een kwaad daglicht gesteld, zegt Van Reisen.
De politiek roept nu op de relschoppers hard aan te pakken, wie dat ook waren. Het onderliggende probleem is echter dat het regime vrijelijk dit soort bijeenkomsten kan organiseren, zegt Van Reisen. Daarbij zijn zelfs leden van het regime aanwezig en wordt er onder meer geld ingezameld voor de PFDJ. ‘Er is altijd sprake van een afweging van grondrechten zoals vrijheid van vergadering en vrijheid van meningsuiting. Maar het betreft hier een buitenlandse macht die met criminele activiteiten een politiek doel nastreeft. Dat perkt de democratische rechten van vluchtelingen juist in.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden