Prabowo Subianto Aankomend president Indonesië
Hij presenteert zich graag als een knuffelbare oude man, maar het leven van de nieuwe president van Indonesië Prabowo stond in het teken van een niets ontziende tocht naar de macht. Weinig critici geloven dat hij zijn autoritaire trekken is verloren.
Op de laatste dag voor de verkiezingen drommen honderdduizend aanhangers van Prabowo Subianto samen in het monumentale 'Bung Karno'-stadion in het hart van Jakarta. Plots klinkt een zware beat. Op grote schermen is de 72-jarige presidentskandidaat te zien in een jeep, in een straaljager, als saluerend militair en als politicus tussen wereldleiders. Een foto waarop een oudere vrouw hem een knuffel geeft moet zijn nieuwe status als knuffelbare man van het volk benadrukken.
In zijn toespraak doet Prabowo grote beloftes: schoolmaaltijden voor ieder kind, het land welvarend maken. En hij wijst op zijn wortels in het regime van autocraat Soeharto, „een van de helden van Indonesië”. Hij noemt de industriëlen die onder diens regime rijk werden en nu aan hem hun steun hebben toegezegd. Elke naam wordt begroet met een oorverdovend gejuich. Vooral die van de Imelda Marcos-achtige verschijning die voor op het podium zit: „Titiek Soeharto!” Ze is Prabowo’s ex-vrouw, de dochter van Soeharto.
Er zijn meer associaties met de Marcos-clan. Prabowo's campagnestrategie is geïnspireerd door die waarmee Ferdinand Marcos Jr., telg uit de dictatoriale Marcosdynastie, in 2022 de Filipijnse verkiezingen won: leg de nadruk op vermaak, en was de zwarte pagina's uit het verleden wit. En ook voor Prabowo heeft deze aanpak gewerkt. Afgelopen woensdag koos meer dan de helft van alle kiezers voor de oud-generaal. De officiële uitslag zal waarschijnlijk pas in maart komen, maar het ziet ernaar uit dat Prabowo Subianto in oktober van dit jaar zal worden beëdigd als de nieuwe president van Indonesië.
Dat is dan de kroon op een lange carrière in het leger en de politiek voor de in 1951 geboren Prabowo . Hij groeide op in een rijke aristocratische familie, die beweert af te stammen van de negentiende-eeuwse verzetsheld Dipenogoro. Zijn vader Sumitro Djojohadikusumo was een invloedrijk econoom, opgeleid in Rotterdam, tot hij eind jaren vijftig werd verbannen. Hij werd beschuldigd van corruptie, maar ook speelde zijn aandeel in een opstand tegen Soekarno, de eerste president van Indonesië, een rol. Prabowo groeide die jaren op in Groot-Brittannië en Zwitserland. Nadat Soeharto in 1966 de macht had gegrepen, kon het gezin terugkeren naar Indonesië. Vader zet zijn carrière voort als adviseur van de nieuwe president. Prabowo gaat het leger in.
In 1977 wordt Prabowo als luitenant naar het door Indonesië bezette Oost-Timor gestuurd. Het is mede zijn eenheid die de Oost-Timorese leider Nicolau Lobato gevangen neemt. „Verschillende historici hebben opgetekend dat Prabowo het afgehakte hoofd van Lobato naar Soeharto liet sturen”, vertelt Gerry van Klinken, emeritus-hoogleraar Geschiedenis van Zuidoost-Azië, telefonisch vanuit Brisbane. „Hij zal het niet zelf hebben afgehakt. Maar hij zal wel zo slim zijn geweest om het onder zijn naam als bewijs naar Soeharto te sturen. Typisch Prabowo.” Een man die graag een wit voetje haalt.
Prabowo klom op binnen de rangen en volgde opleidingen aan Amerikaanse militaire academies. In 1983 trouwt hij Siti Hediati Hariyadi, bekend als Titiek, de dochter van Soeharto. In datzelfde jaar werd hij als kersverse schoonzoon van de autocraat aangesteld als kapitein van de beruchte militaire elite-eenheid Kopassus, gespecialiseerd in het breken van verzet. Hoewel hij niet de hoogste officier was, stelde hij zich niet tevreden met het simpelweg uitvoeren van opdrachten, zegt Van Klinken. „Hij had ook zijn eigen ideeën. En die voerde hij uit.” Zo zou Prabowo dat jaar op eigen houtje een vredesbestand hebben verbroken, omdat hij vreesde dat de Oost-Timorezen zich zouden hergroeperen.
Bij verschillende vergeldingsaanvallen mede onder zijn leiding werden rond het plaatsje Kraras honderden burgers gemarteld en verkracht. Er vielen ruim vijfhonderd doden, en het gebied is sindsdien bekend als ‘de Vallei van de Weduwen’.
