Rondom het terrein, dat twintig vierkante kilometer beslaat, zijn deze week betonnen muren van zes à zeven meter hoog verrezen. De angst aan Egyptische kant voor een Palestijnse stormloop op de grens groeit, nu Israël een militaire operatie dreigt te beginnen in grensstad Rafah.
De bufferzone in de Sinaï-woestijn is volgens bronnen van The Wall Street Journal bedoeld voor maximaal honderdduizend mensen. Op het totale aantal Palestijnen dat zich rond Rafah ophoudt (zo’n 1,3 miljoen) is dat een relatief klein aantal. Het gaat dan ook nadrukkelijk om een noodgreep: eigenlijk wil de Egyptische president Abdel Fattah al-Sisi geen vluchtelingen opvangen, omdat zijn land daarmee medeplichtig zou worden aan een etnische zuivering. Een weg terug zal er vermoedelijk niet zijn. De honderdduizenden Palestijnen die door Israël gewapenderhand verdreven werden tijdens de oorlogen van 1948 en 1967, hebben nooit de kans gekregen terug te keren.
Over de auteur
Jenne Jan Holtland is correspondent Midden-Oosten voor de Volkskrant. Hij woont in Beiroet, en is auteur van het boek De koerier van Maputo (2021).
Op video’s waar de lokale mensenrechtenorganisatie Sinai Foundation for Human Rights de hand op wist te leggen, is te zien hoe de betonblokken met hijskranen worden neergezet. Satellietbeelden tonen hoe het terrein in paraatheid wordt gebracht. Er zouden ook tenten zijn aangeleverd. Eerder stuurde het Egyptische leger veertig tanks naar de grens.
Of het tot een exodus zal komen, blijft intussen de vraag. De Israëlische regering van premier Benjamin Netanyahu zegt dat er gewerkt wordt aan een ‘evacuatieplan’ voor de mensen die rond Rafah vastzitten, maar wat dat plan behelst is onduidelijk. VN-baas voor humanitaire hulp Martin Griffiths zei donderdag dat het een ‘illusie’ is te denken dat mensen elders in Gaza veilig zijn.
De humanitaire nood wordt met de dag schrijnender. ‘Sommige mensen bevinden zich al aan de grens met Egypte’, aldus de 32-jarige Hamouda tegen The Wall Street Journal. ‘Als de bombardementen heviger worden, zullen ze rechtstreeks naar de Sinaï gaan. Het is de meest verschrikkelijke beslissing denkbaar.’
Ook in Caïro ligt de zaak extreem gevoelig, getuige de communicatiestrategie van de voorbije dagen. Terwijl anonieme regeringsbronnen het nieuws van de bouw van een bufferzone tegenover persbureaus bevestigden, blijft de officiële lijn van Sisi’s bewind dat er geen enkele sprake is van voorbereidingen. Ook de lokale gouverneur ontkent. ‘Het opvangen van onze Palestijnse broeders kan de dolkstoot betekenen voor de Palestijnse kwestie’, zei Sisi vorig jaar tijdens een toespraak. Hij wil niet de geschiedenisboeken in gaan als de man die dat mogelijk maakte. De Jordaanse koning Abdullah II heeft het verdrijven van Gazanen een ‘rode lijn’ genoemd die niet overschreden mag worden.
Om duidelijk te maken dat het Caïro menens is, dreigden regeringsbronnen – wederom achter de schermen – het decennia oude vredesverdrag met Israël desnoods op te zeggen. Feitelijk was dat een losse flodder, want Sisi heeft niks te winnen bij een conflict met het militair oppermachtige buurland. Zijn regering heeft het dreigement inmiddels ingetrokken.
Een tweede gevoeligheid betreft de staatsveiligheid. Hamas dat de Gazastrook controleert, komt voort uit de Moslimbroederschap, ooit opgericht in Egypte. Onder Sisi’s leiding zijn leden van de beweging verketterd, vervolgd en massaal opgesloten. Hij wil ten koste van alles voorkomen dat zijn land door Hamas-strijders wordt geïnfiltreerd. Niet voor niets trokken Israël en Egypte sinds 2007 samen op bij het handhaven van de volledige blokkade van Gaza.
Dat een grootschalige etnische zuivering voor Israël een optie is, wordt door Netanyahu’s kabinet steevast ontkend. Toch houden critici er rekening mee. Aan het begin van de Gaza-oorlog lekte er een rapport uit van een klein Israëlisch ministerie, waarin de ‘evacuatie’ van alle Gazanen naar de Sinaï-woestijn werd aangemerkt als de beste optie. Zij zouden vervolgens moeten worden opgenomen in Canada of Europa. Netanyahu deed het af als een ‘conceptplan’ met een hypothetisch karakter.
Mocht het zover komen dat Palestijnen de grens met Egypte gaan bestormen, dan zou opportunisme een rol kunnen gaan spelen. Sisi’s regering kampt met hyperinflatie en een nijpend tekort aan deviezen (dollars) en kan iedere buitenlandse hulp goed kan gebruiken. Volgens hardnekkige geruchten staat de Amerikaanse regering klaar met een grote zak geld, voor het geval Egypte helpt bij de opvang van Palestijnen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden