Een mail van een lezer: ‘Onze volwassen kinderen lezen geen papieren krant, dus ik stuur weleens een foto van een goed artikel, of van een column of strip uit de Volkskrant, naar de familie-app. Wordt zeer gewaardeerd. Vandaag werd het een foto van de hele voorpagina, allemaal positief nieuws! Sander Donkers blij, grafieken over de aarde die eens de goede kant op wijzen, en vooruit, de Jeugd van Tegenwoordig… daar is ook niks mis mee! Fijn opstarten deze morgen!’
Lezers laten ons vaker weten dat ze snakken naar hoopvol nieuws. Maar met de dood van Navalny, een oorlog in Oekraïne, in Gaza, een eigen land dat onbestuurbaar dreigt te worden en een snelle toename van de intolerantie en het chagrijn, is er in de gemiddelde krant weinig om vrolijk over te zijn.
Toen we dinsdagavond bespraken waarmee we de krant wilden openen, hadden we drie opties: de jongste ontwikkelingen in de kabinetsformatie, een verhaal over de Indonesische verkiezingen waarbij de verslaggever te paard naar een afgelegen dorpje trok om daar stembussen af te leveren, of een interview met de hoofdonderzoeker van Our World in Data, die erop wees dat een aantal grafieken de goede kant op wijst.
De kabinetsformatie viel al af, omdat er in wezen niets nieuws te vertellen was. De Indonesische verkiezingen haalden het niet omdat het weliswaar een prachtig verhaal was, maar niet zeer urgent. Uiteindelijk won het verhaal over de hoopvolle grafieken: onder meer een grafiek met een dalend aantal slachtoffers bij natuurrampen, een grafiek over de wereldbevolking die minder hard groeit dan gevreesd, en eentje die laat zien dat er een maximum lijkt te zijn aan de hoeveelheid broeikasgassen die mensen uitstoten.
‘Dit gaat wél goed’, werd de kop. Geheel toevallig was columnist Sander Donkers ook in een lyrische bui. ‘Het was zo mooi dat het de kleur van de dag veranderde, de grondstemming omploegde, het nare op afstand zette, het vastgekoekte loswrikte.’
Zo kreeg de voorpagina ineens een heel warm en vrolijk aangezicht. Maar het is de vraag is of we alle lezers daarmee een plezier hebben gedaan. Leden van Extinction Rebellion hebben ons weleens op het hart gedrukt om vooral elke dag te benadrukken hoe erg de situatie is. Alleen op die manier, betoogden zij, zal de bevolking doordrongen raken van de urgentie van het klimaatprobleem en eindelijk in actie komen.
Er zijn vast lezers die daardoor inderdaad tot actie worden aangezet, maar al die sombere berichten kunnen er ook toe leiden dat lezers denken dat de wereld niet meer te redden is, en in een passief pessimisme vervallen.
De meest productieve houding is optimistisch noch pessimistisch, heb ik hier al eerder betoogd. Face the brutal facts but never lose faith – zie de brute feiten onder ogen maar verlies nooit het vertrouwen in de goede afloop – blijkt in tijden van crisis de beste overlevingsstrategie. Dat is ook precies het midden dat we als krant elke dag zoeken.
Source: Volkskrant columns