De eenheid van Prabowo wordt verdacht van het grootste aantal misdaden, stelt Van Klinken. Maar welke daden Prabowo destijds exact heeft uitgevoerd, is nooit bekend geworden. „Hoe dan ook, wat hij deed viel in goede aarde. Hij kreeg na deze militaire campagne opnieuw promotie.”
De bekendste verdenking tegen Prabowo is zijn betrokkenheid bij de ontvoering en marteling van zeker 23 anti-Soeharto-activisten tussen 1996 en 1998. Dertien van de ontvoerde activisten zijn nooit meer opgedoken.
Met Soeharto’s val in 1998 viel ook Prabowo in ongenade. Indonesië was in opstand gekomen tegen de verstikkende dictatuur en de ingestorte economie, en na jarenlange dienst als de ijzeren vuist van Soeharto werd Prabowo vanwege de ontvoeringen en zijn vermeende rol bij het aanzetten tot hevige rellen in Jakarta, uit het leger ontslagen. Hij zou daarover zo woedend zijn geweest, dat hij met hem getrouwe troepen klaarstond om het presidentieel paleis te bestormen.
Ook Prabowo's huwelijk met Soeharto's dochter Titiek overleefde die woelige periode niet. Ze gingen in 1998 uit elkaar, maar staan inmiddels weer op goede voet. Titiek is zijn adviseur en nauw betrokken bij Gerindra, de partij die Prabowo en zijn broer Hashim Djojohadikusumo in 2008 hebben opgericht. Ze hebben een zoon, Didit Hediprasetyo. Hij is modeontwerper, gevestigd in Parijs.
Na zijn verbanning uit het leger ging Prabowo naar Jordanië, waar hij zich samen met zijn broer op zaken richtte. Volgens de Singaporese krant The Straits Times heeft Prabowo een vermogen verzameld van 172 miljoen dollar. Zijn broer, de geldschieter van Gerindra, werd door Forbes in 2020 geschat op 685 miljoen dollar.
Prabowo deed twee keer een gooi naar het presidentschap, in 2014 en in 2019. Beide keren verloor hij van de huidige president Joko Widodo, die hem evenwel in 2019 aanstelde als minister van Defensie.
Die terugkeer in de Indonesische politiek bood hem de springplank naar de zege bij zijn derde poging, deze woensdag, na een campagne waarin hij zich presenteerde als knuffelbare volksheld en profiteerde van het jonge Indonesische electoraat, dat weinig weet over zijn autocratische verleden.
Maar degenen die wel op de hoogte zijn, vrezen een terugkeer van de autocratische tijden onder Soeharto, en van de terreur waarmee het leger onder Prabowo activisten monddood maakte. „De komende jaren zullen in het teken staan van mensenrechtenschendingen, landonteigening, milieuschade en rechteloosheid,” zegt Usman Hamid, directeur van Amnesty International in Indonesië, daags na de verkiezingsuitslag aan de telefoon. „ De afgelopen jaren zijn de democratische instituten al zodanig afgebroken dat de democratie amper nog functioneert. Er is in het parlement nauwelijks oppositie. En nu al worden activisten door het staatsapparaat geïntimideerd.”
Ook Van Klinken vreest dat de oud-generaal zijn militaire achtergrond niet zomaar van zich zal kunnen afschudden. „Ik ben bang dat hij een soort Duterte-achtig persoon zou kunnen worden”, vergelijkt hij Prabowo met de autoritaire oud-president van de Filippijnen. „Dat hij hardhandig zal optreden tegen criminaliteit en tegen kritiek. Iemand met zijn achtergrond denkt bij tegenstand in eerste instantie aan geweld. Hij denkt in bevelen. Zijn carrière speelde zich vooral af in het leger. Het bevel, die hiërarchie, dat is altijd zijn wereld geweest. Hij is niet iemand die graag onderhandelt of compromissen zoekt.”
Analisten verwachten daarom ook niet dat hij bereid zal zijn de macht te delen met de huidige president Widodo, die via zijn zoon – vicepresident Gibran – hoopt invloed te houden op het beleid. „Na zijn vernedering in 1998 en na zijn lange strijd om het presidentschap, is er niets dat er op wijst dat Prabowo in de schaduw van wie dan ook zal regeren”, schreef de Australische diplomaat John McCarthy – van 1997 tot 2001 ambassadeur in Indonesië – in het blad Financial Review: „Hij ziet het presidentschap als zijn lotsbestemming. Hij wil zijn plek in de geschiedenis opeisen. Het zal hem gaan om zijn eigen nalatenschap en van niemand anders.”
Source: NRC