Joelia Navalnaya schuwt zelf de aandacht, maar stond altijd zonder twijfel naast haar man. ‘Stoppen beter voor de kinderen? Hij doét dit voor de kinderen!’
Dit was niet de toespraak die ze zou geven - niet op deze dag, op deze plek. Joelia Navalnaya was naar de internationale veiligheidsconferentie in München gekomen om wereldleiders eraan te herinneren dat haar echtgenoot nog steeds zat opgesloten in een strafkamp vanwege zijn strijd tegen Poetin.
Maar vlak voordat de conferentie van start ging, kwam het nieuws dat Navalny was overleden. Haar eerste gedachte, vertelde ze het publiek, was om op het vliegtuig te stappen, en naar de kinderen te gaan. ‘Maar toen vroeg ik me af wat Alexei in mijn plaats zou hebben gedaan. En ik weet zeker dat hij op dit podium zou hebben gesproken.’
Over de auteur
Sacha Kester is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was ze correspondent in India, Pakistan en Libanon.
Het is typerend voor de vrouw die altijd naast Alexei Navalny heeft gestaan: iemand die zelf liever wegblijft van het podium, maar die tegelijkertijd alles opzij zet voor de strijd van haar echtgenoot. Ze stond altijd naast hem bij demonstraties, verscheen talloze malen samen met hem in de rechtbank, bezocht hem waar mogelijk in de gevangenis en deed een enkele keer een gezamenlijk interview met hem.
Het echtpaar heeft twee kinderen, de 23-jarige Daria, die studeert aan Stanford in de Verenigde Staten, en de 15-jarige Zakhar, die in Duitsland op school zit. Navalnaya heeft hen één keer eerder alleen gelaten: in augustus 2020, toen de kinderen nog sliepen, sprong ze op het vliegtuig naar Siberië.
Haar man lag daar in coma in een ziekenhuis nadat hij op mysterieuze wijze doodziek was geworden tijdens een vlucht naar Moskou. Navalny was vergiftigd met een zenuwgas, gebrouwen in de laboratoria van de Russische geheime dienst, en vocht voor zijn leven.
In Omsk moest Navalnaya zich door een haag van artsen heen vechten om bij haar man te kunnen zijn, en uiteindelijk deed ze een persoonlijk beroep op president Poetin om haar echtgenoot toestemming te geven naar Duitsland te vliegen voor een behandeling - die hij wonderbaarlijk genoeg vervolgens kreeg.
Het maakte voor Navalnaya duidelijk hoe het ernstig met het land gesteld was, zei ze later in een zeldzaam interview. ‘Een regering die artsen vertelt wat ze moeten doen, en artsen die zich geen zorgen maken over het leven van een patiënt, maar om wat hun bazen van hun werk vinden.’
Joelia Navalnaya (47) is de dochter van een wetenschapper. Haar moeder werkte bij Gosplan, het centrale economische planbureau van de Sovjet-Unie. Haar ouders gingen uit elkaar toen ze op de lagere school zat. Haar moeder hertrouwde met een collega. Ze vormden een doorsnee Sovjet-gezin, die woonden in een zee van grijze flats in Moskou.
Navalnaya studeerde economie, en werkte bij een bank toen ze Navalny in 1998 ontmoette op een resort in Turkije, waar ze allebei op vakantie waren. Navalny zei direct te weten dat dit de vrouw was waar hij mee zou trouwen - wat twee jaar later ook gebeurde. Nadat Dasha werd geboren in 2001, stopte ze met werken, en deed alles wat in haar vermogen lag om de kinderen een normale opvoeding te geven, terwijl hun vader constant door het regime werd aangevallen.
De zeldzame keer dat Navalnaya instemde met een interview, kreeg ze dan ook altijd weer een variant van dezelfde vraag: ‘Ben je nooit bang? Heb je je echtgenoot nooit gevraagd om met zijn werk te stoppen?’
Het antwoord was immer ‘nee’. Joelia Navalnaya staat vierkant achter de overtuigingen van haar man en steunt hem volledig in zijn strijd. ‘Hij doet het niet voor zichzelf’, zei ze in 2013, toen Navalny zichzelf kandidaat had gesteld voor de burgemeestersverkiezingen van Moskou, en zij haar eerste televisie-interview gaf. ‘Hij vecht voor een beter leven in Rusland.’ ‘Maar zou het niet beter zijn voor Dasha en Zakhar?’, hield de journalist aan, en verbaasd riep Navalnaya uit: ‘Maar hij doet het juist voor hen!’
In datzelfde jaar zei ze in een interview dat ze zich wel voor kon stellen dat Navalny ooit president van Rusland zou worden. ‘Hij verdient het. Ik deel zijn overtuigingen, en zie hem wel als president. Maar ik ben geen First Lady. Ik zie mezelf als zijn vrouw, ongeacht wat hij is.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden